II SA/Rz 1253/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie WSA Robert Sawuła NSA Stanisław Śliwa /spr./ Protokolant st. sekr. sąd Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] listopada 2011r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji z dnia [...] września 2011r. znak: [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego oraz składki zdrowotnej wydanej przez działającego z upoważnienia Wójta Gminy [...] Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej utrzymało ją w mocy. W podstawie prawnej powołało art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej następnie k.p.a., art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 6 pkt 1, pkt 10, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), określanej dalej jako ustawa oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055). W uzasadnieniu podniesiono, że wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] września 2011r. Wójt Gminy [...] przyznał J. S. świadczenie z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego w wysokości 428,02 zł miesięcznie od 1 września 2011r. do 30 września 2013r. oraz w postaci składki zdrowotnej w wysokości 9,00% od kwoty zasiłku na czas trwania świadczenia. Podstawą przyznania powyższego świadczenia było ustalenie przez organ, iż J. S. to osoba o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, prowadząca samodzielne gospodarstwo domowe, posiadająca gospodarstwo rolne w ¼ części o powierzchni 0,9465 ha tj. 0,2366 ha przeliczeniowego, z którego naliczono dochód miesięczny w wysokości 48,98 zł. Przyznane świadczenie ustalono w kwocie 428,02 zł jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym, które w przypadku rodziny tworzonej przez J. S. stanowi kwotę 477 zł a osiąganym przez wyżej wymienionego dochodem w wysokości 48,98 zł uznając, iż istotnymi okolicznościami w sprawie są ubóstwo, długotrwała lub ciężka choroba oraz niepełnosprawność. Odwołanie od tego rozstrzygnięcia złożył J. S. wnosząc o jego uchylenie w celu ponownego rozpoznania w zakresie punktu dotyczącego dochodu na osobę. Ustalenie przez organ tego dochodu w kwocie 48,98 zł jest, w ocenie odwołującego się, błędne. J. S. zwrócił uwagę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2009r. (znak: [...]), którą Wójt Gminy [...] zobligowany został do przeprowadzenia w całości postępowania wyjaśniającego celem usunięcia wskazanych uchybień, jednak nie zastosował się do zaleceń organu odwoławczego. Nadto składający odwołanie zaznaczył, iż postępowanie spadkowe nie zostało do tej pory zakończone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania od wskazanej decyzji uznało, że nie zasługuje ono na uwzględnienie i decyzją z dnia [...] listopada 2011r. utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. W motywach wskazało na art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, wedle którego zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Następnie powołało art. 37 ust. 2 pkt 1 powyższej ustawy, zgodnie z którym wysokość zasiłku stałego w przypadku osoby samotnie gospodarującej ustala się jako różnicę między kryterium dochodowym takiej osoby (określonym w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów ... ) a jej dochodem. SKO podniosło, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy dochodem jest suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu, z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszona o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach i o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy Kolegium podniosło, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, iż J. S. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, a niepełnosprawność ta ma charakter okresowy (ustalona została na okres od 19.08.2011r. do 30.09.2013r. orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania O Niepełnosprawności z dnia 2.09.2011r. znak: [...]). Nadto prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe w miejscowości B., gmina [...]. SKO wskazało, że prawidłowo także ustalone zostało, iż jedynym dochodem wnioskodawcy jest dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego. Z zaświadczenia Urzędu Gminy [...] z dnia 29 września 2011r. wynika, że J. S. posiada na terenie gminy [...] współudział w wysokości ¼ w gospodarstwie rolnym o powierzchni 0,9465 ha tzn. 0,2366 ha przeliczeniowych. Właściwie zatem obliczono, iż dochód J. S. z tego gospodarstwa wynosi 48,98 zł [0,2366 ha x 207 zł (określony ustawą dochód miesięczny z jednego ha przeliczeniowego)]. Zgodnie zatem z brzmieniem art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłek stały przysługujący wnioskodawcy wynosi 428,02 zł, stanowiąc różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej tj. 477 zł a uzyskiwanym przez nią dochodem tj. 48,98 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że tak sposób ustalenia wysokości dochodu, jak też wysokości zasiłku stałego określony został w sposób precyzyjny przepisami ustawy, co skutkuje brakiem jakiegokolwiek uznania w tym zakresie organu rozstrzygającego w sprawach pomocy społecznej. Organ zaznaczył, iż powoływanie się przez składającego odwołanie na inne postępowania prowadzone z jego udziałem jest bezzasadne. Decyzję SKO z dnia [...] listopada 2011r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J. S. w części dotyczącej ustalenia uzyskiwanego przez niego dochodu z ha przeliczeniowego, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2011r. Skarżący zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego a to art. 6 pkt 1 i pkt 10 oraz art. 8 ust. 9 i ust. 10 ustawy przez przyjęcie wbrew treści tych przepisów, iż jest osobą zdolną do pracy. Zakwestionował możliwość uzyskania przez osobę całkowicie niezdolną do pracy dochodu z gospodarstwa rolnego. Zaznaczył, iż nawet jeśli przyjąć, że jest to możliwe, to dochód ten w jego przypadku winien mieć inną wysokość. Wskazał, że z postanowienia z dnia 29 grudnia 1959r. (sygn. [...]), które dołącza do skargi wynika, że jego poprzedniczka prawna A. S. była właścicielem gospodarstwa rolnego o łącznym obszarze 26 a 44 m. kw., tzn. 0,2644 ha, czyli 0,212 ha przeliczeniowych. W takiej zaś sytuacji dochód z tego gospodarstwa powinien być wyliczony na kwotę 11 zł [0,053 ha (1/4 x 0,212 ha) x 207 zł]. Powyższe skutkuje zaś koniecznością przyjęcia, ze przysługuje mu zasiłek stały w kwocie 466 zł jako różnica między kwotą 477 zł (kryterium dochodowe) a kwotą 11 zł (dochód z gospodarstwa rolnego)]. Podkreślił, że postępowanie spadkowe nie zostało jeszcze zakończone. Podniósł, ze zaświadczenie Urzędu Gminy [...] z dnia 29 września 2011r., na które powołuje się organ drugiej instancji jest błędne i wymaga zawiadomienia o tym organów ścigania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że okoliczność wskazana w skardze, wynikająca z kserokopii załączonego do niej postanowienia Sądu Powiatowego [...] z dnia 29 grudnia 1959r. (sygn. [...] jest ) jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 powoływanej dalej jako p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności w przypadku zaistnienia przyczyn określonych w art. 156 KPA (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje więc podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Dokonując kontroli zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona przepisów prawa. Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowił przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Przepis ten przewiduje możliwość przyznania zasiłku stałego pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Wysokość tego zasiłku w przypadku osoby samotnie gospodarującej stanowi różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie. Poza sporem pomiędzy stronami postępowania pozostaje fakt, że skarżący spełnia wszelkie kryteria do przyznania mu zasiłku stałego, okolicznością problematyczną pozostaje jedynie kwestia jego wysokości. W tym zakresie organ odwołując się do treści art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przyznał J. S. świadczenie w wysokości 428,02 zł miesięcznie od 1 września 2011r. do 30 września 2013r. oraz w postaci składki zdrowotnej w wysokości 9,00% od kwoty zasiłku na czas trwania świadczenia. Podstawą przyznania powyższego świadczenia było ustalenie przez organ, iż J. S. to osoba o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, prowadząca samodzielne gospodarstwo domowe, posiadająca gospodarstwo rolne w ¼ części o powierzchni 0,9465 ha tj. 0,2366 ha przeliczeniowego, z którego naliczono dochód miesięczny w wysokości 48,98 zł. Przyznane świadczenie ustalono w kwocie 428,02 zł jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym, które w przypadku rodziny tworzonej przez J. S. stanowi kwotę 477 zł a osiąganym przez wyżej wymienionego dochodem w wysokości 48,98 zł uznając, iż istotnymi okolicznościami w sprawie są ubóstwo, długotrwała lub ciężka choroba oraz niepełnosprawność. Skarżący zarzucił obrazę przepisów art. 6 pkt 1 i pkt 10 oraz art. 8 ust. 9 i ust. 10 ustawy o pomocy społecznej przez przyjęcie wbrew treści tych przepisów, iż jest osobą zdolną do pracy. Zakwestionował możliwość uzyskania przez osobę całkowicie niezdolną do pracy dochodu z gospodarstwa rolnego. Ponadto zarzucił, iż nawet jeśli przyjąć, że jest to możliwe, to dochód ten w jego przypadku winien mieć inną wysokość. Z postanowienia z dnia 29 grudnia 1959r. (sygn. [...]), które dołączył do skargi wynika, że jego poprzedniczka prawna A. S. była właścicielem gospodarstwa rolnego o łącznym obszarze 26 a 44 m. kw., tzn. 0,2644 ha, czyli 0,212 ha przeliczeniowych. W takiej zaś sytuacji dochód z tego gospodarstwa powinien być wyliczony na kwotę 11 zł [0,053 ha (1/4 x 0,212 ha) x 207 zł], dlatego zasiłek stały powinien wynosić kwotę 466 zł jako różnicę między kwotą 477 zł (kryterium dochodowe) a kwotą 11 zł (dochód z gospodarstwa rolnego)]. Podkreślił, że postępowanie spadkowe nie zostało jeszcze zakończone. Podniósł, ze zaświadczenie Urzędu Gminy [...] z dnia 29 września 2011r., na które powołuje się organ drugiej instancji jest błędne i wymaga zawiadomienia o tym organów ścigania. Stanowisko zaprezentowane przez SKO w niniejszej sprawie zasługuje na aprobatę. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że do rozstrzygnięcia sprawy koniecznym jest wyjaśnienie, czy na gruncie art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 9 i 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, dochody z gospodarstwa rolnego osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej uwzględnia się w dochodzie ogólnym tylko w przypadku, gdy faktycznie prowadzi ona gospodarstwo rolne i osiąga z tego tytułu dochody, czy też także, gdy z posiadanego gospodarstwa rolnego nie osiąga żadnych dochodów. Art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest wyliczany jako wartość dochodu odpowiadająca powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem ha przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1 ha przeliczeniowego, niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa (por. wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2000 r., I SA 1406/00, Lex nr 793441 oraz wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2006 r., I OSK 777/05). Przepis ten dla celów udzielania świadczeń z pomocy społecznej przyjmuje, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Nie przewiduje on żadnych wyjątków od przyjętej w nim zasady wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2009 r., I OSK 724/09). Przenosząc te rozważania ogólne na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, iż organy prawidłowo wyliczyły dochód z gospodarstwa rolnego na kwotę 48,98 zł miesięcznie. Okoliczność, że skarżący ewentualnie nie może pracować w gospodarstwie rolnym, nie ma w sprawie znaczenia. Zauważyć należy, iż w sytuacji, gdy właściciel gospodarstwa rolnego z różnych powodów, w tym z powodu wieku lub stanu zdrowia, nie może go samodzielnie uprawiać, może korzystać z pomocy osób trzecich, czy też oddać gospodarstwo w dzierżawę. W sprawie nie można dopatrzeć się naruszenia przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, a zwłaszcza znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie Urzędu Gminy [...] z dnia 29.09.2011 r. pozwala na przyjęcie, że skarżący jest współwłaścicielem w ¼ gospodarstwa rolnego powierzchni 1,18 ha t.j. 0,9465 ha przeliczeniowego. Dołączone przez skarżącego na etapie postępowania przed Sądem postanowienie Sądu Powiatowego w [...] z dnia 29.12.1959 r. nie może skutkować uwzględnieniem skargi z uwagi na wskazane wyżej zaświadczenie. Jeżeli skarżący kwestionuje treść tegoż zaświadczenia musiałby przedłożyć pochodzące od organu prowadzącego ewidencję gruntów zaświadczenie o odmiennej treści. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy pozostaje również fakt ewentualnego niezakończenia postępowania spadkowego dotyczącego nieruchomości wskazanych w zaświadczeniu w sytuacji, kiedy poza sporem pozostaje, że skarżący jest jej współwłaścicielem w ¼ części. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.