II SA/Rz 1247/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o zwolnienie od wpisu od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy obejmującego zwolnienie od wpisu od skargi. Z. K. w terminie do uiszczenia wpisu od wniesionej do WSA w Rzeszowie skargi, wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym osoby fizyczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od niego. Wg jego treści, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, utrzymując się z pobieranej przez siebie renty w wysokości 717 zł. oraz jej wynagrodzenia za pracę w kwocie 1186 zł. /kwoty netto/. Z ponoszonych wydatków wyszczególnił przeznaczane na utrzymanie domu, tj. opłaty za energię elektryczną i gaz – 180 i 173 zł./2 m-ce, śmieci – 5 zł./m-c, wodę i kanalizację – 100 zł./m-c, ogrzewanie – 2400 zł./rok oraz na zakup lekarstw – 100 zł., telefon 30-50 zł., dojazd żony do pracy 200-250 zł. i zakup drzewa na rozpałkę (400 zł./rok). Pozostającą kwotę przeznacza z żoną na zakup żywności, odzieży i środków czystości. Żyje na bieżąco, nie posiada żadnych oszczędności. Jako majątek wykazał współwłasność w ½ części ze współskarżącą B. K. budynku mieszkalnego o pow. 100 m² i nieruchomości rolnej o pow. 1,68 ha oraz drugiego takiego budynku /wykończonego w połowie/ z żoną i zalesionej działki o pow. 0,57 ha. Ponieważ analiza tych informacji w sposób przekonujący nie wykazała zasadności wniosku, wezwano skarżącego do: a) wyjaśnienia, jakie niezbędne potrzeby życiowe jego i żony nie mogłyby być zaspokojone ze względu na konieczność jednorazowego opłacenia kwoty 100 zł., skoro średnia miesięczna wysokość wymienionych we wniosku PPF wydatków wynosi ok. 916 zł., tj. ok. połowy wykazanych dochodów, b) wykazania posiadanych przez siebie i żonę pojazdów mechanicznych oraz średniej wysokości miesięcznych wydatków związanych z ich utrzymaniem i eksploatacją, c) wyjaśnienia, czy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej, d) przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i żonę rachunków bankowych za okres 3 miesięcy poprzedzających dzień doręczenia wezwania. Wezwanie z zakreślonym 7-dniowym terminem do jego wykonania i wskazanym rygorem rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy (formularzu PPF) zostało doręczone wnioskodawcy 2 stycznia 2014 r.; mimo upływu wyznaczonego terminu, którego ostatnim dniem był 9 stycznia 2014 r., nie zostało wykonane. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zakres dochodzonego przez Z. K. prawa pomocy ustalono na podstawie wyraźnego wskazania zawartego w rubryce nr 4 wniosku PPF. Zwolnienie od wpisu sądowego objęte jest zakresem częściowego prawa pomocy, którego przesłanką przyznania jest wykazanie przez osobę wnioskującą braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższego, wykazanie tego warunku obciąża osobę wnioskującą, a kryterium ekonomiczne opierające się na dochodach i sytuacji materialnej jej oraz osób wspólnie gospodarujących jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów; odzwierciedla to postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, zgodnie z którym wnioskodawca powinien wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Skarżący z obowiązku tego nie wywiązał się. Wskazując uzyskiwane dochody, tylko w części odniósł się do obciążających go wydatków, pomijając w wyszczególnieniu kwotowym jedne z najważniejszych, tj. związane z bieżącym utrzymaniem siebie i żony, w tym przede wszystkim zakupem żywności. Nie spełnia tego kryterium wskazanie, że przeznacza na nie środki pozostające po odliczeniu opłat za tzw. media, ogrzewanie, zakup lekarstw i dojazd żony do pracy, tym bardziej, że sygnalizowany zakup środków czystości trudno uznać za znaczące obciążenie domowego budżetu, zaś zakup ubrań, jakkolwiek co do zasady niezbędny, ma charakter doraźny i nie kwalifikuje się do uznania za stały comiesięczny wydatek związany z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych. Analiza wniosku skarżącego pod względem dochodów i wydatków w żaden sposób nie uprawdopodobniała również, że poprzez jednorazowe opłacenie wpisu od skargi w kwocie 100 zł., będzie zagrażał mu i żonie jakikolwiek uszczerbek w zaspokojeniu uzasadnionych potrzeb życiowych. Pomocne w ustaleniu potencjalnego związku pomiędzy tymi okolicznościami miało służyć skierowane do Z. K. wezwanie dot. dodatkowych informacji o charakterze majątkowym. Nieudzielenie na nie odpowiedzi świadczy o braku możliwości wykazania przez niego tego związku, a tym samym braku spełnia ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie wnioskowanego prawa pomocy. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być interpretowane na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy. Osoba składająca wniosek o przyznanie prawa pomocy musi się więc liczyć z określonym stopniem ingerencji w sferę swojej prywatności. Ma oczywiście prawo do odmowy udzielenia wnioskowanych informacji (dokumentów), niemniej skutkuje to niekorzystnym dla niej załatwieniem wniosku; zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 28 marca 2012 r. I OZ 182/12, brak wykonania wezwania wystosowanego na podstawie przepisu art. 255 P.p.s.a. skutkuje odmową przyznania prawa pomocy wobec niewykazania, iż w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawcy, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia wniesionej skargi przez Sąd I instancji, będzie mu przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Stosownie do powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.