II SA/Rz 1300/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 listopada 2015 r. sygn. II SA/Rz 1300/15 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie likwidacji nasypu ziemnego - p o s t a n a w i a - zmienić postanowienie referendarza sądowego i odmówić przyznania E. S. prawa pomocy Wnioskiem z dnia 2 października 2015 r., uzupełnionym 29 października 2015 r. E. S. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od koszów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek podała, że jest osobą o złym stanie zdrowia i niezdolną do samodzielnej egzystencji, w związku z czym znaczną część pobieranej renty - która wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym wynosi 1107 zł - przeznacza na leczenie i rehabilitację. Oddycha przy pomocy zakupionego na raty respiratora, którego koszt wyniósł 3600 zł. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z mężem pobierającym emeryturę w wysokości 1357 zł, którego także dotykają poważne problemy zdrowotne. Jako ponoszone wydatki skarżąca wykazała koszty leczenia – ok. 600 zł, opłaty za: gaz – 80 zł, energię elektryczną – 90 zł, telefon – 200 zł, ścieki – 100 zł i śmieci – 45 zł, ubezpieczenie domu i podatek – 100 i 84 zł. Z uwagi na brak możliwości samodzielnego wykonywania jakichkolwiek prac (sprzątanie, pranie, zakupy, przygotowanie opału, koszenie trawy) wraz z mężem zmuszona jest do systematycznego korzystania z odpłatnej pomocy innych osób. Posiadany majątek obejmuje dom oraz budynek gospodarczy wraz z działką rolną i leśną o łącznej pow. 1,29 ha, z których nie czerpią żadnych korzyści i którymi nie są w stanie się zajmować. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2015 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem referendarza pomimo posiadania przez wnioskodawczynię i jej męża stałego źródła dochodów, analiza sytuacji materialno-bytowej skarżącej oraz stanu jej zdrowia, uzasadniała zwolnienie jej od kosztów sądowych. W sprawie nie stwierdzono jednocześnie uzasadnionych podstaw do ustanowienia skarżącej adwokata, gdyż dotychczas zainicjowała ona w WSA w Rzeszowie 35 spraw, a zatem wszczynając dużą liczbę postępowań winna liczyć się z tym, że prowadzona przez nią działalność będzie wymagała ponoszenia związanych z tym wydatków. W sprzeciwie od powyższego orzeczenia E. S. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części i przyznanie adwokata. Wskazała na swój stan zdrowia oraz nieprawidłowości w funkcjonowaniu organów administracji publicznej, które prowadziły szereg postępowań bez jej udziału. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – dalej: "Ppsa", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 Ppsa). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa jej obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem Sądu okoliczności takich nie wykazała, wobec czego zaszła konieczność zmiany zaskarżonego postanowienia i odmowy przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. W pierwszej kolejności wskazać należy, jakie koszty i w jakiej wysokości skarżąca jest zobowiązana uiścić w postępowaniu zainicjowanym wniesioną skargą. W myśl obowiązujących przepisów, wpis stały w sprawie skargi na decyzję wydaną w przedmiocie gospodarki wodnej wynosi 300 zł. Pozostałe koszty mogą, lecz nie muszą pojawić się na dalszym etapie postępowania (100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz 150 zł tytułem ewentualnej opłaty od skargi kasacyjnej). W tym stanie rzeczy analiza wniosku skarżącej nie pozwala na przyjęcie, że wykazała ona niemożność poniesienia nie tyle pełnych, ile nawet częściowych kosztów postępowania. Wskazać należy, że część deklarowanych przez skarżącą wydatków, jak chociażby koszt ubezpieczenia budynku mieszkalnego, podatek od nieruchomości oraz opłaty za energię elektryczną oraz gaz ziemny nie mają charakteru wydatków comiesięcznych, lecz uiszcza się je co do zasady raz do roku lub jak w przypadku rachunków za ww. media – raz na dwa miesiące. Ponadto o ile skarżąca rzeczywiście uiszcza rachunki za telefon w wysokości 200 zł (wraz z wnioskiem nie przedstawiła bowiem żadnych dokumentów i rachunków), świadczy to o zbytniej rozrzutności, gdyż mając na uwadze oferty operatorów telefonicznych jest możliwe zdecydowane obniżenie comiesięcznych kosztów z tego tytułu. Niemniej nawet sumując wskazane przez nią wydatki, z wyłączeniem kosztów ubezpieczenia domu oraz podatku od nieruchomości, wynoszące niespełna 1200 zł, wnioskodawczyni z pozostałej po odjęciu wydatków kwoty pozostającej w dyspozycji skarżącej i jej męża, jest zdaniem Sądu w stanie wygospodarować kwotę 300 zł, z tytułu wpisu od skargi, a zatem ponieść koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwłaszcza, że inicjując do tej pory 35 postępowań przed tut. Sądem nabyła ona wiedzę, że skarga sądowoadministracyjna, co do zasady, podlega opłacie, a zatem planując wniesienie kolejnej skargi winna poczynić oszczędności związane koniecznością pokrycia kosztów postępowania i uczynić zadość określonej w art. 199 Ppsa zasadzie ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 Ppsa, Sąd zmienił zaskarżone postanowienie referendarza sądowego poprzez odmowę przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy.