II SA/Rz 129/18
PostanowienieWSA w Rzeszowie2018-06-19
Skład orzekający: Sędzia WSA Ewa Partyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest zasadny na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, gdy wnioskodawca jest uczestnikiem postępowania, a nie stroną, i nie jest jeszcze zobowiązany do ponoszenia kosztów?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy, gdy wnioskodawca, jako uczestnik postępowania, nie jest jeszcze zobowiązany do ponoszenia kosztów. Ustanowienie adwokata jest konieczne dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, a brak profesjonalnego pełnomocnika nie ogranicza prawa do sądu, gdyż sąd udziela niezbędnych pouczeń.Stan faktyczny
J.K. złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego odmawiającego mu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wnioskodawca kwestionował swój status uczestnika postępowania, domagając się uznania go za stronę. Referendarz odmówił przyznania prawa pomocy, uznając wniosek za bezprzedmiotowy na obecnym etapie postępowania, gdyż wnioskodawca jako uczestnik nie ponosił kosztów, a ustanowienie adwokata nie było konieczne.Rozstrzygnięcie
Utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 maja 2018 r. II SA/Rz 129/18 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skarg K.K., G.K. oraz M.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy
J.K. wniósł o zwolnienie do od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie, w której jest uczestnikiem postępowania, ze skarg K.K., G.K. oraz M.K. na opisaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję.
Postanowieniem z dnia 9 maja 2018 r. II SA/Rz 129/18 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na wstępie referendarz sądowy wyjaśnił, że wnioskodawca jako uczestnik postępowania w sprawie zainicjowanej skargą wyżej wymienionych mógł ubiegać się o przyznanie prawa pomocy. Uzasadniając zaś wydane rozstrzygnięcie wskazał, że mimo istnienia okoliczności stawiających wnioskodawcę w trudnej sytuacji bytowej, na etapie, na którym znajduje się obecnie sprawa nie jest on, jako uczestnik postępowania, obowiązany do ponoszenia jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc się do udziału w sprawie zawodowego pełnomocnika, referendarz wyjaśnił, że jest on konieczny tylko w ściśle określonych przez ustawodawcę przypadkach tj. w razie składania niektórych tylko środków zaskarżenia. Tak więc generalnie strona (uczestnik) postępowania może działać w postępowaniu sądowym samodzielnie.
Końcowo referendarz ocenił, że przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie jest na obecnym etapie sprawy bezprzedmiotowe.
J.K. nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem. W sprzeciwie od powyższego postanowienia zażądał przyznania mu obrońcy oraz zwolnienia od kosztów sądowych. Ponadto jego zdaniem jest on stroną w zainicjowanym w/w skargami postępowaniu, nie zaś uczestnikiem, jak to wskazał referendarz sądowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. – dalej: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
J.K. ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 P.p.s.a.). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Zważyć należy, co słusznie podkreślił referendarz sądowy, że na obecnym etapie postępowania wnioskodawca nie jest zobowiązany do ponoszenia jakichkolwiek kosztów postępowania. Z tych też przyczyn wniosek J.K. w powyższym zakresie jest w istocie bezprzedmiotowy.
Odnosząc się zaś do kwestii ustanowienia adwokata Sąd zauważa, że wymóg posiadania profesjonalnego pełnomocnika staje się niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej od orzeczenia sądu kończącego postępowanie lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Brak zawodowego pełnomocnika w żaden sposób nie ogranicza prawa do sądu wnioskującego. Nadto w myśl art. 6 P.p.s.a. Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Sąd bierze także z urzędu pod uwagę wszelkie uchybienia zaistniałe w postępowaniu przed organami administracji, gwarantując w ten sposób rzetelne rozpoznanie sprawy. Z akt sprawy wynika, że na obecnym etapie postępowania udział zawodowego pełnomocnika nie jest konieczny. Podnoszona w sprzeciwie argumentacja również, nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Zawarte w sprzeciwie twierdzenia sprowadzają się bowiem do kwestionowania przez J.K. jego statusu uczestnika postępowania w sprawie zainicjowanej skargami K.K., G.K. oraz M.K. i w żaden sposób nie negują prawidłowości wydanego przez referendarza sądowego postanowienia. Tym samym zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy w pełni zasadnie odmówił przyznania wnioskodawcy żądanego wsparcia.
Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., Sąd utrzymał zaskarżone postanowienie referendarza sądowego w mocy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło