II SA/Rz 1293/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 5 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 1293/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie uzupełnienia orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2018 r., sygn. II SA/Rz 1293/17, wydanym przez starszego referendarza sądowego WSA w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, odmówiono wyżej wymienionemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie wykazał kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego, ani w jaki sposób dysponuje dochodami. Sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia złożył K. S. podnosząc, że jest niezgodne ze stanem prawnym i faktycznym. Zawnioskował o weryfikację argumentów i na podstawie dowodów znajdujących się w aktach sprawy o wydanie, w porozumieniu z WOSM, pozytywnej opinii o uznaniu choroby zawodowej. Zwrócił się o wyjaśnienie jaki związek ma sytuacja materialna (do której odniesiono się w postanowieniu) z chorobą zawodową, o której stwierdzenie się ubiega. W dalszej części wskazał, że wydatki na swoje utrzymanie, w skali roku, wynoszą odpowiednio: opłata za energię elektryczną – 2400 zł, za opał – 3000 zł, wodę – 600 zł, gaz – 400 zł, ubezpieczenie domu – 200 zł, podatek od nieruchomości – 400 zł, śmieci – 200 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, że niniejsze postępowanie dotyczy tylko i wyłącznie rozpoznania wniosku w przedmiocie prawa pomocy, o które to ubiega się sam skarżący. Na tym etapie Sąd nie może i nie odnosi się do zarzutów skargi, jak również nie rozpoznaje sprawy merytorycznie. Przedmiotem oceny Sądu jest tylko i wyłączenie zbadanie zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy i prawidłowość wydania rozstrzygnięcia przez referendarza sądowego w tym zakresie. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia Sąd wyjaśnia, że stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - określanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a") rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie wniosek o udzielenie pomocy prawnej dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, tj. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym – art. 245 § 2 P.p.s.a. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. taki wniosek może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Takimi kosztami są koszty sądowe, czyli opłaty i wydatki sądowe oraz koszty ustanowienia fachowego pełnomocnika (tj. radcy prawnego, adwokata, rzecznika patentowego, doradcy podatkowego). Orzeczenie w tej sprawie sąd wydaje na podstawie oświadczeń strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w razie potrzeby przedstawione przez stronę dowody. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie przez niego wnioskowanym. Instytucja prawa pomocy ma zatem na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania. Stanowi o tym art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie ponoszą strony, od której to zasady instytucja przyznania prawa pomocy stanowi wyjątkowe odstępstwo. Strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, że mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Sąd rozpoznający taki wniosek obowiązany jest interpretować ściśle przesłanki zastosowania omawianej instytucji. Na podstawie złożonego przez skarżącego wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz informacji zawartych w sprzeciwie Sąd ustalił, że K. S. utrzymuje się z emerytury we kwocie 2 100 zł. Jako majątek wskazał dom o pow. 70m2 z 1978 r., wartości 150 000 zł (do remontu), ¼ domu po zmarłej matce. Wydatki za energię elektryczną, opał, wodę, ubezpieczenia domu, gaz, podatek od nieruchomości, śmieci w skali roku wynoszą łącznie – 7 200 zł, co daje kwotę – 600 zł miesięcznie. Skarżący jako ponoszone wydatki wskazał nadto zakup leków i baterii do dwóch aparatów – nie podał jednakże ich kwot. Jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie wskazał syna, oświadczając jednocześnie, że nie posiada wiedzy o zarobkach syna (oświadczenie złożone na prawidłowym formularzu). Co wymaga podkreślenia we wcześniej złożonym wniosku (na nieprawidłowym formularzu) skarżący podał, że dochód syna wynosi 3000 zł. Po dokonaniu analizy zawartych w aktach sprawy informacji, Sąd uznał, że nie potwierdzają one spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a sam wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonywujący i rzetelny, że spełnia wymogi pozwalające na skorzystanie ze zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W ocenie Sądu starszy referendarz sądowy prawidłowo uznał, że skarżący nie wyjaśnił wszystkich okoliczności umożliwiających pozytywne rozpoznanie wniosku. Przede wszystkim przedstawione przez skarżącego dane o wysokości uzyskiwanych dochodów (2100 zł/mc), z podaną kwotą wydatków (600 zł/mc), wskazują, że do dyspozycji pozostaje wolna kwota 1500 zł. Skarżący poza wydatkami na leki, czy zakup baterii do aparatów słuchowych (nie podał ich wysokości), nie wymienił żadnych dodatkowych obciążeń. W ocenie Sądu powyższe świadczy o tym, że wnioskodawca zaspokaja swoje bieżące potrzeby, bez zaciągania zobowiązań, ma stałe źródło utrzymania oraz zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Słusznie także referendarz jako niewiarygodne ocenił oświadczenie skarżącego o braku wiedzy o zarobkach syna (z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie). Początkowo skarżący wskazał, że dochód syna wynosi 3000 zł, natomiast we wniosku złożonym na prawidłowy formularzu (w odstępie zaledwie 11 dni) podał, że wiedzy w tym zakresie nie posiada. Sąd podkreśla, że to strona wstępująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny a także kompleksowy, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym względzie zasadami słuszności. Bada jedynie stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy, przy czym musi on nie budzić wątpliwości. Przedstawiona przez stronę sytuacja majątkowa, dawała referendarzowi sądowemu podstawę do odmowy przyznania wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stanowisko zawarte w orzeczeniu referendarza sądowego z dnia 5 lutego 2018 r. Sąd w pełni podziela. Końcowo raz jeszcze należy wyjaśnić wnioskodawcy, że niniejsze postanowienie dotyczy tylko i wyłącznie rozpoznania wniosku w przedmiocie przyznanie prawa pomocy. Jest to postępowanie incydentalne, wpadkowe i na tym etapie Sąd nie odnosi się do zarzutów skargi, ani jej zasadności, nie orzeka także merytorycznie. Z tych względów na mocy art. 260 w zw. z art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.