II SA/Rz 128/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. Cz. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej za granicą I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu J. z dnia [...] listopada 2003 r., Nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego P. Cz. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 128/04 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r., [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu J. z dnia [...] listopada 2003 r., [...] odmawiającą zliczenia P. Cz. wartości nieruchomości pozostawionej za granicą przez repatriantkę J. C. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że utrzymanie w mocy decyzji Starosty Powiatu J. jest konsekwencją przyjęcia przez organ I instancji, że P. Cz. nie jest podmiotem uprawnionym do zaliczenia wartości mienia pozostawionego poza granicami państwa polskiego na podstawie art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. nr 46, z 2000 r., poz. 546 ze zm./. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu zaliczenie wartości pozostawionego mienia poza granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku może nastąpić tylko na rzecz właściciela nieruchomości pozostawionych poza granicami Polski, albo jego spadkobiercy, przy czym spośród spadkobierców prawo do zaliczenia wartości pozostawionego mienia na poczet opłat związanych z nabyciem prawa własności do nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego mają tylko spadkobiercy ustawowi. Wnioskodawca P. Cz. nie spełnia tych wymogów, gdyż jest spadkobiercą testamentowym po A. C., który nabył na podstawie ustawy spadek po repatriantce Ja. C. Dziedziczenie testamentowe spadku po A. C. przekreśla możliwość ubiegania się o zaliczenie wartości pozostawionego mienia przez odwołującego, choć uprawnienie takie przysługiwałoby spadkodawcy A. C. Z tych względów Wojewoda uznał, że decyzja Starosty Powiatu J. jest zgodna z przepisami prawa i z tego względu odwołanie nie mogło zostać uwzględnione. Z decyzją Wojewody nie zgodził się P. Cz. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzucił decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z tego powodu zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatu J. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem określonych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi argumentując jak w uzasadnieniu własnej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sądowa kontrola działalności administracji publicznej polega na ocenie zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem zgodności z obowiązującym porządkiem prawnym. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej prawo o p.s.a., kontroli takiej poddane są decyzji administracyjne. Dokonując oceny zaskarżonych rozstrzygnięć stosownie do treści art. 134 § 1 prawa o p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami skargi, wskazanymi przez stronę podstawami czy formułowanymi w niej wnioskami. Sąd rozpoznaje skargę w granicach danej sprawy. Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że decyzja ta narusza przepisy prawa i z tego powodu musi być usunięta z obrotu prawnego. Konsekwencją takiego stanowiska jest uwzględnienie skargi. Sąd podziela argumentację skargi wskazującą na błędną wykładnię art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami i uznaje, że decyzja Wojewody i poprzedzająca ją decyzja Starosty Powiatu J. odmawiające zaliczenia wartości mienia pozostawionego poza granicami państwa polskiego wydane zostały z naruszeniem tego przepisu. Treść art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie budzi wątpliwości, zatem dla Sądu niezrozumiałe jest stanowisko organów, które zawęża uprawnienie do zaliczenia wartości mienia pozostawionego przez repatrianta tylko do kręgu spadkobierców ustawowych. Dyspozycja tego unormowania nie daje podstaw do takiego rozumienia zwrotu "wszystkim jego spadkobiercom". Ustawodawca w tej regulacji nie wskazał ustawowych spadkobierców jako jedynych uprawnionych do ubiegania się o zaliczenie wartości mienia, wręcz przeciwnie posłużył się zwrotem generalnym "wszystkim", zatem Sąd uznaje, że tymi "wszystkimi" spadkobiercami są te podmioty, które mogą na gruncie prawa polskiego mieć status spadkobiercy bez względu na sposób powołania do spadku. Taki wniosek wynika wprost z wykładni językowej art. 212 ust. 5 ustawy. Sąd zwraca uwagę, że ustawodawca, jeżeli chciał ograniczyć zasięg podmiotów mogących korzystać z uprawnienia określonego w art. 212 ust. 1 ustawy, to wyraźnie wskazał w art. 212 ust. 4, że zaliczenie wartości nieruchomości następuje na rzecz właściciela lub wskazanej przez niego jednej osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego. Zatem w sytuacji, gdy ubiegającym się o zaliczenie wartości nieruchomości jest właściciel /bo żyje/ zaliczenie takie może nastąpić na rzecz tego właściciela albo jego przyszłego spadkobiercy ustawowego. Jednak taka sytuacja nie ma miejsca z chwilą śmierci właściciela, a więc wtedy, gdy właściciel nie występował o zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza granicami państwa polskiego. W takich przypadkach zastosowanie ma art. 212 ust. 5 ustawy i wtedy uprawnienie z art. 212 ust. 1 ustawy przysługuje wszystkim spadkobiercom łącznie lub jednemu bez względu na tytuł powołania do spadku. W sprawie rozpoznawanej przez Sąd uprawnienie do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych na terytorium obecnego państwa ukraińskiego realizuje spadkobierca testamentowy po spadkobiercy ustawowym, który nabywał spadek od właścicielki /repatriantki/ J. C. Sąd uznaje, że rozróżnienie przez organy orzekające w sprawie na podstawie art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami sposobów powołania do spadku i powiązanie uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości tylko z dziedziczeniem ustawowym jest oczywistym naruszeniem nie tylko ustawy, ale i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, która zapewnia równą ochronę prawa dziedziczenia i nie różnicuje jej ze względu na sposób w jakim dziedziczenie następuje. Podobne stanowisko zajmuje doktryna, przyjmując że uprawnienie do zaliczenia w drodze spadkobrania istnieje bez względu na tytuł powołania do spadku /szerzej: J. Szachułowicz, M. Krassowska, A. Łukaszewska, Gospodarka nieruchomościami, Przepisy i komentarz, W-wa 1999 r., s. 528/. Reasumując Sąd stwierdza, że uprawnionym do zaliczenia, na podstawie art. 212 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. nr 46 z 2000 r., poz. 546/, wartości pozostawionych nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa polskiego jest każdy spadkobierca właściciela tych nieruchomości bez względu na sposób powołania do spadku, a to oznacza, że wskazany w art. 212 ust. 4 ustawy "uprawniony do dziedziczenia ustawowego" nie może być łączony z pojęciem spadkobiercy z art. 212 ust. 5 ustawy i przez to nie może zwężać użytego w tym przepisie pojęcia spadkobiercy do osób uprawnionych do dziedziczenia ustawowego, gdyż przepisy art. 212 ust. 4 i art. 212 ust. 5 ustawy są regulacjami rozdzielnymi, a nie uzupełniającymi się. Mając na uwadze powyższe okoliczności i treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) prawa o p.s.a. Sąd orzekł jak na wstępie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 prawa o p.s.a.