II SA/Rz 1298/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie SO del. Elżbieta Mazur-Selwa WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] września 2013 r., nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Przedmiotem skargi J. G. jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (zwanego dalej WINGiK) z dnia [...] października 2013 r., nr [...], o zwrocie wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie gleboznawczej klasyfikacji gruntu. Organy obu instancji kierowały się następującymi okolicznościami prawnymi i faktycznymi: wnioskiem z dnia 16 lipca 2013 r. J. G. zwrócił się do Starostwa Powiatowego o dokonanie zmiany klasyfikacji gruntu na działce nr 1028 położonej w Ś. Do wniosku nie dołączono dowodu uiszczenia opłaty skarbowej wynikającej z przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635). W związku z tym pismem z dnia 6 sierpnia 2013 r. Starosta wezwał wnioskującego o doręczenie dowodu uiszczenia 10 zł. opłaty skarbowej od decyzji, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W wyznaczonym terminie wymagany dowód uiszczenia opłaty skarbowej nie został dostarczony, dlatego Starosta postanowieniem z dnia [...] września 2013 r., nr [...] - zwrócił wniosek z dnia 16 lipca 2013 r. dotyczący przeprowadzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla części działki nr 1028 położnej w Ś. Zażalenie na to postanowienie wniósł J. G. nie zgadzając się ze stanowiskiem Starosty. Wskazał, że jego wniosek nie dotyczył ponownej klasyfikacji gruntów, lecz przywrócenia stanu do zgodnego ze stanem rzeczywistym, tj. stanem klasyfikacji gruntów przed bezprawnym wyłączeniem części jego działki sklasyfikowanej jako rolna, na której bezprawnie utworzono drogę gminną. Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., nr [...] WINGiK utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że koszty postępowania w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego to wydatki poniesione w celu rozstrzygnięcia sprawy. Podmiot składający do organu administracji publicznej zgłoszenie lub wniosek o dokonanie czynności urzędowej obowiązany jest do uiszczenia opłaty skarbowej. Zwrócił uwagę, że w przypadku dokonania zgłoszenia wniosku bez uiszczenia należnej opłaty skarbowej organ prowadzący postępowanie stosuje przepisy art. 261 § 1 i § 2 k.p.a. Zgodnie z ich treścią, jeżeli w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone, podanie podlega zwrotowi lub czynność uzależniona od opłaty zostanie zaniechana. Zwrot podania następuje poprzez wydanie postanowienia w tym przedmiocie. J. G. zaskarżył postanowienie WINGiK do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o jego uchylenie w całości, stwierdzenie niezgodności z prawem bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia z urzędu na koszt organu winnego nierzetelnej ewidencji gruntów. Skarżący zarzucił, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z prawem materialnym oraz procesowym i narusza zasadę prawdy obiektywnej. Podniósł, że organ oddalając wniosek nie uznał i nie kierował się przedstawionym stanem faktycznym jaki miał miejsce w rzeczywistości. Organ nie zmierzał do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego nałożenia nienależnego podatku i przywrócenia z urzędu zgodności dokumentacji prowadzonej przez podległych mu urzędników, lecz skupił się jedynie na żądaniu pobrania bezpodstawnie w tym przypadku opłaty skarbowej. W uzasadnieniu podniósł m.in., że pismem z dnia 16 lipca 2013 r. wystąpił do Starostwa Powiatowego o zmianę kwalifikacji bezprawnie wyłączonego gruntu jego działki pod nieistniejącą drogę zakwalifikowaną jako "dr" i przywrócenie jej stanu pierwotnego, tj. rolnego. Zwrócił uwagę, że pisma tego nie należy traktować jako wniosek o ponowną klasyfikację gruntu, lecz o doprowadzenie dokumentacji geodezyjnej do stanu zgodnego ze stanem faktycznym, gdyż grunt ten już wcześniej został sklasyfikowany jako rolna, a bezprawne utworzenie na nim zlikwidowanej drogi (decyzją), nie zmieniło jego charakteru. Nadto podniósł, że mimo wykazania bezprawności działania i oczywistego błędu spowodowanego przez pracownika odpowiedzialnego za ewidencję gruntów, Starostwo żąda aby to on poniósł konsekwencje finansowe, celem doprowadzenia dokumentacji do stanu zgodnego ze stanem faktycznym. W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie, z przyczyn, które były podstawą wydania zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga J. G. okazała się zasadna z przyczyn, które Sąd obowiązany był uwzględnić z urzędu. Należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, iż istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi jest postanowienie WINGiK wydane w przedmiocie zwrotu podania z powodu nie uiszczenia należnej zdaniem organów opłaty skarbowej od wniosku o wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie klasyfikacji gruntów. Według skarżącego, część jego działki nie jest drogą jak wynika to z ewidencji ("dr"), a gruntem rolnym. Tym twierdzeniem strona uzasadniała swój wniosek o wprowadzenie zmian w operacie. Natomiast organy obu instancji stosując przepisy art. 261 § 1 i 2 K.p.a. przyjęły stanowisko, iż wniosek złożony przez J. G. podlega opłacie skarbowej gdyż żądane przez niego postępowanie może zostać uruchomione wyłącznie na wniosek strony. Działający z upoważnienia Starosty pracownik Starostwa w wezwaniu do uiszczenia opłaty skarbowej z dnia 6 sierpnia 2013 r. wyjaśnił wnioskującemu, iż według treści § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie sposobu i trybu przeprowadzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1246; zwane dalej rozporządzeniem) organ prowadzący ewidencje gruntów dokonuje powyższych zmian na koszt Skarbu Państwa na gruntach w trakcie modernizacji ewidencji gruntów, po przeprowadzeniu melioracji lub rekultywacji oraz po klęsce żywiołowej. Jednocześnie wyraźnie stwierdzono, że działka nr 1029 znajdowała się w granicach konturu użytku gruntowego "dr" i nie podlegała gleboznawczej klasyfikacji. Organ na tej podstawie wyjaśnił skarżącemu, że w jego przypadku gleboznawcza klasyfikacja gruntu może zostać przeprowadzona wyłącznie na wniosek właściciela, a więc nie na koszt Skarbu Państwa. Organy stosując wyżej przytoczoną regulację wyraźnie pominęły znaczenie dla niniejszej sprawy § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, który stanowi : z urzędu klasyfikację przeprowadza się na gruntach, które nie zostały dotychczas sklasyfikowane. Ustalając fakt, że grunt którego dotyczy wniosek skarżącego nie podlegał gleboznawczej klasyfikacji, nie wyjaśniono powodów dla których nie można było przeprowadzić jej z urzędu na podstawie wyżej przytoczonego przepisu rozporządzenia. Sąd administracyjny nie przesądza o tym, czy w niniejszej sprawie klasyfikację gleboznawczą terenu, którego dotyczy wniosek można przeprowadzić wyłącznie na wniosek, bowiem jego rola nie polega na zastępowaniu organu administracji. Sąd administracyjny stwierdza, iż w przyjętych przez organ okolicznościach nie można było wykluczyć wszczęcia postępowania na koszt Skarbu Państwa ze względu na jednoznaczną treść § 4 pkt 1 rozporządzenia. Ponieważ nie wyjaśniono przyczyn, dla których odmówiono zastosowania tego przepisu, to tym samym nie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ na rozstrzygnięcie uznające obowiązek wnioskodawcy uiszczenia opłaty skarbowej. O wadliwości zaskarżonego postanowienia świadczy naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., a także § 4 pkt 1 rozporządzenia, w stopniu który mógł mieć istotne znaczenie dla ustalonego wyniku postępowania. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego organ prowadzący ewidencje obowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym wyroku stanowisko, co winno polegać na rozważeniu znaczenia dla sprawy normy § 4 pkt 1 rozporządzenia. Organy zobligowane będą wyjaśnić czy w świetle powyższej normy postępowanie, którego domaga się skarżący może zostać wszczęte z urzędu. Z tych przyczyn orzeczono o uchyleniu postanowień organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Natomiast orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia znajduje oparcie w art. 152 p.p.s.a.