II SA/Rz 1301/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1301/17 o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi wyżej wymienionego na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2017 r nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odmówił wnioskowi M. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych, przyjmując, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy i jego rodziny, w tym stan posiadania nie kwalifikują go do udzielenia pomocy finansowej w tym zakresie. Podkreślił, że majątek ruchomy, jak i nieruchomości jakie posiada wnioskodawca opiewają na duże wartości, a stan konta na rachunku wykazuje saldo dodatnie w kwocie 24,511,49 zł. W sprzeciwie od postanowienia wnioskodawca podniósł, że wprawdzie saldo rachunku na dzień 21 grudnia 2017 r. było wysokie ale po spłacie wszystkich koniecznych wydatków, zostało mu jedynie na jedzenie i opłaty domowe. Kwestionuje przyjęcie przez referendarza możliwość ograniczenia wydatków, gdyż jak podnosi związane są z prowadzeniem gospodarstwa, a zaprzestanie ich płacenia spowoduje, że dochody z niego będą niższe, a zwierzęta umrą z głodu. Podkreślił, że wbrew twierdzeniom referendarza nie mógł przewidzieć konieczności poniesienia tych wydatków, gdyż realizował budowę dopełniając wszelkich obowiązków prawnych w związku z czym nie mógł spodziewać się konieczności ich poniesienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem rozpoznania jest wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, które mieści się w zakresie wniosku przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zasadą obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jak również w innych postępowaniach jest obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej – art 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Wyjątkiem od tej zasady jest między innymi instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej przysługuje prawo pomocy w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy została przewidziana dla najuboższej części społeczeństwa, dla której obowiązek poniesienia kosztów sądowych stanowiłby barierę w dostępie do Sądu, których sytuacja majątkowa nie pozwala na pokrycie jakichkolwiek kosztów sądowych ( prawo pomocy w zakresie całkowitym), bądź których pokrycie wiązałoby się z uszczerbkiem dla wydatków koniecznych w niezbędnym utrzymaniu ( prawo pomocy w zakresie częściowym ). Wydatki sądowe związane z dochodzeniem praw przed sądem nie mogą ustępować innym wydatkom wynikającym z umów cywilnoprawnych, czy też zakupom dóbr konsumpcyjnych innych niż niezbędne do życia, gdyż nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia dla obciążania kosztami sądowymi innych podatników znajdujących się w takiej samej bądź podobnej sytuacji do wnioskodawców. Przyjęcie innej interpretacji sprowadzałoby instytucję prawa pomocy do - zasady, a nie jak wynika to z przepisów - wyjątku. W ocenie Sądu informacje zwarte w złożonym przez wnioskodawcę oświadczeniu uzupełnione następnie na wezwanie referendarza sądowego oraz w sprzeciwie od jego postanowienia, pozawalają stwierdzić prawidłowość wydanego przez referendarza postanowienia. Wynika z nich, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z którą prowadzi gospodarstwo rolne i córką. Majątek stanowi dom o pow. 120 m² o wartości ok. 170.000 zł, dom o pow. 60 m² darowany przez rodzinę, wymagający generalnego remontu, nieruchomości rolne o pow. ok. 30 ha i zadeklarowanej wartości ok. 400.000 zł, ok. 78 sztuk prosiąt, 13 sztuk bydła, 7 budynków gospodarczych, ciągnik rolniczy o wartości 120.000 zł, siewnik o wartości ok. 10.000 zł, czyszczarkę do zboża- 7000 zł. Obciążenia finansowe to kredyty na zakup potrzebnych materiałów do produkcji rolniczej. Wydatki to składki na KRUS za siebie i żonę w wysokości 972 zł, opłaty za energię elektryczną ok. 800 zł za dwa miesiące, gaz 200 zł na dwa miesiące, śmieci 100 zł na rok, podatek rolny 996 na kwartał, ubezpieczenie pojazdów: ciągnika 2x90 zł, przyczepy 80 zł, kombajnu 206 zł, samochodu 514 zł., także wydatki związane z poniesionymi stratami w gospodarstwie rolnym, które zostały nisko zrekompensowane. Według oświadczenia średniomiesięczny dochód z prowadzenia gospodarstwa nie przekracza kwoty 2000 zł miesięcznie i w całości przeznaczony jest na spłatę kredytów: w wysokości 120.000 zł zaciągniętego na budowę chlewni. Przyznane płatności, w tym obszarowa za 2017 r. nie zostały jeszcze wypłacone, choć jak podniósł wnioskodawca nie pokrywają faktycznych kosztów. Wnioskodawca nie korzysta z pomocy społecznej. Do wniosku dołączył między innymi zaświadczenie o zadłużeniu na kwotę 34.619,50 zł, wyciąg z rachunku walutowego (100,24 USD) oraz wyciąg z rachunku za okres od maja do grudnia 2017 r., zaświadczenie o statusie bezrobotnego jego córki. W ocenie Sądu przedstawiona sytuacja finansowa nie kwalifikuje wnioskodawcy do przyznania wnioskowanej pomocy. Z wyczerpująco zebranego materiału dowodowego wynika, że wnioskodawca i jego rodzina mają nie tylko zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, ale również są w posiadaniu majątku o znacznej wielkości i wartości. Zaciągnięte kredyty i wskazane zadłużenie wydają się proporcjonalne od skali prowadzonej działalności i nie mogą przekreślać możliwości płatniczych wnioskodawcy w zakresie koniecznym do poniesienia kosztów związanych z prowadzeniem zainicjowanej przez niego skargi. Konieczne do poniesienia na obecnym etapie koszty sądowe to wpis od skargi w wysokości 750 zł. Porównanie przedstawionego stanu posiadania z wysokością tych kosztów pozbawia wniosek zasadności. Stanowiska tego nie zmienia również podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność, że poniesione przez niego kredyty służą zachowaniu gospodarstwa w niezmienionym stanie, a obciążenie dodatkowymi kosztami w tym kosztami postępowania sadowego zachwieje jego stabilność i pogorszy i tak trudną sytuację finansową. Sąd jeszcze raz podkreśla, że prawo pomocy to tzw. "prawo ubogich", a więc osób, których sytuacja materialna w zasadzie wyklucza możliwość prowadzenia sprawy przed sądem. Nie można instytucji tej sprowadzać do zapewnienia nienaruszalności finansów wnioskodawców. Jak wskazano na wstępie konieczność poniesienia kosztów sądowych nie może ustępować innym obciążeniom. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.