II SA/Rz 1256/11

z dnia 9 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2012 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi Sołectwa wsi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 października 2011 r. nr [..] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł strona skarżąca wystąpiła w ustawowym terminie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W nadesłanych formularzach PPF oraz PPPr wnioskodawca stwierdził, że działając w tej sprawie Rada wsi [...] nie posiada majątku, również Sołtys wsi [...] jako osoba publiczna nie posiada majątku, z którego możnaby uiścić wymagany wpis sądowy. Pismem z 16.03.2012 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do nadesłania dokumentów określających reguły prowadzenia przez Sołectwo Wsi [...] gospodarki finansowej, w tym w statutu Gminy [...] oraz uchwał budżetowych Gminy na rok 2011 r. i 2012 r. W odpowiedzi na to wezwanie strona wyjaśniła, że nie posiada żądanych dokumentów, a organem właściwym do ich przekazania jest Urząd Gminy [...], materiał ten dostępny jest również na stronie BIP tego Urzędu. Postanowieniem z 3.04.2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, a w ustawowym terminie strona skarżąca wniosła sprzeciw. W jego treści podnosi, że wykazała swój rzeczywisty stan majątkowy. Żądane dokumenty są dostępne na stronie internetowej Urzędu, dlatego nie było konieczności ich dostarczania na wezwanie. Strona podkreśla też, że nie posiada własnego budżetu, a gospodarkę finansową prowadzi w oparciu o budżet gminy, przedstawiając informacje na temat funkcjonowania sołectwa. Stwierdza też, że wydatki sołectwa są powiązane z wykonaniem nałożonych na nie konkretnych zadań. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. Poz. 270 z 2012 r., dalej: "p.p.s.a.") w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Strona skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, co wynika z treści wniosku. Domaga się bowiem zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W związku z tym, że nie jest osobą fizyczną powinna spełnić wymogi określone przepisami art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Zgodnie z nimi prawo pomocy osobie prawnej i innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Norma prawna zawarta w art. 255 p.p.s.a. pozwala ponadto, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się dla rozpoznającego wniosek niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, na skierowanie do wnioskodawcy wezwania do przedłożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów. Podkreślenia wymaga również, że postępowanie z zakresu prawa pomocy ciężar wykazania braku środków kładzie na wnioskodawcy. Rolą Sądu (referendarza sądowego) jest rozpoznanie wniosku i ocena, czy w świetle przedstawionych okoliczności zachodzą przesłanki wymienione w powołanym przepisie i czy można dać im wiarę. Mając na względzie powyższe Sąd stwierdza, że wnioskodawca nie zdołał wykazać przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku. Oświadczenie złożone na dokumencie formularza jest lakoniczne i ogranicza się do stwierdzenia, że ani Rada Sołecka ani Sołtys Wsi [...] nie posiadają dla potrzeb niniejszego postępowania majątku, z którego mogliby uiścić wpis w kwocie 100zł i opłacić zawodowego pełnomocnika. Z oświadczenia tego można wywnioskować, że majątkiem takim dysponują, tyle że nie mogą lub nie chcą go przeznaczyć dla potrzeb niniejszego postępowania. Zarazem w treści sprzeciwu strona przedstawia zasady gospodarki finansowej Sołectwa wyjaśniając, że stan dostępnych dla niej środków określa uchwała budżetowa Gminy [...] nie podając ich wysokości ani celów, na jakie są one przeznaczone. Ponadto wspomina o możliwości korzystania z mienia oddanego do korzystania sołectwu, czerpania z niego dochodów i rozporządzania nim, bez określenia czy mieniem takim dysponuje i osiąga z niego dochód. Ogólnie stwierdzić należy więc, że organy Sołectwa nie współdziałały w wyjaśnieniu sytuacji majątkowej tej jednostki organizacyjnej starając się przerzucić ciężar poszukiwania dokumentów źródłowych na Sąd. Tymczasem zasadnie skierowano do Sołectwa dodatkowe wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a., skoro istniały wątpliwości w stanie majątkowym wnioskodawcy. Za niewystarczające należało uznać wskazanie miejsca, w którym możnaby zapoznać się z określonymi dokumentami, albo nazwy organu, który mógłby udzielić stosownych wyjaśnień. Obowiązki w tym zakresie ciążą na zainteresowanym wynikiem postępowania wnioskodawcy, a nie na Sądzie, czy poprzednio referendarzu sądowym. Wniosek podlega ocenia w oparciu o dostępne dowody i wyjaśnienia. W tym stanie rzeczy, wobec nie wykazania przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, orzeczono o odmowie jego przyznania, działając na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.