II SA/Rz 1299/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Joanna Zdrzałka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej A. Sp. z o.o. kwotę 457 zł /słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 1299/11 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej (dalej zwany także DIC) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] o cofnięciu Spółce A z siedzibą w W. rejestracji automatu o niskich wygranych o nazwie [...] nr fabryczny [...], numer poświadczenia rejestracji [...]. W podstawie prawnej organ odwoławczy wskazał art. 233 § 1 pkt 1 i art. 13 § 1 pkt 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm., określanej dalej jako o.p.) oraz art. 8, art. 129 ust. 3 i art. 23a ust. 7 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm. zwanej dalej także jako u.g.h.), w związku z art. 16 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz innych ustaw (Dz. U. Nr 134, poz. 779 zwana dalej także nowelą) i § 14 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm., zwanego dalej także rozporządzeniem). Z akt administracyjnych sprawy oraz decyzji wynika, że w dniu [...] czerwca 2010r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w R. przeprowadzili kontrolę w zakresie urządzania i prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych. W ramach tej kontroli przeprowadzono eksperyment polegający na grze na automacie o niskich wygranych o nazwie [...], numer fabryczny [...], zlokalizowanym w punkcie gier Spółka B , ul. [...] w S.M. W jego wyniku ustalono, że wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze na tym automacie jest wyższa niż przewidziana obowiązującą w dniu kontroli ustawą, tj. wyższa niż 0,50 PLN. Powyższe zostało potwierdzone opinią biegłego sądowego z dnia [...] października 2010 r., nr [...] wydaną w postępowaniu karno-skarbowym. Naczelnik Urzędu Celnego w R. decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] cofnął Spółce A rejestrację automatu do gier o niskich wygranych o nazwie [...], nr fabryczny [...], numer poświadczenia rejestracji [...] W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w okresie ważności poświadczenia rejestracji dla danego automatu upoważnieni funkcjonariusze celni mogą przeprowadzić czynności kontrolne mające na celu sprawdzenie, czy dany automat spełnia warunki przewidziane przepisami prawa dla automatów o niskich wygranych. Tak też się stało w niniejszej sprawie. Minister Finansów na podstawie pozytywnej opinii technicznej z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] zawierającej wynik badania poprzedzającego rejestrację automatu do gier o niskich wygranych dokonał poświadczenia rejestracji automatu, będącego przedmiotem niniejszego postępowania, pod numerem [...]. Organ naprowadził, że w stanie prawnym obowiązującym na dzień złożenia wniosku o rejestrację przedmiotowego automatu badanie poprzedzające rejestrację automatu polegało m.in. na sprawdzeniu, czy konstrukcja automatu o niskich wygranych zapewnia prawidłowe ustalenie wartości maksymalnej stawki oraz prawidłowe ustalenie wartości jednorazowej wygranej. W przedmiotowym automacie podczas przeprowadzonej kontroli w zakresie urządzania i prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych, w ramach której przeprowadzono eksperyment, stwierdzono nieprawidłowości polegające na możliwości gry za stawkę za udział w jednej grze wyższą niż 0,50 zł. Empiryczne badanie automatu dowiodło, więc, że istnieje niezgodność stanu rzeczywistego z warunkami rejestracji. Reasumując organ stwierdził, że eksperyment przeprowadzony przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w R., jak też eksperyment biegłego sądowego potwierdziły naruszenie przepisu art. 2 ust. 2b ustawy o grach i zakładach wzajemnych, a tym samym naruszenie warunków rejestracji automatu nr fabryczny [...] – wyrażonych w § 8 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych. W odwołaniu od tej decyzji Spółka A wniosła o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Spółka podniosła, że przedmiotowe urządzenie spełnia wszystkie wymagania przewidziane przepisami prawa, a w szczególności zostało zbadane przez upoważnionych biegłych i uzyskało opinię techniczną stwierdzającą, że jest to automat do gier o niskich wygranych. Nadto automat uzyskał świadectwo rejestracji wydane przez Ministra Finansów, który również stwierdził, że przedmiotowe urządzenie spełnia wszystkie ustawowe wymagania. Ustalenie zaś w ramach eksperymentu procesowego, że automat nie spełnia wymogów ustawowych oparte zostało wyłącznie na "widzimisię" urzędników celnych, którzy przeprowadzili kontrolę w lokalu. Spółka zarzuciła, że nie do przyjęcia jest, aby ustalenia biegłego zostały całkowicie zakwestionowane przez urzędników celnych, którzy nie mają nawet elementarnej wiedzy w zakresie funkcjonowania automatu do gier o niskich wygranych. Sporny automat od momentu przeprowadzenia badań przez biegłych z jednostki badającej, aż do chwili jego zabezpieczenia przez Urząd Celny w R.nie był w żaden sposób technicznie modyfikowany – nikt nie ingerował w program sterujący urządzenia i nie dokonywał przeróbek w płycie logicznej urządzenia. Odwołująca zakwestionowała możliwość oparcia decyzji o cofnięciu rejestracji automatu na opinii "biegłego sądowego", sporządzonej w postępowaniu karno – skarbowym, na poparcie tej tezy przytaczając przykład z orzecznictwa sądów administracyjnych. Ponadto wskazała na wymóg przeprowadzenia badania wyłącznie przez jednostkę badającą upoważnioną przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych w oparciu o wytyczne Ministra Finansów. Odwołująca wskazała na kwestię stosowania przy wydawaniu opinii właściwych przepisów prawnych, powołując się w tym zakresie na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2010 r., w sprawie o sygn. akt V KK 190/10. Mając na uwadze stanowisko Sądu Najwyższego spółka wskazała, że organ pominął przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy okoliczność ustalenia według jakich zasad biegły dokonał badania. Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., opisaną na wstępie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w dniu [...] lipca 2011 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o grach hazardowych tj. ustawa z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134 poz. 779), zgodnie z którą do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, w brzemieniu nadanym niniejszą ustawą. Organ wskazał, że zgodnie z art. 23a ust. 7 ustawy o grach hazardowych, naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia wymogów określonych w ustawie. Naprowadził, że w aktualnym stanie prawnym ustawodawca z cofnięciem rejestracji powiązał szerszy zakres warunków tj. warunków określonych w ustawie, a nie jak dotąd warunków rejestracji. Zgodnie z § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych – poświadczenie rejestracji stwierdza uprawnienie określonego podmiotu do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania automatu lub urządzenia do gier. Organ odwoławczy naprowadził, że poświadczenie rejestracji samo w sobie nie uprawnia podmiotu do użytkowania automatu przez 6 lat, a jedynie stwierdza to uprawnienie wobec automatu, który spełnia warunki rejestracji. Strona zaś uważa, że automat spełnia warunki rejestracji dlatego, iż uzyskał poświadczenie rejestracji. Natomiast poświadczenie rejestracji, które nastąpiło po wydaniu przez jednostkę badającą pozytywnej opinii technicznej, potwierdziło jedynie uprawnienie podmiotu do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania automatu, nie spowodowało jednak, że automat spełnia warunki rejestracji w chwili przeprowadzenia kontroli jego stanu rzeczywistego. Organ podniósł, że świadectwa rejestracji wydane na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują ważność zgodnie z przepisami, na podstawie których zostały wydane, nie przesądza to jednak o legalności kontrolowanego urządzenia gier. Niezasadne jest twierdzenie strony, że świadectwa rejestracji wydane na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują w każdej sytuacji ważność, zgodnie z przepisami, na podstawie których zostały wydane, że ich legalność, co do przestrzegania warunków rejestracji jest poza późniejszą oceną. Istnieje możliwość weryfikacji spełnienia przez zarejestrowany automat tych wymogów, w trakcie jego dalszej eksploatacji. Natomiast w przypadku stwierdzenia niezgodności stanu rzeczywistego automatów lub urządzeń do gier z warunkami rejestracji, punktem odniesienia dla porównania stanu rzeczywistego są warunki rejestracji również w zakresie maksymalnej wartości stawki i maksymalnej wysokości jednorazowej wygranej. Ustalenie stanu rzeczywistego automatu na potrzeby postępowania w sprawie cofnięcia jego rejestracji należy rozumieć jako empiryczne sprawdzenie automatu poprzez rozegranie na nim gry. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji wydając decyzję w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych, po tym jak stwierdzono, że przedmiotowy automat umożliwia grę za stawkę wyższą niż określona w ustawie o grach hazardowych, prawidłowo zastosował przepis o charakterze sankcyjnym, zawarty w § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, przewidujący cofnięcie przez właściwego naczelnika urzędu celnego rejestracji automatu o niskich wygranych, którego stan rzeczywisty jest niegodny z warunkami rejestracji. Przy tym organ odwoławczy musiał wziąć pod uwagę zmianę regulacji prawnych w zakresie gier hazardowych dokonaną nowelą z dnia 26 maja 2011 r., opisaną powyżej. Wskazana regulacja potwierdza prawidłowość oceny stanu prawnego sprawy, w szczególności dokonanej wykładni przepisów prawa przez organy obydwu instancji. W skardze na tę decyzję Spółka A wniosła o jej uchylenie w całości. Skarżąca spółka przedstawiła analogiczne zarzuty jak w odwołaniu. Zarzuciła naruszenie: 1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 229 o.p. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego z zaniechaniem dopuszczenia szeregu dowodów, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy, 2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 191 o.p., prowadzące do błędu w ustaleniach faktycznych, poprzez rażące przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny całkowicie dowolnej, 3) § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, poprzez przyjęcie, że opinię dotyczącą ustalenia zasad działania automatu do gier o niskich wygranych może wydać osoba niebędąca jednostką badającą upoważnioną, przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, 4) art. 2 ust. 2b ustawy o grach hazardowych i zakładach wzajemnych poprzez błędną interpretację pojęcia wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze i pojęcia jednej gry, poprzez zastosowanie interpretacji wynikającej z nowelizacji rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, a obowiązującej dopiero od dnia 21 marca 2009 r., w sytuacji, w której stan faktyczny dotyczy okresu sprzed nowelizacji w/w rozporządzenia, 5) art. 180 i art. 200 o.p. poprzez wydanie decyzji bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, a oparcie się wyłącznie na kserokopiach, chociaż istniała możliwość przeprowadzenia bezpośrednich dowodów, w szczególności z przesłuchania świadków, 6) rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a to § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, poprzez ustalenie, że urządzenie w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami prawa zakwalifikowane zostało jako urządzenie do gier na automatach o niskich wygranych przy jednoczesnym cofnięciu poświadczenia rejestracji bez wskazania, z jaką chwilą bądź w związku, z jakim zdarzeniem urządzenie przestało spełniać wymogi określone przepisami prawa, a które spełniało z chwilą jego rejestracji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (t. j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), dalej Ppsa. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W ocenie Sądu skarga jest zasadna, aczkolwiek przede wszystkim z przyczyny, którą Sąd wziął pod rozwagę z urzędu. Niesporne jest, że zaskarżoną decyzję Dyrektor Izby Celnej wydawał w oparciu o przepisy Op, które zresztą powołał w podstawie prawnej swego rozstrzygnięcia. Umknęła jednak organowi odwoławczemu kwestia prawidłowości reprezentacji strony odwołującej się, a co za tym idzie formalnej skuteczności wniesionego odwołania. Niesporne w świetle akt sprawy jest to, że odwołanie imieniem Spółki A adw. J.S. W aktach administracyjnych sprawy zalega pełnomocnictwo z dnia 27 stycznia 2011r. udzielone mu przez Prezesa Zarządu Spółki A Z.K. (dowód: k. 18 akt administracyjnych). Niesporne także jest, iż na etapie postępowania przed Dyrektorem Izby Celnej organ ten nie żądał od strony, ani adwokata mającego być jej pełnomocnikiem, przedstawienia odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) odnośnie sposobu reprezentacji Spółki A. Z akt sądowych, a ściślej z dołączonego do niej odpisu pełnego z KRS-u z dnia 11 lipca 2011r. wynika, że spółkę tę reprezentuje zarząd, przy czym każdy z członków zarządu może reprezentować spółkę samodzielnie (karta 15 akt sądowych). Z mocy art. 135 Op zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych w sprawach podatkowych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, jeżeli przepisy prawa podatkowego nie stanowią inaczej. Stosując ten przepis w sprawie, w której działał skarżony organ celny, Sąd wywodzi, iż udzielenie pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki A przed organami I i II instancji w dniu 27 stycznia 2011r. przez członka zarządu, Z.K. było bezskuteczne, skoro z rejestru KRS wynika, że pełnił on tą funkcję od dnia 28 stycznia 2011r. (karta 13 i 15 akt sądowych), w dniu poprzedzającym objęcie tej funkcji nie miał on zatem umocowania do podejmowania jakichkolwiek czynności prawnych w imieniu spółki. W świetle powyższych ustaleń stwierdzić należy, iż Dyrektor Izby Celnej rozpoznał odwołanie wniesione przez pełnomocnika strony, wadliwie umocowanego, który nie wykazał się w postępowaniu przed organem skutecznym z punktu widzenia przepisów Op pełnomocnictwem, a organ nie podjął działań zmierzających do usunięcia tego braku. Rozpoznanie odwołania in meriti w sprawie unormowanej przepisami Op poprzedzone jest fazą badania odwołania pod względem formalnym. Skutkiem takiego badania może być wydanie jednego z postanowień, opisanych dyspozycją art. 228 § 1 Op, w których organ odwoławczy stwierdza: 1) niedopuszczalność odwołania, 2) uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, 3) pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art. 222. Zanim przeto organ odwoławczy przejdzie do kontroli zaskarżonej decyzji organu I instancji pod względem merytorycznym musi wykluczyć istnienie przeszkód formalnych, których ziszczenie się skutkowałoby wydanie jednego z postanowień opisanych w art. 228 § 1 Op. Jedną z tych kwestii jest wniesienie odwołania przez podmiot będący stroną, skoro odwołanie służy temu podmiotowi (art. 220 § 1 Op). Biorąc pod uwagę treść art. 235 Op (W sprawach nieuregulowanych w art. 220-234 w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji) organ odwoławczy winien zatem uwzględnić brzmienie art. 130 Op, wedle którego strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Wniesienie odwołania niewątpliwie nie wymaga osobistego działania strony. W myśl art. 137 § 1 i 3 Op pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych, pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu. Zarazem mieć należy na uwadze, że odwołanie od decyzji wydanej w oparciu o przepisy Op mieści się w zbiorczej kategorii "podań" (por. art. 168 § 1 Op), z mocy zaś art. 169 § 1 Op w sytuacji, gdy podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy (w tym przypadku stosujący cyt. przepis odpowiednio Dyrektor Izby Celnej na zasadzie art. 235 Op) wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W ocenie Sądu odpowiednie zastosowanie art. 169 § 1 Op przez organ odwoławczy winno nastąpić przez zagrożenie stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 Op. Skoro Dyrektor Izby Celnej, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 169 § 1 w zw. z art. 235 Op nie wezwał wnoszącego odwołanie pełnomocnika do uzupełnienia braków podania poprzez legitymowanie się prawnie skutecznym pełnomocnictwem, to dopuścił się naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym, innego niż dające podstawę do jego wznowienia, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa). Ten hipotetyczny, aczkolwiek istotny wpływ na wynik sprawy polegać mógł na tym, że gdyby wezwany pełnomocnik nie uzupełnił braków odwołania w wyznaczonym terminie, prowadziłoby to do innego rozstrzygnięcia organu odwoławczego, niż zaskarżona decyzja. Te okoliczności nakazywały orzec, jak w sentencji. Dostrzeżone przez Sąd wadliwości proceduralne czynią przedwczesnym konieczność odniesienia się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego oraz procesowego w zakresie wskazanym w skardze. Organ odwoławczy w przypadku uprawomocnienia się wyroku wezwie pełnomocnika spółki do przedłożenia prawidłowego pełnomocnictwa i rozpozna raz jeszcze wniesione odwołanie. Uwzględnienie skargi uzasadniało opatrzenie wyroku klauzulą ochrony tymczasowej z art. 152 Ppsa, o kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 Ppsa, uwzględniając uiszczony wpis oraz koszty zastępstwa procesowego.