II SA/Rz 1257/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi R. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania oczywistej omyłki w akcie własności ziemi - postanawia - I. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W sprawie ze swojej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w akcie własności ziemi R. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Podał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, bowiem jego miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego (którego powierzchnia do dnia dzisiejszego nie została ustalona) wynosi 200 zł i nie wystarcza na bieżące potrzeby. W celu uzyskania większej ilości danych potrzebnych do rozpoznania wniosku, wezwano składającego go do ich uzupełnienia. Odpowiadając na powyższe R. S. oświadczył, że nie uzyskuje żadnych świadczeń z pomocy społecznej. Nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych. Na żywność przeznacza miesięcznie kwotę ok. 200 zł. Skarżący nadesłał także kserokopie dwóch rachunków za prąd za dwumiesięczne okresy rozliczeniowe wskazujące na opłaty w wysokości 52,76 zł (termin płatności 27 grudnia 2017 r.) i 47,04 zł (termin płatności 14 lutego 2018 r.) oraz rachunek za telefon wskazujący na opłatę w wysokości 31,98 zł za okres od 19 października do 18 listopada 2017 r. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy zważono, co następuje: Całkowite prawo pomocy, a o takie ubiega się skarżący, obejmuje swym zakresem zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie pełnomocnika. Stanowi o tym art. art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Z kolei zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie radcy prawnego wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, co wynika z brzmienia art. 245 § 3 P.p.s.a. W przypadku ubiegania się o jakikolwiek wymiar pomocy ustawodawca na wnioskodawcę nałożył obowiązek wykazania, że przedmiotowe wsparcie jest mu rzeczywiście potrzebne. Wskazuje na to wyraźne brzmienie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., zawierających przesłanki przyznania prawa pomocy. Według pierwszego z powołanych przepisów, całkowitą pomoc otrzymuje osoba, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast częściową pomoc uzyskuje osoba, która udowodni, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy rozpoznawaniu wniosku bardzo istotna jest należyta współpraca wnioskodawcy z sądem (referendarzem sądowym). To stronie znane są bowiem okoliczności, które są istotne z punktu widzenia ustawowych przesłanek uzyskania żądanego wsparcia od Państwa. Jeśli więc strona nie wykonuje bądź w ogóle bądź w pełni skierowanego do niej w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwania, którego celem jest uzupełnienie informacji zawartych w pierwotnie złożonym oświadczeniu majątkowym, wówczas uprawnione jest przyjęcie, że nie wykazała ona w należyty sposób potrzeby otrzymania pomocy. Stwierdzenie takie jest uprawnione wobec brzmienia art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym to strony postępowania sądowego ponoszą koszty związane z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. R. S. nie wykonał całkowicie wezwania kierowanego do niego na podstawie art. 255 P.p.s.a. Nie podał mianowicie wszystkich średnich miesięcznych kosztów utrzymania domu oprócz wydatku na energię elektryczną. Nie nadesłał także wyciągów z rachunków bankowych. Poza tym niejasne jest źródło pokrycia wydatków na dom w sytuacji, gdy skarżący na wyżywienie przeznacza de facto cały swój dochód (tj. 200 zł). Powyższe skłoniło rozpoznającą wniosek do jego uwzględnienia, lecz tylko częściowego tj. w zakresie obejmującym zwolnienie od wszelkich kosztów sądowych w sprawie. W szczególności zwolnienie od wymaganego na obecnym etapie postepowania wpisu od skargi pozwoli stronie na merytoryczne rozpoznanie jej skargi. Zaznaczenia wymaga również, że rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd nastąpi w jej granicach i będzie niezależne od podniesionych w tej skardze zarzutów i argumentów. Sąd uwzględni zatem z urzędu całokształt okoliczności tej sprawy, po czym wyda orzeczenie odpowiadające przepisom prawa, do czego zobowiązuje go art. 134 § 1 P.p.s.a. Stąd też obecność zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie sprawy nie jest wymagana, skoro uprawnienia i obowiązki Sądu są wystarczająca gwarancją właściwego rozpoznania sprawy. Ponadto, w związku z brzmieniem art. 6 P.p.s.a., osobie występującej w sprawie bez pomocy zawodowego pełnomocnika Sąd udziela – w razie uzasadnionej potrzeby – niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Z tych wszystkich względów orzeczono o zwolnieniu R. S. od kosztów sądowych wobec jego niewątpliwie trudnej sytuacji materialnej. Jednocześnie odmówiono mu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Fakt, że pełnomocnik taki został dla strony ustanowiony w innej jej sprawie przed tut. Sądem (sygn. akt II SA/Rz 748/17), o czym wnioskodawca poinformował przesyłając odpis zapadłego w tej sprawie orzeczenia w tym właśnie przedmiocie, nie miał dla rozpatrzenia niniejszego wniosku żadnego znaczenia. Rozstrzygający w przedmiocie prawa pomocy czyni to bowiem indywidualnie w każdej sprawie. Podstawę niniejszego postanowienia stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i w zw. z art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.