II SA/Rz 1280/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie NSA Maria Serafin-Kosowska NSA Stanisław Śliwa Protokolant st. sekr. sąd Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lutego 2012 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej D. P. kwotę 240 zł /słownie: dwieście czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. II SA/Rz 1280/11 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi D. P. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej zwanego także SKO lub Kolegium) z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], którą w pkt I zmieniono decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w sprawie przyznania pomocy w formie II raty zasiłku celowego z tytułu strat w budynku mieszkalnym powstałych w wyniku powodzi w wysokości 13 000 zł na rzecz D. P. – w zakresie pkt 3 określając termin rozliczenia do dnia 31 maja 2011 r., w pkt II pozostawiono dalszą treść decyzji bez zmian. W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej w skrócie jako k.p.a.), art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm. - zwana dalej w skrócie jako u.p.s.). Z akt administracyjnych sprawy oraz decyzji wynika, że Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...] przyznał D. P. zasiłek celowy na pokrycie remontu budynku mieszkalnego położonego w T., przy ul. S. [...], uszkodzonego na skutek powodzi w maju/czerwcu 2010 r. - w formie II raty w wysokości 13 000 zł. W pkt 3 decyzji określono termin rozliczenia wydatków przez przedłożenie faktur w okresie dwóch miesięcy od dnia otrzymania decyzji. W odwołaniu D. P. zaskarżyła pkt 3 w/w decyzji, wnosząc o jej uchylenie. Podniosła, że decyzja została jej doręczona w dniu 27 października 2010 r., zatem dopiero od tego czasu mogła się zapoznać z jej treścią. Zarzuciła, że organ zwlekał z doręczeniem decyzji stronie, mimo że została wydana w dniu 10 września 2010 r. Podała, że skutkiem zaniechania obowiązku dokonania doręczenia decyzji przez organ – faktyczny termin na przedstawienie faktur wynosi nie dwa miesiące, lecz dwa tygodnie. SKO decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., opisaną na wstępie w pkt I zmieniło decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2010 r., nr [...] – w zakresie pkt 3 określając termin rozliczenia do dnia 31 maja 2011 r., w pkt II pozostawiono dalszą treść decyzji bez zmian. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że klęska żywiołowa, jaką jest powódź jest zdarzeniem nagłym i nieprzewidywalnym, zatem regulacja pomocy osobom dotkniętym powodzią nie ogranicza się tylko do samego stosowania ustawy, ale przyznawana jest w oparciu o akty niższego rzędu oraz wytyczne organów administracji. Ośrodek pomocy społecznej przyznaje pomoc ze środków budżetowych państwa z kwot przekazanych z przeznaczeniem na pomoc powodzianom i jest zobowiązany rozliczyć się z tych środków. Ustalenie zatem formy rozliczenia przyznanej pomocy na konkretny cel, poparty wyceną biegłego nie narusza przepisów prawa i praw jednostki. Natomiast termin wskazany w decyzji jest rzeczywiście terminem uniemożliwiającym wykorzystanie przez wnioskodawczynię pomocy. Biorąc pod uwagę także porę roku, która jest istotna przy pracach budowlanych - termin do końca maja 2011 r. jest wystarczający na przeprowadzenie koniecznych prac i umożliwi stronie wykorzystanie przyznanych środków. SKO decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] uwzględniło w całości skargę D. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na własną decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r., uchylając zaskarżoną decyzję, jednocześnie uchyliło decyzję organu I instancji w zakresie pkt 3 sentencji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W wyniku skargi D. P. na decyzję autokontrolą - WSA w Rzeszowie prawomocnym wyrokiem z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 377/11 uchylił zaskarżoną decyzję. Pozostała zatem do rozpoznania wniesiona do WSA w Rzeszowie skarga D. P. na decyzję SKO z dnia [...] grudnia 2010 r., która jest przedmiotem niniejszej sprawy. W skardze tej D. P. zarzuciła decyzji organu II instancji: 1) naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 140, art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. 2) naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 6 pkt 16 w zw. z art. 98 i art. 40 ust. 2 i ust. 3 u.p.s. oraz art. 2, art. 7 i art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obydwu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu skarżąca kwestionowała zasadność obowiązku rozliczenia się z przyznanej pomocy w formie faktur w określonym terminie. Podniosła, że zaskarżona decyzja jest wadliwa i niejasna. Kolegium bowiem nie uchyliło zaskarżonej decyzji ani w całości ani w części, a jedynie zmieniło decyzję w pkt 3 i określiło rozliczenie do dnia 31 maja 2011 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. W pismach procesowych skarżąca podkreśliła, że zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej, skoro wydano ją w oparciu o wytyczne organów administracji. W szerokim wywodzie wypowiedziała się na temat uznania administracyjnego. Ponadto zarzucono rażące naruszenie prawa, a także podano, iż strona przesłała Dyrektorowi MOPS oświadczenie, że środki uzyskane z zasiłku celowego w kwocie 13 000 zł przyznane decyzją z dnia [...] września 2010 r. zostały w całości wykorzystane zgodnie z określonym w decyzji przeznaczeniem, tj. na pokrycie kosztów remontu budynku/lokalu mieszkalnego położonego w T. ul. S. [...] powstałych na skutek powodzi w maju/czerwcu 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Sąd kontroluje zaskarżoną decyzję w wyżej przedstawionych aspektach w określonej kolejności. Najpierw Sąd zobligowany jest do zbadania, czy decyzja nie jest dotknięta którąś z wad określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Stwierdzenie, że tak właśnie jest obliguje Sąd do stwierdzenia jej nieważności, co z kolei eliminuje, a wręcz czyni niedopuszczalną dalszą kontrolę. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną wskazaną w zaskarżonej decyzji miał być przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Według tej normy prawnej organ odwoławczy rozpoznając odwołanie może decyzję nim objętą uchylić i w tym zakresie orzekać co do istoty sprawy, albo uchylając taką decyzję może umorzyć postępowanie pierwszoinstancyjne. Wskazany przepis nie przewiduje innego sposobu orzekania, w tym zmiany części decyzji i pozostawienia dalszej jej części bez zmian. Nie ma też możliwości orzekania na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. bez uchylenia decyzji objętej odwołaniem choćby z tego względu, że ta podstawa orzekania przez organ odwoławczy ma zastosowanie do decyzji wadliwych, które mogą i powinny być reformowane ze względu na to, że wadliwość odnosi się do zastosowania przepisów lub ich wykładni. Stosując się do wskazanej przez siebie normy prawnej SKO powinno było uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzec co do meritum lub umorzyć postępowanie pierwszoinstancyjne. Jak to wyżej przedstawiono zaskarżona decyzja odbiega zupełnie od ustanowionego w przepisie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. wzorca, dlatego w ocenie Sądu rażąco narusza prawo, To naruszenie nastąpiło także dlatego, iż Kolegium wypowiedziało się o punkcie 3 decyzji organu I instancji, a nie o sprawie administracyjnej będącej przedmiotem tej decyzji. Sprawą administracyjną było przyznanie zasiłku celowego, jeśli więc SKO rozpatrując odwołanie doszło do przekonania, iż zasiłek został przyznany zgodnie z prawem, a tylko niektóre kolejne punkty to prawo naruszają, to powinien w zakresie naruszającym prawo uchylić decyzję w części, a w pozostałym zakresie utrzymać ją w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Abstrahując w tym miejscu od tego, czy w sprawie o zasiłek celowy mogą być w ogóle inne orzeczenia niż tylko przyznanie bądź odmowa przyznania zasiłku, zastosowanie dwóch podstaw prawnych jest możliwe jeżeli decyzja składa się z różnych rozstrzygnięć. Z uwagi na istnienie wyżej wskazanych naruszeń, które polegają na orzeczeniu w sposób zupełnie odbiegający od rozwiązań przewidzianych w art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., co odpowiada wadzie przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Zasądzone od Kolegium koszty to wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego, który zgłosił się w toku postępowania przed sądem - stosowne do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (...) (Dz.U. Nr 163 poz. 1348 z późn. zm.).