II SA/Rz 1298/21

WyrokWSA w Rzeszowie2021-10-26

Skład orzekający: Marcin Kamiński, Maciej Kobak, Karina Gniewek - Berezowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmowna w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie niespokrewnionej w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną, będącej opiekunem faktycznym, jest prawidłowa bez uprzedniego ustalenia możliwości sprawowania opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu?
Ratio decidendi
Decyzja odmowna była wadliwa, ponieważ organy nie ustaliły i nie oceniły, czy osoby spokrewnione w pierwszym stopniu (ojciec i córka osoby niepełnosprawnej) mogą realnie i efektywnie zapewnić opiekę. Dopiero po takich ustaleniach możliwe jest rozstrzygnięcie, czy osoba dalsza w stopniu pokrewieństwa (brat) może nabyć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
Stan faktyczny
Skarżący, brat osoby niepełnosprawnej, złożył wniosek o świadczenie pielęgnacyjne, które zostało odmówione przez Wójta Gminy i utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Odmowa opierała się na braku spełnienia warunku, że niepełnosprawność powstała do 18 roku życia lub w trakcie nauki, oraz na tym, że obowiązek alimentacyjny ciąży na ojcu i córce osoby niepełnosprawnej. Skarżący wskazał, że ojciec jest niezdolny do opieki z powodu chorób, a córka mieszka daleko i nie może zapewnić opieki.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję Wójta Gminy i zasądził od organu odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie WSA Maciej Kobak AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2021 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r.nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy z dnia [...] marca 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego R. O. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Przedmiotem skargi R. O. (skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (organ odwoławczy) z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (organ I instancji) z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego, organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 2, ust. 4, art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), – odmówił skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem M. O., albowiem niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazany jest katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący w dniu 3 lutego 2021 r. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. bratem M. O., który legitymuje się orzeczeniem wydanym przez Komisje Lekarską do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w dniu [...] września 1994 r., zaliczającym do pierwszej grupy inwalidzkiej, a zatem niepełnosprawność nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ ustalił również, że ojciec M. O. posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a co za tym idzie skarżący jako brat osoby wymagającej opieki nie może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Po rozpoznaniu odwołania, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dalej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala przy tym kolejność zobowiązanych, w związku z czym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.). Organ odwoławczy wyjaśnił, że badając, czy osobie wymienionej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., niespokrewnionej w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, należy mieć na uwadze treść art. 17 ust. 1a powołanej ustawy. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie można ograniczać się jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, tylko w okolicznościach wymienionych w art. 17 ust. 1a cyt. ustawy. Konieczne w tym zakresie jest również posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego) nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym, tj. gdy zachodzą okoliczności wymienione w art. 132 k.r.o., do którego odsyła art. 17 ust. 1 u.ś.r. - jednak pod warunkiem (zawsze przyjmowanym przez sądy administracyjne w tego typu sprawach), że zobowiązani do alimentacji w pierwszej kolejności z obiektywnych, a nie subiektywnych przyczyn, nie mogą lub nie chcą zajmować się swoim krewnym. W ocenie organu odwoławczego wykładnia językowa przepisu art. 17 ust. 1a pkt 2 i pkt 3 u.ś.r. pozwala stwierdzić, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia, rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. W ocenie organu odwoławczego, ojciec i córka M. O. zobowiązani są do alimentacji w pierwszej kolejności przed skarżącym. Oznacza to, że istniałyby przesłanki do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego jedynie wówczas, gdyby nie byli w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu wobec syna i ojca. Taką okolicznością, która mogłaby uzasadniać niemożność spełnienia obowiązku alimentacyjnego stanowi śmierć osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji, posiadanie przez nią znacznego stopnia niepełnosprawności, czy też przebywanie za granicą, które uniemożliwia sprawowanie opieki nad osobą, która tego wymaga. Skoro zatem skarżący nie jest osobą w pierwszej kolejności zobowiązaną do spełnienia obowiązku alimentacyjnego wobec M. O., to nie może skutecznie ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad nim w okolicznościach wynikających z akt sprawy. W związku z tym nie sposób uznać, że w sprawie zaszły warunki, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny skarżącego względem brata przed obowiązkiem alimentacyjnym jego ojca i córki. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Organ przytoczył przy tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1614/16. W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję zaskarżając ją w całości. Skarżący zarzucił rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się brata, będącego jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, że opieka ta powinna być sprawowana przez ojca i córkę niepełnosprawnego, którzy nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że wykładnia językowa art. 17 ust. 1a u.ś.r. dokonana przez organ odwoławczy prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami u.ś.r. oraz k.r.o. Świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z zamiarem ustawodawcy stanowić ma formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą takiej pomocy, ze względu na swój stan zdrowia. Pozostając bowiem wyłącznie przy wyniku wykładni językowej tego przepisu, należałoby uznać, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi lub dzieciom osoby, które ze względu na swoją sytuację życiową bądź stan zdrowia nie mogą sprawować takiej opieki. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 80/19. Ponadto skarżący wskazał, że z dokumentacji dołączonej do skargi wynika, iż ojciec niepełnosprawnego jest po przebytym udarze niedokrwiennym mózgu, co skutkowało niedowładem połowicznym lewostronnym, a tym samym zachodzi obiektywna przesłanka uniemożliwiająca tej osobie sprawowanie opieki nad synem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia skargi na podstawie przesłanek, które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu, nie będąc związany granicami skargi, w tym podniesionymi w niej zarzutami i wnioskami. Rozstrzygnięcie sprawy, której dotyczy skarga, przez wydanie decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu (jako bratu osoby wymagającej opieki) było wadliwe w zakresie, w jakim kontrolowane organy nie ustaliły i nie poddały ocenie zagadnienia, czy i w jakim zakresie ojciec osoby wymagającej opieki oraz córka tej osoby mogą realnie i efektywnie zapewnić tę opiekę bez uszczerbku dla rzeczywistych potrzeb osobistych (egzystencjalnych i zdrowotnych) niepełnosprawnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że negatywne przesądzenie kwestii możliwości sprawowania realnej i efektywnej opieki nad niepełnosprawnym przez jego ojca oraz jego córkę otworzy możliwość oceny spełniania przez skarżącego jako brata niepełnosprawnego przesłanek materialnoprawnych nabycia świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych/u.ś.r.). Sąd przypomina i potwierdza zasadność poglądu, że jakkolwiek w świetle literalnej treści art. 17 ust. 1a w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. zasadniczą przesłanką nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby inne niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, na których z mocy ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny (z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności) jest spełnienie określonych warunków (zasadniczo negatywnych) wymienionych w art. 17 ust. 1a ustawy, to jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, że wykładnia powyższych uregulowań nie może zostać ograniczona jedynie do płaszczyzny językowej, wymagając wzmocnienia i uzupełnienia przez rezultaty wykładni systemowej, aksjologicznej i celowościowej (zob. np. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 21 września 2021 r., II SA/Rz 1036/21; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 23 lutego 2021 r., II SA/Rz 1417/20 oraz cytowane tam orzecznictwo i literatura). W szczególności w określonych sytuacjach sam fakt, że rodzice (jeden z rodziców) lub dzieci pełnoletniej osoby wymagającej opieki żyją i formalnie nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (zob. art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r.) nie stanowi definitywnej i bezwzględnej przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego krewnym dalszych stopni obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym (np. rodzeństwu), jeżeli osoby spokrewnione w stopniu dalszym niż pierwszy ze względu na stan zdrowia lub sytuację osobistą nie są w stanie realnie i efektywnie zapewnić opieki choremu dziecku, a jednocześnie ze względu sytuację finansową pozbawione są one możliwości zorganizowania opieki zastępczej. W jednym z orzeczeń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (zob. wyrok z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 312/20) przekonująco uzasadnił, że z zestawienia przepisów art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1a u.ś.r. wynika wprawdzie, że z formalnoprawnego punktu widzenia pierwszeństwo nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje rodzicom lub dzieciom w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym i pełnoletnim dzieckiem lub rodzicem, jeżeli tylko nie legitymują się oni orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ocena, czy i w jakim zakresie rodzice lub dzieci niepełnosprawnego i pełnoletniego dziecka lub rodzica, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., mogą nabyć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wymaga jednak uwzględnienia dwóch dalszych, materialnoprawnych przesłanek. Po pierwsze, należy uwzględnić zasadniczą przesłankę materialnoprawną, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., to jest okoliczność, czy rodzice lub dzieci niepełnosprawnej i pełnoletniej osoby "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki". Jeżeli bowiem rodzice lub dzieci niepełnosprawnej osoby legitymują się znacznym stopniem niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a pkt 1 i 2 u.ś.r.) lub pobierają określone świadczenia eliminujące prawo do nabycia świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r.), to jest oczywiste, że podmioty te nie tylko nie mogą z przyczyn prawnych i faktycznych efektywnie sprawować opieki nad niepełnosprawnym, lecz przede wszystkim nie mogą spełnić zasadniczej przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia. Tym samym osoby te podlegają eliminacji jako potencjalni beneficjenci świadczenia pielęgnacyjnego. Po drugie, należy uwzględnić, że nawet jeśli rodzice lub dzieci pełnoletniego niepełnosprawnego nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a pkt 1 i 2 u.ś.r.), to i tak stwierdzenie, czy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może zostać nabyte przez osobę "inną niż spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki" wymaga oceny, czy osoby spokrewnione z niepełnosprawnym w stopniu pierwszym są w stanie realnie i efektywnie sprawować opiekę na swoim dzieckiem. W tym zakresie należy pamiętać, że przepisy art. 17 ust. 1 pkt 1 i art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. są ze sobą integralnie powiązane w zakresie odesłania do przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (k.r.o.) regulujących obowiązek alimentacyjny. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wyraźnie stanowi o "innych osobach" (innych niż "matka albo ojciec", o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r.), na których ciąży w świetle k.r.o. obowiązek alimentacyjny. Określone w k.r.o. przesłanki powstania i realizacji obowiązku alimentacyjnego muszą być zatem odniesione także do rodziców niepełnosprawnego i pełnoletniego dziecka. Zgodnie z art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Jeżeli więc rodzice lub dzieci pełnoletniego niepełnosprawnego nie są w stanie realnie i efektywnie wykonywać swojego obowiązku alimentacyjnego w zakresie sprawowania opieki, to niewątpliwie obowiązek ten przechodzi na dalszego krewnego lub krewnych, zgodnie z zasadami określonymi w art. 128 i art. 129 k.r.o. W związku z powyższym, odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy, należy stwierdzić, że rzeczą kontrolowanych organów powinno być poczynienie pełnych i szczegółowych ustaleń w zakresie możliwości realnego i efektywnego sprawowania opieki przez ojca i córkę osoby wymagającej opieki. W razie stwierdzenia, że ojciec lub córka niepełnosprawnego są zdatni zapewnić mu realną i efektywną opiekę, żądanie skarżącego jako osoby, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy, "innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki" będzie musiało zostać ostatecznie rozstrzygnięte negatywnie. Jeśli jednak ustalenia faktyczne i oceny prawne doprowadzą organy do wniosków przeciwnych, konieczna będzie ocena, czy skarżący nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad swoim bratem, z uwzględnieniem możliwości sprawowania opieki przez pozostałe rodzeństwo (cztery osoby) osoby wymagającej opieki. Dokonując oceny we wskazanym wyżej zakresie organy uwzględnią, że ojciec (S. O., ur. 1948 r.) niepełnosprawnego (M. O.) legitymuje się wprawdzie tylko orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jednak ujawniona w aktach sprawy oraz dołączona do skargi dokumentacja lekarska wskazuje na schorzenia i choroby na tyle poważne i mające tendencję do dalszego pogorszenia (m.in. udar niedokrwienny prawej półkuli mózgu, niedowład połowiczny lewostronny, stan po przebytych dwóch udarach mózgu, miażdżyca tętnic doczaszkowych, nowotwór języka), że nie sposób przyjąć, aby osoba ta mogła realnie, efektywnie i stale opiekować się trwale sparaliżowanym synem (niedowład czterokończynowy pourazowy z powodu wypadku), wymagającym ciągłych czynności rehabilitacyjnych (w tym podnoszenia) oraz higienicznych. Z kolei córka niepełnosprawnego (A. K.) przebywa stale w Warszawie w związku z zatrudnieniem. W tym zakresie należy zatem zbadać, czy wskazana zstępna może osobiście lub finansowo (za pośrednictwem innych osób) zapewnić swojemu niepełnosprawnemu ojcu stałą, realną i efektywną opiekę bez uszczerbku dla utrzymania własnego (i ewentualnie także swojej rodziny). Ustalenia faktyczne muszą być szczegółowe i definitywne. Dopiero po ich dokonaniu i w zależności od uzyskanych wyników możliwa stanie się ostateczna ocena zasadności wniosku skarżącego. Mając na względzie powołane wyżej argumenty, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 1a u.ś.r. oraz w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 135, art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji (punkt pierwszy wyroku) oraz o zasądzeniu od skarżonego organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło