II SA/Rz 1255/16

WyrokWSA w Rzeszowie2017-03-21

Skład orzekający: Piotr Godlewski, Magdalena Józefczyk, Marcin Kamiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego matce, jeśli ojciec dziecka ma już ustalone prawo do takiego świadczenia na inne dziecko w rodzinie, pomimo orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego uznającego podobny przepis za niezgodny z Konstytucją?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji, uznając, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji, powinien być interpretowany prokonstytucyjnie. Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego matce, gdy ojciec już je otrzymuje na inne dziecko, jest sprzeczna z Konstytucją RP, w szczególności z art. 71 ust. 1, który gwarantuje szczególną pomoc rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.
Stan faktyczny
A. Z. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że mąż wnioskodawczyni ma już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inne niepełnosprawne dziecko. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Marcin Kamiński Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2017 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]. II SA/Rz 1255/16 U z a s a d n i e n i e Podaniem z dnia 29 kwietnia 2016 r. A. Z. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną córką Z. Z. Prezydent M. [...] decyzją z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: K.p.a.) w związku z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm., dalej: u.ś.r.) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. poz. 2284), odmówił wnioskodawczyni przyznania żądanego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad urodzonym [...] lipca 2013 r. dzieckiem Z. Z. /wymagającej stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji/ uznając, że zachodzi ku temu negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. Mąż strony decyzją Prezydenta M. [...] z dnia [...] marca 2015 r. ma już bowiem ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od [...] marca 2015 r. do [...] marca 2018 r. w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem B. Z. Odwołanie od tej decyzji złożyła A. Z. wnosząc o uchylenie decyzji i przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. SK 7/11, który uznał przepisy u.ś.r. w wersji obowiązującej do 13 października 2011 r., w zakresie w jakim odmawiały wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz rodzica lub opiekuna, który rezygnował z pracy, by zaopiekować się niepełnosprawnym dzieckiem, gdy drugi z rodziców lub opiekunów miał już ustalone takie prawo w odniesieniu do innego niepełnosprawnego dziecka, za niezgodne z Konstytucją. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r., decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I insyancji. Uznało, że wprawdzie wnioskodawczyni spełniła pozytywne przesłanki do otrzymania żądanego świadczenia określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., to jednak przyznaniu świadczenia sprzeciwia się zachodząca w jej przypadku negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. Mąż wnioskodawczyni – K. Z. ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od [...] marca 2015 r do [...] marca 2018 r. w związku ze sprawowaniem opieki nad synem B.. Okoliczność ta w świetle jednoznacznego brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. uniemożliwia uwzględnienie wniosku strony i przyznanie wnioskowanego świadczenia. Odnosząc się do wyroku TK z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. SK 7/11 Kolegium wskazało, że dotyczył on oceny konstytucyjności przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 13 października 2011 r., a zatem innym niż obowiązujący w dacie wydawania decyzji w niniejszej sprawie. Mimo, że stanowisko TK zachowuje walor aktualności, to w kontekście obecnego brzmienia przepisu nie można uznać, że został on wyeliminowany z porządku prawnego i formalnie nie obowiązuje. SKO zwróciło także uwagę na podjęte przez ustawodawcę działania legislacyjne, a mianowicie uchwalenie w dniu 20 maja 2016 r. ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r., poz. 972), mocą której w art. 17 ust. 5 uchylono pkt 4, jednakże postanowiono, że nastąpi to dopiero z dniem 1 stycznia 2017 r. W tej sytuacji SKO wskazało, że na organie ciąży bezwzględny obowiązek stosowania ustawy, nawet wówczas, gdy istnieją co do jej treści wątpliwości natury konstytucyjnej. Zatem wydana w sprawie decyzja organu I instancji odpowiada obowiązującemu prawu materialnemu. W skardze na powyższą decyzję A. Z. zawnioskowała o jej uchylenie w całości. Zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię, dokonaną w sposób sprzeczny z celem i funkcją ustawy, w szczególności w sposób sprzeczny z Konstytucją RP i nie uwzględnienie wyroku TK z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. SK 7/11. Wskazała, że intencją ustawodawcy było nieograniczanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego, skutkiem czego jest wyeliminowanie z dniem 1 stycznia 2017 r. ww. przepisu z porządku prawnego. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli we wskazanym zakresie Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowiły przepisy art. 17 u.ś.r. Zgodnie z jego ust. 1 pkt 1, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do ust. 1b tego artykułu, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia (pkt 1) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (pkt 2). W art. 17 ust. 5 u.ś.r. ustawodawca zawarł natomiast wskazanie przesłanek negatywnych, uniemożliwiających przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z jego pkt 4 /w brzemieniu obowiązującym w datach wydawania decyzji przez organ II i I instancji, gdyż wg takiego stanu prawnego są one kontrolowane przez Sąd/, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego. W rozpoznawanej sprawie, ponieważ mąż skarżącej K. Z. miał już wcześniej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego /decyzją Prezydenta M. [...] z dnia [...] marca 2015 r./ z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad innym niepełnosprawnym dzieckiem, tj. synem B. Z. ur. [...] kwietnia 2008 r., organy administracji odmówiły wnioskodawczyni przyznania tego świadczenia. W tym miejscu zaznaczenia wymaga, że wskazywanym zarówno przez A. Z.(w odwołaniu i skardze) jak i przez SKO (w zaskarżonej decyzji) wyrokiem z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. SK 7/11 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1652) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do 13 października 2011 r., w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rodzicowi (opiekunowi faktycznemu), który rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, nad niepełnosprawnym dzieckiem, w sytuacji, gdy drugi z rodziców (opiekunów faktycznych) ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inne dziecko w rodzinie, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten stanowi, że rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku, rodziny wychowujące dzieci niepełnosprawne, zwłaszcza więcej niż jedno takie dziecko, znajdują się niewątpliwie w trudnej sytuacji społecznej, a z reguły także - w trudnej sytuacji materialnej. Rodziny takie z mocy art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji mają prawo do szczególnej, to jest ponadstandardowej pomocy, która przysługuje wszystkim rodzinom, także tym, które są w stanie radzić sobie same. Istotnym instrumentem tej szczególnej pomocy dla rodzin znajdujących się w takiej sytuacji społecznej z powodu znacznej niepełnosprawności niektórych jej członków jest świadczenie pielęgnacyjne. Podmiotem do niego uprawnionym jest członek rodziny - ojciec, matka, opiekun faktyczny, lecz jego beneficjentem jest cała rodzina. Świadczenie to ma być częściową rekompensatą dochodu utraconego z powodu rezygnacji z pracy zarobkowej. Jest ono przy tym, co bardzo ważne, powiązane z kontynuowaniem ubezpieczenia społecznego opiekuna - emerytalnego i rentowego - na koszt publiczny. W związku z powyższym TK uznał, że w ekstremalnie trudnej sytuacji rodziny wychowującej więcej niż jedno dziecko niepełnosprawne, rezygnacja z pracy jednego rodzica (opiekuna) często może się okazać niewystarczająca, gdyż opiekun ten nie jest w stanie sprawować efektywnie opieki równocześnie nad dwojgiem czy trojgiem niepełnosprawnych dzieci. Dlatego prawo powinno w takiej sytuacji stworzyć możliwość rezygnacji z pracy także drugiemu rodzicowi, umożliwiając mu uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast brak takiej możliwości może zmusić rodziców do oddania wszystkich lub niektórych niepełnosprawnych dzieci do publicznego zakładu opiekuńczego, gdzie koszt opieki nad nimi jest nieporównanie wyższy od kosztu świadczeń pielęgnacyjnych dla dwojga rodziców (opiekunów), a opieka nigdy nie będzie tak dobra jak w normalnej rodzinie. Trybunał ponadto wskazał, że nie bez znaczenia dla ogólnego społecznego rachunku kosztów i zysków jest to, że osoba rezygnująca z pracy zawodowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny zwalnia miejsce pracy, które może zająć bezrobotny, na którym nie ciążą tak trudne obowiązki rodzinne. Podkreślić należy, że przywołany wyrok TK dotyczył nieco innego brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r., który wg stanu na dzień 13 października 2011 r. miał treść "Świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli (...) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie". Ponieważ jednak brzmienie tego przepisu w dacie wydawania decyzji przez organ I i II instancji nie odbiega w sposób istotny od zakwestionowanego wcześniej przez TK, jego stanowisko nie może być pominięte przy wykładni celowościowej i funkcjonalnej tego przepisu. Przepis ten nie może zatem korzystać z domniemania konstytucyjności i być interpretowany w sposób, jak w niniejszej sprawie dokonały tego organy. Na podstawie wskazanego wyżej wyroku TK w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przepis art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. nie może mieć zastosowania do sytuacji, w której jeden z rodziców ma już przyznane świadczenie pielęgnacyjne na inne dziecko niepełnosprawne niż to, nad którym sprawuje opiekę drugi rodzic (por. m.in. wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 25 października 2016 r. II SA/Rz 131/16 i z dnia 13 września 2016 r. II SA/Rz 1719/15, WSA w Gdańsku z dnia 12 maja 2016 r. III SA/Gd 292/16, WSA w Białymstoku z dnia 26 maja 2015 r. II SA/Bd 258/15, WSA w Poznaniu z dnia 26 lutego 2015 r. IV SA/Po 1354/14, WSA w Łodzi z dnia 22 stycznia 2015 r. II SA/Łd 1122/14). Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, zastosowany przez organy art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. powinien być wykładany prokonstytucyjnie. Pozostająca w zgodzie z Konstytucją wykładnia ustaw polega na odwołaniu się do reguł umożliwiających realizację wartości wyrażonych w przepisach Konstytucji. Przypadek obowiązku stosowania przez Sąd wykładni prokonstytucyjnej istnieje m.in. w sytuacji wyrażonego przez TK stanowiska co do niekonstytucyjności normy prawa materialnego o brzmieniu tożsamym czy niemal tożsamym w swym zakresie z normą stanowiącą podstawę materialnoprawną orzekania w kontrolowanej sprawie. Celem zastosowania wykładni prokonstytucyjnej jest zapobieżenie sytuacji, w której doszłoby do zróżnicowania uprawnień lub obowiązków podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej. W takim wypadku należy poddać pod rozwagę to, czy w normie prawa materialnego stosowanej w kontrolowanej sprawie, wystąpił problem tzw. oczywistej niekonstytucyjności. Zasadniczo sytuacja taka zachodzi wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczą tej samej materii i są ze sobą sprzeczne. Tego typu założenie występuje między innymi w przypadku, gdy ustawodawca wprowadził identyczną regulację jak norma objęta już wyrokiem Trybunału (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 czerwca 2015r. I SA/Gl 1157/14). Stwierdzenie bowiem przez TK niekonstytucyjności określonej normy prawnej nie pozostaje bez znaczenia dla stosowania normy zamieszczonej w przepisie tożsamym (wyrok TK z dnia 22 maja 2007 r. sygn. SK 36/06). W takim przypadku dochodzi bowiem do obalenia domniemania konstytucyjności przepisu, który nie podlegał kontroli Trybunału. W akcentowanym przez TK pojęciu "dobro rodziny" zawiera się jej trwałość, tworząca poczucie bezpieczeństwa wszystkich jej członków, zwłaszcza najsłabszych – dzieci, osób chorych lub niepełnosprawnych oraz posiadanie elementarnych warunków materialnych koniecznych do zaspakajania potrzeb życiowych jej członków. Szczególny charakter pomocy rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej to pomoc wykraczająca poza pomoc zwykłą. Niewątpliwie funkcją świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowa kompensacja wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku. Niezależnie od kompensacyjnej funkcji świadczenia pielęgnacyjnego, beneficjentem świadczenia jest cała rodzina, w szczególności zaś niepełnosprawny człowiek mający zapewnioną opiekę osoby najbliższej. Ograniczenie możliwości kumulowania świadczeń pielęgnacyjnych w rodzinie godzi w konstytucyjny obowiązek konieczności wsparcia osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Przyjęcie zasady, że do rodziny w której wychowuje się więcej niż jedno dziecko niepełnosprawne może trafić tylko jedno świadczenie pielęgnacyjne, narusza również zasadę sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno – ekonomicznym, lecz odnoszoną do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawa nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane. Powyższą ocenę należy przenieść na grunt niniejszej sprawy. Sytuacja materialna, życiowa i społeczna rodzin, w których niepełnosprawnością w stopniu znacznym (bądź niepełnosprawnością ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) dotknięta jest więcej niż jedna osoba, jest znacznie trudniejsza niż rodzin z jedną osobą niepełnosprawną. Takie rodziny mają zwiększone wydatki na koszty utrzymania, leczenia i rehabilitacji, a konieczne obowiązki pielęgnacji i bezpośredniej pieczy nad niepełnosprawnymi często przerastają fizyczne możliwości jednego opiekuna. Wynikający z Konstytucji obowiązek państwa szczególnej pomocy rodzinom spełniającym warunek trudnej sytuacji materialnej i społecznej (obarczoną koniecznością sprawowania opieki nad dwoma członkami rodziny dotkniętymi niepełnosprawnością znaczną lub wiążącą się z koniecznością pomocy innych osób, a więc także rodziną o zwiększonych wydatkach), oznacza konieczność preferencyjnego traktowania członków takich rodzin. Preferencja ta powinna się wyrażać w zintensyfikowaniu pomocy państwa i podwyższeniu standardów ochrony w celu umocnienia więzi między osobami tworzącymi rodzinę. Wyrażona więc negatywną przesłanką z art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. zasada, zgodnie z którą na jedną rodzinę przysługiwać mogłoby tylko jedno prawo do świadczenia rodzinnego w postaci świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego czy zasiłku dla opiekuna, niezależnie od liczby osób w rodzinie dotkniętych niepełnosprawnością, jest niezgodna z konstytucyjnymi standardami ochrony rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, wynikającymi z art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że bez potrzeby kierowania do TK pytania o konstytucyjność przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r., na składzie orzekającym ciążył obowiązek prokonstytucyjnej wykładni tego przepisu, uwzględniającej wskazania Trybunału w zakresie oceny niekonstytucyjności tożsamego przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawarte w wyroku z dnia 18 listopada 2014r. sygn. SK 7/11, mającym z mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP moc powszechnie obowiązującą. Dodać przy tym należy, że reguły wykładni systemowej nakładają na sądy obowiązek wykładni prawa w zgodzie z Konstytucją. Przepisy u.ś.r. nie mogą być odczytywane w oderwaniu od konstytucyjnej zasady równości (art. 32 ust. 1), konstytucyjnej zasady ochrony rodziny (art. 18 i 71) oraz zagwarantowanego w jej art. 69 obowiązku niesienia pomocy przez władze publiczne osobom niepełnosprawnym. Prokonstytucyjna wykładnia normy prawa materialnego stanowiącej podstawę zaskarżonej decyzji nie pozwalała zatem Sądowi na uznanie bezzasadności skargi i jej oddalenie. Końcowo należy zwrócić uwagę, że niekonstytucyjność normy zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. dostrzegł sam ustawodawca, usuwając z tego powodu ten przepis z obrotu prawnego z dniem 1 stycznia 2017 r. (art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, Dz. U. z 2016 r., poz. 972). Z podanych względów Sąd stwierdzając naruszenie prawa materialnego -poprzez jego niewłaściwą wykładnię - które miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Tym samym organ ponownie rozpatrujący sprawę będzie zobowiązany uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę prawną wraz z jej uzasadnieniem.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło