II SA/Rz 1280/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. D. S. w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki części budynku mieszkalnego wniosła o zwolnienie od kosztów postępowania. Żądanie to sprecyzowała we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF, zakreślając w nim zwolnienie od kosztów sądowych. Podała, że uwzględnienie jej prośby jest konieczne z uwagi na fakt, że poniesienie przedmiotowych kosztów spowoduje niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny w zakresie wyżywienia, leczenia czy utrzymania domu. Wskazała, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z matką. Mieszkają w domu o powierzchni użytkowej ok. 130 m. kw. Majątek rodziny tworzy nadto nieruchomość rolna o powierzchni 29 arów. Utrzymują się z pobieranego przez wnioskodawczynię wynagrodzenia za pracę w wysokości 1184 zł oraz renty uzyskiwanej przez matkę w kwocie 1000 zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego obowiązuje zasada, że strony tego postępowania ponoszą jego koszty związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej następnie "P.p.s.a."). Wyjątek od niej przewidują regulacje dotyczące instytucji prawa pomocy. Może ono być przyznane bądź w całości bądź w części. W tym drugim przypadku, zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmuje ono np. tylko zwolnienie od opłat sądowych i wydatków. Przyznania prawa pomocy w takich właśnie granicach domaga się D. S., wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., uwzględnienie wniosku w takim zakresie wymaga wykazania przez składającego go, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi na to, że wniosek skarżącej nie zawierał wystarczających informacji do rozstrzygnięcia w jego przedmiocie, wezwano wnioskodawczynię do jego uzupełnienia poprzez podanie danych dotyczących: wysokości netto własnego wynagrodzenia i renty matki, średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny oraz na utrzymanie domu, wysokości środków uzyskiwanych ewentualnie tytułem dopłat z Unii Europejskiej jak również wskazania źródeł środków, z których pokryte zostały koszty prac budowlanych przy budynku mieszkalnym, którego dotyczy niniejsza sprawa. Wezwano także do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych własnych i matki. Wezwanie to doręczone zostało D. S. w dniu 16 grudnia 2013r. i pozostało bez odpowiedzi. Przyjmując taką postawę, a zatem nie przekazując jakichkolwiek wskazanych w wezwaniu danych, wnioskodawczyni uniemożliwiła de facto ocenę jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Ocena taka uwarunkowana jest bowiem szczegółowo przedstawionymi okolicznościami odnoszącymi się do sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów strony. Jak już bowiem wyżej zaznaczono, prawo pomocy to instytucja mogąca znaleźć zastosowanie tylko wyjątkowo, a więc w odniesieniu do tych osób, które rzeczywiście na to zasługują. Chodzi tutaj o podmioty, którym zupełny brak środków bądź też ich ograniczony zasób uniemożliwiłby udział w postępowaniu mającym na celu ochronę ich praw. Przy czym to podmioty, które o tego rodzaju wsparcie się ubiegają obowiązane są do wykazania, że przesłanki przyznania prawa pomocy zostały w ich przypadku spełnione. Pewnego rodzaju ułatwieniem jest dla nich instrument, z którego skorzystano w niniejszej sprawie, przewidziany w art. 255 P.p.s.a. Umożliwia on wezwanie strony składającej wniosek o jego uzupełnienie w określonym zakresie, przez co wnioskodawca uzyskuje świadomość, jakie informacje są istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia w przedmiocie jego żądania. Brak stosownej współpracy z sądem nie może działać na korzyść strony. Bierna zatem postawa D. S. w związku z wezwaniem jej o przedstawienie dodatkowych danych i przedłożenie dodatkowych dokumentów musiała skutkować odmową uwzględnienia jej wniosku. Wyżej wymieniona nie wykazała bowiem, iż poniesienie przez nią kosztów sądowych związanych z niniejszą sprawą spowodowałoby uszczerbek w koniecznym utrzymaniu jej rodziny. Samego zaś lakonicznego stwierdzenia strony w tym zakresie nie można uznać za wystarczające do pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia. Stanowisko takie prezentuje także Naczelny Sąd Administracyjny, w świetle orzecznictwa którego niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie strony pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dlań rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie NSA z 8.08.2013 r. II FZ 628/13, LexPolonica nr 7418849). Z podanych względów odmówiono przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podstawę powyższego stanowi art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.