II SA/Rz 1301/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu JW od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 maja 2016 r. II SA/Rz 1301/15 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi JW na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [.] sierpnia 2015 r. nr w przedmiocie zasiłku celowego - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy Wyrokiem z dnia 22 marca 2016 r. II SA/Rz 1301/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę JW na opisaną w sentencji postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Z zachowaniem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej skarżąca zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając żądanie podała, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie osiąga żadnych dochodów, a wszystkie płatności związane z jej osobą "wymuszane są na LW", który jest dla niej "osobą trzecią". Posiada zadłużenie alimentacyjne na rzecz córki w kwocie ok. 20 000 zł. Ponadto jest zobowiązana do płacenia alimentów na rzecz byłego męża LW w kwocie 200 zł oraz do przekazywania wymienionemu co miesiąc kwoty 250 zł tytułem opłat za mieszkanie, zgodnie z zawartą przez nich umową. Podniosła, że pomoc zawodowego pełnomocnika jest jej niezbędna w celu wniesienia obwarowanej przymusem radcowsko – adwokackim skargi kasacyjnej od wskazanego wyżej wyroku. Postanowieniem z dnia 12 maja 2016 r. referendarz sądowy w punkcie I umorzył postępowanie w sprawie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych z uwagi na dyspozycję art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej: "Ppsa", a w punkcie II odmówił ustanowienia adwokata z powodu niewykazania przesłanek określonych w art. 246 § 1 Ppsa. W ocenie referendarza wiarygodność złożonego przez skarżącą oświadczenia budziła wątpliwość, a zatem brak było podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Nie jest bowiem możliwe, aby skarżąca funkcjonowała nie posiadając żadnego dochodu. Jako wątpliwe jawi się również oświadczenie skarżącej o prowadzeniu przez nią odrębnego gospodarstwa domowego względem LW, gdyż zarówno z akt niniejszej sprawy, jak i akt innych spraw zarejestrowanych przed Sądem, w których JW jest stroną wynikają wnioski zgoła odmienne. LW towarzyszył bowiem wnioskodawczyni przy dostarczaniu dokumentów do pracownika socjalnego, jak też był obecny przy sporządzaniu wywiadów środowiskowych. Ponadto, pomimo zawartej przez stronę z LW umowy zobowiązującej ją do uiszczania tytułem opłat za mieszkanie kwoty 250 zł, należne z tego tytułu kwoty nigdy nie były egzekwowane, co wskazuje na "sztuczny" dług z tego tytułu. Skarżąca wytrwale jednak wskazuje, że LW jest dla niej osobą trzecią i nie ujawnia jego stanu majątkowego, co konieczne jest do rozpoznania jej wniosku o prawo pomocy. Poza tym, wnioskodawczyni inicjuje przed tut. Sądem wiele postępowań, w każdym ubiegając się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Nie czyni zaś nic, by poprawić swoją sytuację materialną. Nie podejmuje bowiem – jak twierdzi – prac dorywczych, chociaż nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności jak też nie zmierza do podziału majątku powstałego w czasie jej małżeństwa z MZ. W sprzeciwie od powyższego orzeczenia JW powtórzyła argumenty sformułowane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, związane z jej złą sytuacją materialno –bytową, która w jej ocenie uzasadnia uwzględnienie jej żądania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 Ppsa, w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 Ppsa). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa jej obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z uwagi na przedmiot sprawy z zakresu pomocy społecznej z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) Ppsa korzysta ona z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych i dlatego rozpoznanie wniosku w tym zakresie było zbędne w rozumieniu art. 249a Ppsa. Postępowanie podlegało zatem umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Jeżeli chodzi natomiast o kwestie ustanowienia adwokata to zasadnie referendarz sądowy przyjął, że skarżąca nie wykazała przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa. Pomimo oświadczania o braku środków finansowych i konieczności korzystania z pomocy społecznej, co sądowi wiadome jest z urzędu także z innych postępowań z jej udziałem, nie podejmuje ona starań w podjęciu zatrudnienia, a nie legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do pracy. Pozbawia się zatem, nie wykorzystując własnych możliwości, zdobycia środków finansowych na poprawę sytuacji materialnej i zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, w tym także pokrycie chociażby części koniecznych wydatków związanych z inicjowanym przez siebie postępowaniem sądowym. Sam fakt braku dostatecznych środków nie jest bowiem wystarczającą podstawą do uwzględnienia wniosku, jeżeli strona nie wykazuje, że w jakikolwiek sposób stara się poprawić tę sytuację, a gdy ma obiektywnie taką możliwość. W realiach niniejszej sprawy nie sposób uznać, że skarżąca podjęła maksimum starań aby przezwyciężyć swoją trudną sytuacje finansową, a w konsekwencji obiektywnie wykazała brak środków na poniesienia tak pełnych, jak i częściowych kosztów postępowania. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do akceptacji stanu, w którym w razie wystąpienia trudności finansowych strona w każdym wypadku i bez względu na okoliczności może zaniechać starań w celu poprawy swojej sytuacji, a sąd rozpoznając wniosek o przyznania prawa pomocy winien niejako automatycznie przyznać je w żądanym przez stronę zakresie i w istocie przerzucić ciężar ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy także w zakresie ustanowienia adwokata. Nie wykazano bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 Ppsa, orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.