II SA/Rz 1262/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku E.W. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Sygn. II SA/Rz 1262/17 U Z A S A D N I E N I E W rozpoznawanej sprawie skarżący ponownie zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienie od kosztów sądowych, nie precyzując jego zakresu oraz o ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że dochód miesięczny z gospodarstwa o pow. 15 ha wynosi 1200 zł, oświadczył, że nie posiada żadnych akcji, udziałów i obligacji, kosztowności i oszczędności. Dochód wydatkowany jest w całości na opłaty, podatki, telefon, środki czystości, odzież, utrzymanie domu w tym remonty, lekarstwa i wyżywienie. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że posiada dom o powierzchni 120 m², mieszkanie o pow. 40 m², 15 ha nieruchomości rolnych, prowadzi hodowlę bydła i uprawy polowe. Ponadto wykazał budynek gospodarczy i ciągnik rolniczy. Swój dochód zadeklarował w kwocie 1200 zł netto miesięcznie, wykreślił rubrykę dot. zobowiązań i stałych wydatków. Referendarz sądowy, w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwana dalej P.p.s.a., wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej, tj. o wyjaśnienie czy skarżący korzysta ze świadczeń wypłacanych przez KRUS (ewentualnie ZUS) – jeśli tak - z jakiego tytułu i w jakiej wysokości, czy posiada status rolnika ryczałtowego, czy też rozlicza się na zasadach ogólnych – jeśli tak –do nadesłania deklaracji dla podatku od towarów i usług za okres od września 2017 r. do marca 2018 r., przedłożenie kserokopii rachunków za dostarczane media: gaz, energię elektryczną, wodę, kanalizację, telefon, inne opłaty, podanie rodzaju wydatków i kwot pieniężnych związanych z kosztami utrzymania, a w szczególności na: żywność, odzież, obuwie, użytkowanie mieszkania (remonty, naprawy bieżące i generalne), wyposażenie mieszkania, transport inne towary i usługi, przedłożenie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych, kart kredytowych, lokat z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, podanie informacji o wszystkich posiadanych środkach transportu (marka, model, rok produkcji), informacji o ewentualnym uzyskiwaniu pomocy materialnej od instytucji, tj. zasiłków, dodatków, zapomóg oraz od innych osób (pomoc w każdej formie materialna, rzeczowa, inna), przedłożenia dokumentów wskazujących na trudną sytuację materialną, zdrowotną itp. jeśli takowe są w posiadaniu strony, wyjaśnienie czy skarżący pobiera dopłaty bezpośrednie do posiadanych gruntów rolnych i produkcji rolnej, jeśli tak – o przesłanie ostatnich decyzji; jeżeli zaś skarżący nie pobiera tych dopłat – o stosowne zaświadczenie z ARiMR. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił zwięźle, że nie korzysta ze świadczeń KRUS, nie składa zeznań podatkowych, nie gromadzi rachunków, obroty na rachunku bankowym objęte są tajemnicą bankową, koszty utrzymania (wszystkie) wynoszą razem 1200 zł, obroty na rachunku bankowym związane z dopłatami za 2017 r. dotyczą produkcji rolnej, a nie opłat sądowych, skarżący podał, że jest właścicielem samochodu Golf z 1992 r. i ciągnika rolniczego z 1986 r., nie korzysta z pomocy materialnej instytucji, a dopłaty do gruntów rolnych dotyczą produkcji rolniczej, a nie opłat sądowych. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Instytucja prawa pomocy obejmuje zwolnienie strony postępowania sądowoadministracyjnego od kosztów sądowych oraz możliwość ustanowienia zawodowego pełnomocnika: adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego i uzależniona jest od spełnienia przez wnioskującego zawartych w przepisach przesłanek do jej przyznania; w przypadku wnioskowania o prawo pomocy w zakresie całkowitym – w takim zakresie należy bowiem rozpatrywać żądanie skarżącego, który nie sprecyzował zakresu częściowego zwolnienia od kosztów sądowych –strona winna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i nie ma żadnych obiektywnych możliwości na zdobycie środków z przeznaczeniem na prowadzenie postępowania sądowego. Powołane we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty (takie winny być przedłożone skoro strona skarżąca stara się wykazać brak możliwości finansowych) powinny uzasadniać ową wyjątkową sytuację, w której poniesienie jakichkolwiek kosztów zachwieje sytuacją materialną i bytową strony w takim stopniu, że nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W takim przypadku ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. Wniosek nie spełnia ustawowych przesłanek do przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie; całkowitym, ale również częściowym. Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki do przyznania tej preferencji. W interesie strony leży zatem przedstawienie szczegółowe wszystkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, zgodnie z bogatym w tej kwestii orzecznictwie, powinno bowiem się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W sprawie zaś zarówno oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak również to nadesłane na wezwanie uznać należało za niewystarczające; oba nie zawierają pełnych informacji o faktycznych możliwościach finansowych skarżącego, są lakonicznie, w stopniu, który nie pozwala stwierdzić istnienia przesłanek prawa pomocy. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie nie przedstawiając kluczowych informacji dot. faktycznych kosztów utrzymania, zasłaniając się tajemnicą bankową, uniemożliwia rzetelne rozpoznanie swojego wniosku. Z obiektywnego punktu widzenia skarżący nie jest osobą ubogą: prowadzi sporych rozmiarów gospodarstwo rolne, w tym hodowlę bydła i uprawy polowe, co obrazują po części akta sprawy. Wskazał, że oprócz domu i mieszkania jest właścicielem 15 ha użytków rolnych. W skardze podał, że prowadzi rozmowy w sprawie zakupu gruntu, co wskazuje, że posiada możliwości finansowe (inwestycyjne). Wprost nie stwierdził, że sytuacja ekonomiczna nie pozwala mu na partycypowanie w kosztach postępowania sądowego, co uprawnia do zastosowania prawa pomocy. Uchylanie się od złożenia szczegółowych wyjaśnień w sytuacji, która nie wskazuje jednoznacznie na istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy pozbawia rozpoznającego wniosek możliwości oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, a to należy potraktować jako niewykazanie przez skarżącego przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.