II SA/Rz 125/04

WyrokWSA w Rzeszowie2004-06-24

Skład orzekający: Zbigniew Czarnik, Anna Lechowska, Magdalena Józefczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ prowadzący ewidencję gruntów może samodzielnie dokonywać zmian w operacie ewidencyjnym na podstawie własnej decyzji, czy też powinien odmówić wpisu, jeśli żądane zmiany dotyczą spornych kwestii, takich jak prawo własności lub przebieg granicy?
Ratio decidendi
Organ prowadzący ewidencję gruntów nie może samodzielnie dokonywać zmian w operacie ewidencyjnym na podstawie własnej decyzji. Wpisy w ewidencji gruntów powinny być dokonywane na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych decyzji administracyjnych lub czynności prawnych. Jeśli żądane przez stronę zmiany dotyczą spornych kwestii, takich jak prawo własności czy przebieg granicy, organ powinien wydać decyzję odmawiającą dokonania wpisu, a nie sam dokonywać zmian w drodze własnej decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zmian w operacie ewidencji gruntów wsi M., wprowadzonych decyzją Starosty Powiatu. Zmiany te polegały na korekcie powierzchni i konfiguracji działek nr 476 i 497. Strona skarżąca, I. P., nie zgodziła się z decyzją Starosty, twierdząc, że narusza ona jej prawo własności i dotyczy spornego przebiegu granicy. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał decyzję Starosty w mocy, uznając, że organ ma prawo prostować oczywiste omyłki. Skarżąca wniosła skargę do WSA, domagając się uchylenia decyzji organów.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili prawomocności wyroku. Zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącej kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Sędzia NSA Anna Lechowska AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: ref.staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zmian w operacie ewidencji gruntów 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili prawomocności wyroku 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącej kwotę 200 złotych /dwustu złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 125/04 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Starosta Powiatu [...], działając na podstawie art. 20 ust. 1 i 2 oraz art. 22 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne orzekł o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów wsi M. w ten sposób, że w jednostce rejestrowej nr 624, w której wpisana była m.in. działka nr 476 o pow. 0,06 ha wykreślił tę działkę i wpisał działkę nr 476 o pow. 0,05 ha, a działka nr 476 zmieniła swoją konfigurację z działką nr 497 i powierzchnię. Równocześnie organ ten w jednostce rejestrowej nr 580, w której wpisana była m.in. działka nr 497 o pow. 0,64 ha dokonał wykreślenia tej działki i w jej miejsce wpisał działkę nr 497 o pow. 0,65 ha. Równocześnie organ wskazał, że działka 497 zmienia swoją konfigurację z działką nr 476 i powierzchnię. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zmiany w operacie ewidencyjnym dokonano w związku z wnioskiem I. P. żądającym wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy obecną mapą ewidencyjną a zarysem pomiarowym z okresu założenia ewidencji gruntów w 1969 r. w oparciu o mapę katastralną w skali 1 : 2880. Prowadzone w tej sprawie postępowanie uzasadnia dokonanie wskazanych w orzeczeniu zmian, niezależnie od sporu, który odnosi się do przebiegu granicy między nieruchomością I. P., a nieruchomością D. i Z. S. Z decyzją Starosty Powiatu nie zgodziła się I. P. W odwołaniu strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji przez jej uchylenie w całości i pozostawienie stanu prawnego i faktycznego nieruchomości zgodnie z mapą ewidencyjną i aktem własności ziemi. W tym celu odwołująca zażądała przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu odwołania strona wskazała, że decyzja Starosty Powiatu [...] jest niezgodna z prawem, gdyż oparta jest na fakcie, że przedmiotem postępowania uwłaszczeniowego była cała działka nr 476, a ta będąc własnością Skarbu Państwa nie mogła podlegać postępowaniu uwłaszczeniowemu. Odwołująca wskazała także organ błędnie ustalił przebieg granicy pomiędzy działką nr 476 a istniejącą drogą. Powyższe powody zdaniem odwołującej powinny skutkować uchyleniem decyzji. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] lutego 2004 r., [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja Starosty Powiatu nie narusza przepisów prawa. Z tego powodu żądania wskazane w odwołaniu nie mogą być uwzględnione. Organ odwoławczy stwierdził, że przepisy obowiązującego w chwili nadania rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego pozwalają prostować oczywiste omyłki i błędy. Dopuszczenie przez prawo takiej możliwości musi skutkować przyjęciem reguły, że organ zawsze prostuje błędy jeżeli są oczywiste i obowiązkiem organu jest doprowadzenie do sytuacji, w której ewidencja gruntów jest zgodna ze stanem faktycznym. Wprowadzenie zmian do ewidencji usuwających oczywiste błędy i omyłki następuje niezależnie od sporów dotyczących prawa własności. Taka sytuacja występuje w sprawie objętej odwołaniem, jednak ten stan nie ma i nie może mieć wpływu na rozstrzyganie o błędach. Decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie przez I. P. Skarżąca wniosła o zmianę powyższej decyzji w ten sposób, żeby uchylić zaskarżoną decyzję jako sprzeczną z prawem i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia Staroście Powiatu [...]. Skarżąca wskazała, że zaskarżona decyzja narusza prawo własności i czyni przedmiotem postępowania zmianę naniesioną w operacie ewidencji gruntów, choć w istocie żądanie odnosiło się do wskazania granic wykonywania służebności, ustanowionej na jej nieruchomości. Takie określenie przedmiotu postępowania prowadzi do stanu, w którym żądanie skarżącej nie zostało rozpatrzone, a prowadzone przez organ postępowanie w kierunku usunięcia oczywistej omyłki nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Z takich powodów skarżąca uznała, że skarga jest zasadna, a objęta nią decyzja powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu własnej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Starosty Powiatu [...] naruszają prawo i z tego powodu Sąd musiał usunąć je z obrotu prawnego. Dokonując oceny tych decyzji Sąd stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270/ dalej: prawo o p.s.a., badał zgodność decyzji z obowiązującym prawem, nie będąc związany zarzutami i podstawami skargi oraz formułowanymi przez skarżącą wnioskami. Zatem skargę należało uwzględnić aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione, choć Sąd uznaje argumentację skargi, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Naruszenie to polega na obrazie przepisów prawa materialnego. Art. 22 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. Nr 100, poz. 1086 ze zm./ stanowi, że organ prowadzący ewidencję dokonuje w niej wpisów na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych decyzji administracyjnych, czynności prawnych. Wskazanie w przepisach prawa podstaw w oparciu, o które dokonuje się wpisu w ewidencji gruntów nie oznacza, że wpis taki jest możliwy i dopuszczalny na podstawie własnych czynności dokonywanych przez organ ewidencyjny. Ewidencja ma na celu gromadzenie i dostarczanie danych dotyczących nieruchomości. Zatem organ prowadzący ewidencję ma dokonywać w niej wpisów, jeżeli podmiot żądający takiego działania wykazuje prawem przewidziane podstawy do dokonania żądanych zmian. W sprawie rozpoznawanej przez Sąd Starosta Powiatu [...] wydając decyzję o dokonaniu zmian w ewidencji oparł wprowadzenie takich zmian na podstawie własnej decyzji. Działanie takie narusza przepisy regulujące zasady prowadzenia ewidencji. Reasumując Sąd stwierdza, że organ ewidencyjny jeżeli posiada prawem przewidziane dokumenty to dokonuje wpisu, a wpis ten ma charakter czynności materialno-technicznej. Jeżeli przedłożone przez stronę dokumenty i żądania nie znajdują oparcia w przepisach prawa to organ odmawia dokonania wpisu. Odmową dokonania wpisu jest więc rozstrzygnięciem, które ma pojawić się zawsze gdy strona postępowania domaga się wpisu w ewidencji faktów, czy stanów, które są sporne, bo dla przykładu dotyczą prawa własności, przebiegu granicy itp. W zaskarżonych decyzjach organy takiej reguły nie zastosowały, ale same dokonały określonych zmian orzekając o nich decyzją. Działanie takie nie może spotkać się z akceptacją Sądu i z tego względu Sąd decyzją uchylił stwierdzając, że obok prawa materialnego naruszyła ona przepisy postępowania w taki sposób, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd stosując treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ prawa o p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 prawa o p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło