II SA/Rz 130/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Ryszard Bryk AWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. C. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich -skargę oddala- II SA/Rz 130/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] o odmowie przyznania K. C. uprawnień kombatanckich. Jako podstawę prawną powołał art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 ust. 2 pkt 3, art. 21 ust.1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371, ze zm., zwanej dalej ustawą o kombatantach). Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że K. C. wystąpił o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej w okresie od 1943 r. do 1945 r., przedkładając wraz z wnioskiem oświadczenia 2 świadków - byłych członków Armii Krajowej oraz rekomendację Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych. Decyzją z dnia [...] września 2005 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania uprawnień kombatanckich, wskazując, iż wobec K. C. nie ma zastosowania art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. W myśl tego przepisu za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym Kierownik uznał, iż działalność K. C. nie może być utożsamiana z pełnieniem służby w organizacjach podziemnych, ponieważ wnioskodawca nie posiadał stopnia wojskowego, jak też nie mógł składać przysięgi wojskowej. W czasie wojny miał on ok. 10 lat, a w ZWZ-AK stosowano Instrukcję gen. Kazimierza Sosnkowskiego z dnia 4.12.1939 r., która ustanawiała granicę wieku dla żołnierzy na 17 lat, później granicę tę obniżono do 16 lat. Organ nie wykluczył, iż wnioskodawca pomagał Armii Krajowej, która to działalność zasługuje na społeczny szacunek, ale nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Podkreślił, iż pomiędzy uczestnikami ruchu oporu a osobą działającą na rzecz tego ruchu zachodzi zasadnicza różnica przejawiająca się w stosowaniu zasad dyscypliny wojskowej wyłącznie w stosunku do żołnierzy i członków ugrupowań konspiracyjnych, a nie osób świadczących dobrowolnie i okazjonalnie pomoc organizacjom ruchu oporu. Na podstawie zeznań świadków oraz dołączonej do wniosku publikacji "M. nie tylko dla myśliwych" organ stwierdził, ze rekomendowana działalność kombatancka dotyczy A. C. zaprzysiężonego żołnierza AK, a nie jego syna K., wówczas 10-letniego chłopca. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. C. podniósł, że został zaprzysiężonym żołnierzem AK wraz z ojcem, a drugie imię, którym się posługiwał to A. W AK nie pełnił roli pomocniczej, lecz otrzymywał do wykonania konkretne zadania żołnierskie, takie jak pozyskiwanie broni poprzez kradzież z niemieckich samochodów i prowadzenie obserwacji ruchu oddziałów niemieckich. Wykonanie tych zadań poświadczają zeznania K. K. i S. R., a także rekomendacja Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych - Zarząd Okręgowy w R. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną odmawiającą przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z [...] września 2005 r. odnoszące się do przynależności K. C. do organizacji konspiracyjnej i odwołał się do oświadczeń świadków, którzy nie podają żadnych informacji o złożeniu przez w/w przysięgi wojskowej, jego przynależności organizacyjnej i podległości służbowej. Relacje świadków potwierdzają stanowisko organu, że K. C. ze względu na swój młody wiek (10-12 lat) nie mógł pełnić służby w organizacji podziemnej, a jedynie pomagać partyzantom wykonując określone czynności konspiracyjne. W tym zakresie organ powołał się na orzecznictwo NSA. Decyzję tę zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie K. C., dołączając uzupełnienia oświadczeń świadków K. K. i S. R. i wnosząc o przyznanie uprawnień kombatanckich. W skardze naprowadził, że oświadczenia świadków zostały uzupełnione o kwestie dotyczące złożenia przysięgi. Wcześniej kwestie te nie były podawane, jako że skarżący skoncentrował się na opisaniu zadań otrzymywanych do wykonania, przyjmując zasadę, że żołnierz przyjmuje zadania do wykonania po złożeniu przysięgi. Odnosząc się do argumentacji zaskarżonej decyzji skarżący wskazał, że Instrukcja gen. K. Sosnkowskiego nie mogła być w pełni przestrzegana, ponieważ życie dyktowało inne potrzeby, a najbardziej dobitnym tego przykładem jest historia powstania warszawskiego, w którym walczyły dzieci nawet 7-letnie. Skarżący zakwestionował tez nieuwzględnienie przez organ jego pism, opinii Rady Miejskiej i rekomendacji Zarządu Okręgowego w R. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, powołując się na przyczyny wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do załączonych do skargi oświadczeń świadków stwierdził, ze zgodnie z zasadą prekluzji dowodowej strona może składać nowe dowody do czasu wydania decyzji w II instancji. Po tym czasie przedstawianie przez wnioskodawcę nowych dowodów może stanowić podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sposób tej kontroli polega na badaniu akt administracyjnych sprawy, przy czym Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Nie przeprowadza postępowania dowodowego, w tym nie może przesłuchiwać świadków, jako że nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, ma natomiast uprawnienia kasacyjne. Uchylenie zaskarżonego aktu następuje wyłącznie w przypadku zaistnienia przesłanki skutkującej jego nieważność albo stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Dokonując kontroli we wskazanym wyżej zakresie Sąd takich wad i naruszeń nie stwierdził. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa przyznania uprawnień kombatanckich wydana w oparciu o art. 1 ust. 2 pkt 3 cytowanej ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego o kombatantach. Przepis ten uznaje za działalność kombatancką pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Prawidłowa jest interpretacja tego przepisu dokonana przez organ, który za podstawowy atrybut służby uznaje stosowanie zasad dyscypliny wojskowej, co związane jest ze złożeniem przysięgi wojskowej, nadaniem stopnia wojskowego i podległością organizacyjną. Odróżnia to każde inne zaangażowanie w ruchu oporu, mające charakter współpracy, które jakkolwiek zasługujące na społeczny szacunek, to nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Samo wykonywanie nawet trudnych i odpowiedzialnych zadań, z narażeniem życia, których w przypadku skarżącego nie kwestionuje ani organ, ani Sąd, nie stanowi o "pełnieniu służby", o jakiej mowa w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Istotą "służby" w ruchu oporu było bowiem podleganie rozkazom wojskowym i odpowiedzialność związana z ewentualnym niewykonaniem czy odmową wykonania określonego zadania. Choć ustawodawca nie wprowadził w cyt. przepisie granicy wieku jako warunku przyznania uprawnień, organ słusznie przyjął, że skarżący ze względu na bardzo młody wiek (10-12 lat) nie mógł pełnić służby w organizacji podziemnej. Pogląd ten znajduje oparcie w zebranym materiale dowodowym - w życiorysie, gdzie sam skarżący wskazał, że działalność w partyzantce AK rozpoczął jako 10-letni chłopiec, będąc pomocnikiem ojca - A. C. Na taką rolę skarżącego wskazuje również treść dołączonego fragmentu monografii pt. "M. nie tylko dla myśliwych", gdzie opisana jest działalność konspiracyjna ojca skarżącego - A. C. - zaprzysiężonego żołnierza Armii Krajowej. Osoby pełniące służbę w AK wymienione zostały w dołączonym fragmencie publikacji z imienia i nazwiska, z podaniem pseudonimu, jeśli takim się posługiwały, w nawiasie. Przyjmując więc, że skarżący, jak utrzymuje, posługiwał się drugim imieniem - A., w publikacji tej, gdyby faktycznie został wymieniony, figurowałby jako K. C. ("A.") lub jako druga osoba o tych samych co ojciec personaliach - A. C. Zdaniem Sądu organ prawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym zeznania świadków oraz dołączoną monografię. Zeznania świadków opisują przydzielone skarżącemu zadanie obserwacji przemieszczania wojsk niemieckich oraz pomoc w przechowywaniu i dostarczeniu partyzantom skradzionej broni, nie podają natomiast żadnych informacji o złożeniu przysięgi i przydziale organizacyjnym małoletniego K. A. C. Nie ulega wątpliwości, a wskazują na to akta administracyjne sprawy, że do czasu zakończenia postępowania przed Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych skarżący nie wykazał, że składał przysięgę wojskową i podlegał rozkazom konkretnego dowódcy. Oświadczenia świadków w tym zakresie, którzy w dniu 8.03.2005 r. uzupełnili swoje relacje złożone w toku postępowania administracyjnego, zostały dołączone dopiero do skargi. W takiej sytuacji nie mogły one mieć wpływu na treść wydanych decyzji, a jedynie jako nowe dowody w sprawie mogą być podstawą ewentualnego wniosku o wznowienie postępowania, co słusznie podnosi organ w odpowiedzi na skargę. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skarżącego, że oceniając materiał dowody organ pominął pozytywną rekomendację Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych - Zarząd Okręgowy w R. Uzyskanie takiej rekomendacji jest po myśli art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach warunkiem koniecznym wydania decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich, ale treść tej rekomendacji nie jest dla organu wiążąca. Biorąc wszystkie te okoliczności pod uwagę, Sąd stwierdził, że postępowanie przeprowadzone zostało przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo, a wydane decyzje odpowiadają prawu. Z tych względów, w oparciu o art. 151 P.p.s.a., Sąd skargę oddalił.