II SA/Rz 1294/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie odstępstwa od usytuowania toru bocznicy kolejowej - postanawia - odrzucić skargę II SA/Rz 1294/13 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi "A." Sp. z o.o. (dalej: A. Sp. z o.o.) jest postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odstępstwa od usytuowania toru bocznicy kolejowej. W podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia powołano art. 123, art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013 poz. 267, dalej: k.p.a.) oraz art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm., dalej: u.t.k.). Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne; W dniu 9 marca 2012 r. A. sp. z o.o. wystąpiła z wnioskiem o wyrażenie zgody na odstępstwo od warunków określonych w art. 53 u.t.k., w związku z planowaną przebudową bocznicy kolejowej. Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. znak: [...] Prezydent Miasta [...] odmówił wyrażenia zgody na odstępstwo od warunków określonych w art. 53 u.t.k., umożliwiające usytuowanie projektowanego toru kolejowego bocznicy na działce nr ewid. 1778/9 obr. [...], w odległości około 10 m od osi toru do istniejącego budynku mieszkalnego na działce nr ewid. 1839/1 obr. [...] położonej w R., przy ul. P. W wyniku skargi złożonej przez A. sp. z o.o. powyższe postanowienie zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 671/12. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, iż rozpatrując sprawę organ nie dopełnił obowiązku określonego w art. 57 ust. 2 u.t.k. – przed wydaniem zaskarżonego postanowienia nie ustalił właściwego zarządcy oraz nie uzyskał jego opinii wymaganej powyższym przepisem. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. znak: [...] Prezydent Miasta [...] odmówił wyrażenia zgody na odstępstwo od warunków określonych w art. 53 u.t.k., umożliwiające usytuowanie projektowanego toru kolejowego bocznicy na działce nr ewid. 1778/9 obr. [...], w odległości około 10 m od osi toru do istniejącego budynku mieszkalnego na działce nr ewid. 1839/1 obr. [...] położonej w R., przy ul. P. W uzasadnieniu organ podał, że właścicielem działki nr ewid. 1778/9, której wniosek dotyczy, jest firma B. S.A. (dalej: B. S.A.). W księdze wieczystej nieruchomości brak jest informacji na temat zarządcy. Pismem z dnia 8 kwietnia 2013 r. organ wystąpił do w/w firmy z prośbą o opinię w sprawie możliwości udzielenia przedmiotowego odstępstwa, w terminie 14 dni od dnia odbioru pisma, pod rygorem potraktowania braku odpowiedzi jako braku zastrzeżeń co do w/w odstępstwa. W powyższym terminie B. S.A. nie ustosunkowała się do w/w pisma, co organ uznał za brak zastrzeżeń do możliwości lokalizacji toru kolejowego według koncepcji przedstawionej przez wnoszącego. Wskazał jednakże, iż odstępstwo takie winno być sytuacją absolutnie wyjątkową, a po przeanalizowaniu argumentów wnioskodawcy stwierdzono, że organ nie może wydać na nie zgody. Zdaniem organu wnoszący ubiegając się o wyrażenie zgody na odstępstwo kierował się jedynie własnym interesem faktycznym powodowanym względami ekonomicznymi, nie zważając na konsekwencje, które mogłoby pociągnąć za sobą przesunięcie toru w stronę budynku mieszkalnego. Budynek ten został zaprojektowany z uwzględnieniem stanu istniejącego i jeżeli ten stan ulegnie zmianie, zmienią się również warunki, w jakich będzie on użytkowany, jak chociażby przekroczone dopuszczalne normy hałasu lub wystąpienie czynników mających wpływ na stabilność konstrukcji. Pokreślono, że udzielenie zgody na odstępstwo od przepisów jest uzależnione od zapewnienia, iż organ administracji ma do czynienia z sytuacją wyjątkową, szczególnie uzasadnioną oraz że w konsekwencji udzielenia zgody nie dojdzie do naruszenia uzasadnionych interesów osób trzecich. Nie nastąpi ponadto naruszenie zasad bezpieczeństwa ludzi i mienia. Po rozpatrzeniu sprawy organ uznał, że w rozpatrywanej sprawie takie okoliczności nie zachodzą. Wnioskodawca nie przeanalizował wszystkich możliwości w zakresie zmiany lokalizacji toru bocznicy kolejowej, nie podjął również prób negocjacji z właścicielem budynku, zmierzających do realizacji swojego zamierzenia zgodnie z przepisami, bez szkody dla którejkolwiek ze stron. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła A. Sp. z o.o., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: – art. 57 ust. 1 u.t.k. poprzez błędne niezastosowanie polegające na przyjęciu, iż w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony, dopuszczający odstępstwo od warunków usytuowania budynków i budowli określonych w art. 53 w/w ustawy; – art. 53 u.t.k. poprzez błędne jego zastosowanie, pomimo że w niniejszej sprawie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony dopuszczający odstępstwo od warunków usytuowania budynków i budowli w nim określonych; – art. 57 ust. 2 u.t.k. poprzez błędną i nieuzasadnioną odmowę wyrażenia zgody na odstępstwo od warunków określonych w art. 53 u.t.k. W uzasadnieniu Spółka podniosła, że organ ponownie błędnie postanowił o odmowie zgody na odstępstwo, pomimo braku zastrzeżeń co do planowanej inwestycji ze strony właściciela działki nr ewid. 1778/9. Za błędne uznała stanowisko organu o braku negocjacji z właścicielami budynku zlokalizowanego na działce nr ewid. 1839/1, wskazując iż próby negocjacji były podejmowane zarówno ze strony skarżącego jak i właściciela działki nr ewid. 1778/9 – firmy B. S.A. Podkreślono, że A. Sp. z o.o. wzięła pod uwagę wszelkie ewentualne możliwości zmiany lokalizacji toru bocznicy kolejowej, traktując wniosek o odstępstwo jako ostateczność przy braku innych możliwych rozwiązań. W następstwie negocjacji prowadzonych z firmą B. S.A. skarżący uzyskał zapewnienie w/w spółki do sprzedaży na rzecz wnioskodawcy części działki nr ewid. 1778/9, jednakże ta część nieruchomości nie do końca pokrywa się z obszarem gruntu, jaki konieczny jest do zapewnienia funkcjonowania bocznicy kolejowej w obecnym kształcie. Skarżąca spółka zakwestionowała twierdzenia organów, iż występując z wnioskiem o odstępstwo kierowała się jedynie własnym interesem. Usytuowanie osi toru kolejowego w odległości ok. 10m od budynku mieszkalnego nie spowoduje zagrożenia dla życia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Podkreślono, że A. Sp. z o.o. jest uprawniona do eksploatacji bocznicy kolejowej na podstawie stosownego świadectwa bezpieczeństwa, tj. dokumentu potwierdzającego zdolność bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego i wykonywania przewozów kolejowych. Twierdzenia o możliwym przekroczeniu norm hałasu lub wystąpieniu czynników mających wpływ na stabilność konstrukcji sąsiedniego budynku mieszkalnego, nie zostały przez organ poparte żadnymi dowodami, czym naruszono art. 77 § 1 k.p.a. zobowiązujący organy do zebrania w wyczerpujący sposób i należytego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Podniesiono ponadto, iż Spółka występując z wnioskiem o odstępstwo nie kierowała się jedynie własnym interesem, gdyż dostawy surowców do zakładu obywały się od początku jego funkcjonowania transportem kolejowym. Ewentualna możliwość zastosowania transportu drogowego wiązałaby się ze znacznym wzrostem natężenia ruchu drogowego, co negatywnie wpłynie na płynność ruchu i spowoduje znaczną uciążliwość dla użytkowników ulic oraz okolicznych mieszkańców. Zastosowanie transportu drogowego spowoduje wzrost kosztów produkcji, co w konsekwencji może doprowadzić do jej nieopłacalności, a zarazem likwidacji zakładu zatrudniającego znaczną ilość pracowników (ok. 800 osób). W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 631/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę. Sąd wskazał, że zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta [...] zostało doręczone skarżącemu w dniu 10 maja 2013 r., natomiast A. Sp. z o.o. złożyła skargę w siedzibie organu w dniu 11 czerwca 2013 r. czyli po upływie 30 dniowego terminu określonego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), przewidzianego na wniesienie skargi. W rozpoznawanej sprawie ostatni dzień w/w terminu przypadł w niedzielę tj. 9 czerwca 2013 r. (dzień ustawowo wolny od pracy), w związku z tym stosownie do art. 83 § 2 P.p.s.a. za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu wolnym od pracy. Zatem ostatnim dniem do skutecznego wniesienia skargi był 10 czerwca 2013 r., natomiast Spółka skargę wniosła w dniu 11 czerwca 2013 r., a więc z przekroczeniem ustawowego terminu przewidzianego na jej wniesienie. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła A. Sp. z o.o., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze zarzucono błędne przyjęcie, iż postanowienie Prezydenta Miasta [...] zostało doręczone skarżącemu w dniu 10 maja 2013 r., podczas gdy zostało one faktycznie doręczone w dniu 13 maja 2013 r., co w konsekwencji doprowadziło do odrzucenia skargi z powodu wniesienia jej po upływie ustawowego terminu przewidzianego na jej wniesienie. Postanowienie Prezydenta Miasta [...] zostało odebrane grzecznościowo w dniu 10 maja 2013 r. przez osobę zatrudnioną w "C." S.A. (dalej: C. S.A.), natomiast zostało przekazane adresatowi dopiero w dniu 13 maja 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt II GSK 1959/13 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowienie Prezydenta Miasta [...] zaadresowane do skarżącej spółki zostało odebrane w dniu 10 maja 2013 r. przez osobę, która na zwrotnym potwierdzeniu odbioru potwierdziła jego odbiór parafką i pieczęcią C. S.A., a zatem pieczęcią nie odpowiadającą nazwie spółki skarżącej – adresatowi przesyłki. Sąd uznał zatem, że koniecznym jest wyjaśnienie, czy postanowienie Prezydenta Miasta [...] zostało doręczone stronie w sposób zgodny z wymogami k.p.a. Z dokumentów przedstawionych przez skarżącą spółkę wynika, że siedziba A. Sp. z o.o. znajduje się pod tym samym adresem, co siedziba C. S.A. Wskazano ponadto, że jak twierdzi skarżąca spółka, osoba która odebrała w/w postanowienie Prezydenta Miasta [...] jest pracownikiem C. S.A. i nie była upoważniona do odbioru korespondencji w imieniu A. Sp. z o.o. Z analizy akt administracyjnych wynika natomiast, że w toku postępowania administracyjnego odbierała ona kilkukrotnie przesyłki w imieniu skarżącej. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wystąpił do Urzędu Miasta [...] oraz A. Sp. z o.o. o nadesłanie wyjaśnień odnośnie doręczenia zaskarżonego postanowienia. Pismem z dnia 3 stycznia 2013 r. nadesłano oświadczenie gońca Urzędu Miasta [...] – I. C. Z oświadczenia I. C. wynika, iż w dniu 10 maja 2013 r. doręczając postanowienie Prezydenta Miasta [...] nie żądała od osoby odbierającej pismo pełnomocnictwa do odbioru korespondencji udzielonego przez A. Sp. z o.o., gdyż od kilku lat pisma adresowane do w/w Spółki doręcza w ten sam sposób, do rąk tej samej osoby. Pismem z dnia 8 stycznia 2014 r. Skarżący nadesłał kserokopię stronnicy księgi korespondencji wpływającej, prowadzonej przez A. Sp. z o.o. W księdze tej pod pozycją nr [...] z datą wpływu 13 maja 2013 r. figuruje pismo oznaczone jako: "[...] postanowienie tory kolejowe – B.". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dnia od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Z powyższego przepisu wynika zarówno ustawowy termin przewidziany na wniesienie skargi do sądu, jak i warunek uprzedniego doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia. Dopiero skuteczne doręczenie rozstrzygnięcia otwiera skarżącemu bieg trzydziestodniowego terminu przewidzianego na jej wniesienie. Zaznaczyć należy, że w niniejszej sprawie chodzi o doręczenie zgodne z przepisami postępowania administracyjnego tj. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. u. 2013, poz. 267; dalej: k.p.a.). Skarga wniesiona z naruszeniem powyższych uwarunkowań, tj. wniesiona po upływie trzydziestodniowego terminu określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a., lub też wniesiona przed skutecznym doręczeniem rozstrzygnięcia, a zatem również z naruszeniem w/w terminu, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Skarżący jest osoba prawną – spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, zatem przy doręczaniu pism zaadresowanych do niej, zastosowanie ma art. 45 k.p.a. Przepis ten stanowi, że jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk uprawnionych do odbioru pism. W przypadku niemożności doręczenia pisma osobie uprawnionej, właściwym sposobem postępowania jest awizowanie pisma i pozostawienie informacji o tym w siedzibie strony, stosownie do art. 44 k.p.a. Z powyższej regulacji wynika niedopuszczalność zarówno doręczenia pisma pracownikowi innemu niż pracownik upoważniony do odbioru pism, jak i doręczenia pisma innym osobom, jak chociażby osobom które podjęły się grzecznościowego doręczenia pisma adresatowi. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, jako jednostce organizacyjnej w rozumieniu art. 45 k.p.a., do odbioru pism upoważniony jest członek organu spółki uprawniony do jej reprezentowania lub pełnomocnik albo pracownik uprawniony do odbioru pism (zob. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 października 1994 r. sygn. akt III ARN 54/94 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie organ administracji publicznej uchybił przepisom k.p.a. poprzez doręczenie postanowienia Prezydenta Miasta [...] do rąk osoby nie posiadającej stosownego umocowania do odbioru pism w imieniu A. Sp. z o.o. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonego postanowienia wynika, że postanowienie to zostało odebrane przez M. W. – pracownicę C. S.A. w dniu 10 maja 2013 r. (piątek). Zgodnie z oświadczeniem M. W. przedłożonym wraz ze skargą kasacyjną, odbiór pisma miał charakter grzecznościowy z zamiarem przekazania go adresatowi, co nastąpiło w dniu 13 maja 2013 r. (poniedziałek). Osobą uprawnioną do odbioru pism w imieniu A. Sp. z o.o. była B. D., która odebrała od M. W. pismo w dniu 13 maja 2013 r., natomiast ta ostatnia nie była upoważniona do odbioru przesyłek adresowanych do Skarżącego (oświadczenie B. D. przedłożone wraz ze skargą kasacyjną), ani nie była pracownikiem organu czy doręczyciela. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło skuteczne doręczenie postanowienia w sposób przewidziany przepisami k.p.a. otwierające możliwość jego zaskarżenia, z uwagi na opisane powyżej uchybienia przepisom postępowania administracyjnego. Skuteczność doręczenia polega bowiem na realizacji dyspozycji konkretnej normy prawnej o tym stanowiącej. Inna interpretacja zaistniałych w sprawie zdarzeń prowadziłaby do przyjęcia skutecznego doręczenia postanowienia stronie w dniu 13 maja 2013 r., mimo że takiego sposobu doręczenia nie przewidują przepisy k.p.a. odnoszące się do osób prawnych. Tym samym skarga została złożona z naruszeniem art. 53 § 1 P.p.s.a., gdyż zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta [...] nie zostało doręczone adresatowi w myśl obowiązujących uregulowań prawnych i bieg trzydziestodniowego terminu przewidzianego na jej wniesienie nie został otwarty. W tych okolicznościach Sąd nie mógł rozpoznać skargi A. Sp. z o.o., a skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu, o czym orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. W efekcie niniejszego postanowienia strona nie poniesie negatywnych konsekwencji, gdyż ewentualna skarga na rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta [...] w sprawie odstępstwa od usytuowania toru bocznicy kolejowej będzie mogła zostać złożona po doręczeniu tego rozstrzygnięcia adresatowi zgodnie z przepisami k.p.a. Zatem obowiązkiem organu, w przypadku uprawomocnienia się niniejszego postanowienia, będzie w pierwszej kolejności dokonanie oceny udziału Skarżącego w dotychczasowym postępowaniu administracyjnym pod kątem reguł określonych w k.p.a., oraz skuteczne doręczenie A. Sp. z o.o. rozstrzygnięcia w sprawie. Zaniechanie tego obowiązku stanowić może bezczynność organu, zaskarżalną w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz podlegać grzywnie w myśl art. 149 § 2 P.p.s.a.