II SA/Rz 1307/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Maria Mikolik /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2026 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 6 sierpnia 2025 r. nr SKO.4170/52/2025 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za usuniecie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 kwietnia 2025 r. nr KŚ-O-O.6132.3.2024; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego B. G. kwotę 728 zł /słownie: siedemset dwadzieścia osiem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi B. G. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ II instancji" lub "Organ odwoławczy") z 6 sierpnia 2025 r. nr SKO.4170/52/2025 wydana w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 9 kwietnia 2024 r. po wcześniejszych czynnościach kontrolnych Organu na podstawie art. 379 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r.- Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2024 r., poz. 54; dalej: "P.o.ś.") w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2024 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2024 r. poz. 1478; dalej: "u.o.p.") znak sprawy: [...], zostało wszczęte postępowanie administracyjne dotyczące wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew rosnących na działce nr [...] w obrębie [...] położonej przy ul. [...] w [...]. W dniu 24 września 2024 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami terenu, podczas której stwierdzono, że doszło do usunięcia 5 sztuk drzew rosnących na działce nr [...] w obrębie [...] położonej przy ul. [...] w [....]. Podczas rozprawy stwierdzono 5 pni drzew z gatunku Wierzba biała. Drzewo nr 1 posiadało obwód na wysokości 5 cm - 46 cm; drzewo nr 2 zostało ścięte na wysokości 91 cm, jego obwód na wysokości 5 cm wynosił 110 cm, najmniejsza średnica pnia na wysokości ścięcia wynosiła 27 cm. Drzewo nr 3 zostało ścięte na wysokości 71 cm, jego obwód na wysokości 5 cm wynosił - 126 cm, najmniejsza średnica pnia na wysokości ścięcia wynosiła 22 cm. Z kolei drzewo nr 4 zostało ścięte na wysokości 47 cm, jego obwód na wysokości 5 cm wynosił - 98 cm, najmniejsza średnica pnia na wysokości ścięcia wynosiła 18 cm. Natomiast drzewo nr 5 zostało ścięte na wysokości około 2 m, jego obwód na wysokości 5 cm wynosił 87 cm, a obwód na wysokości 130 cm - 69 cm. Obecny na oględzinach pełnomocnik właściciela działki – A. W. - wskazał dane adresowe osoby, która jego zdaniem dokonała ww. wycinki drzew tj. B. G. Ponadto zeznał, że wycinki dokonano w dniu 14 lipca 2023 r. Z czynności i ustaleń dokonanych podczas oględzin w terenie sporządzono protokół wraz z dokumentacją fotograficzną. W dniu 21 listopada 2024 r. odbyła się rozprawa administracyjna połączona z przesłuchaniem świadka – B. G., podczas którego w odpowiedzi na pytanie czy dokonał wycinki 5 sztuk drzew (wierzby) rosnących na działce nr [...] w obrębie [...] położonej przy ul. [...] w [...], odpowiedział, że nie może jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Podał, że dokonał przycinki drzew, gdyż działka sąsiednia nigdy nie była porządkowana. Według niego była to przycinka gałęzi, które przechodziły przez ogrodzenie. Następnie Skarżący zeznał, że nie zgłaszał tego faktu właścicielowi działki, przyciął drzewa na wysokości około 1 m, gdyż na tej wysokości pozwalał mu jego stan zdrowia. Dodatkowo zeznał, że sam przeprowadził te prace z obawy o bezpieczeństwo ogrodzenia, ponieważ chciał zapobiec jego uszkodzeniu. W dalszej kolejności, Skarżący pismem z 17 marca 2025 r. poinformował, że dokonał przycięcia drzew, które były pochylone w stronę jego działki i stanowiły zagrożenie bezpieczeństwa. Dodał również, że wielokrotnie konary drzew przewracały się na jego posesje powodując uszkodzenia zadaszenia na kojcach i ogrodzenia oraz, że: "właściciel działki się tym nie interesował". Po tak przeprowadzonym postępowaniu, Prezydent Miasta [...] decyzją z 30 kwietnia 2025 r. nr KŚ-O-O.6132.3.2024 wymierzył B. G. administracyjną karę pieniężną za usunięcie 4 szt. drzew rosnących na działce nr [...] w obrębie nr [...] przy ul. [...] w [...], ustalając wysokość ww. kary na 6.192,00 zł płatną w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna oraz umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe dotyczące usunięcia 1 szt. drzewa - Wierzba biała o obwodzie pnia na wysokości 5 cm - 46/1 [cm/nr inw.] rosnącego na działce nr [...] w obrębie nr [...] przy ul. [...] w [....]. Organ I instancji wskazał, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wskazuje, że wycinka drzew została dokonana przez Skarżącego w dniu 14 lipca 2023 r. bez zgłaszania tego faktu właścicielowi nieruchomości, na której rosły drzewa oraz bez dokonania zgłoszenia do organu zamiaru usunięcia drzew w przypadku gdy pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekraczał 80 cm dla gatunku wierzba. Prezydent podkreślił, że w przedmiotowej sprawie dokonano usunięcia całych koron drzew wraz z ponad połową wysokości pni. Organ I instancji jednoznacznie stwierdził, że dokonano usunięcia drzew, a nie jak oświadcza Skarżący - przycięcia drzew. Radykalne usunięcie koron drzew, jakie zostało przeprowadzone w przedmiotowym przypadku wykracza poza określone terminy. Usunięto korony drzew w całości wraz z większą częścią pni, czego efektem nie była "przycinka" lecz usunięcie drzew. Wobec powyższego, w ocenie Organu I instancji należy uznać, że spełnione zostały przesłanki zastosowania przepisu art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. Od powyższej decyzji, Skarżący reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika wniósł odwołanie, zaskarżając ww. decyzję Prezydenta w całości, zarzucając naruszenie szeregu przepisów postępowania i prawa materialnego. Skarżący w oparciu o sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego dendrologa w celu ustalenia stanu usuniętych drzew, tj. czy miały szanse na przeżycie czy były złomem lub wywrotem. Po rozpoznaniu złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, opisaną na wstępie decyzją z 6 sierpnia 2025 r. nr SKO.4170/52/2025, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a.") oraz art. art. 4, art. 83 ust. 1 pkt 1 i art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy odwołując się do treści ww. przepisów stanowiących podstawę wydanej decyzji, wyjaśnił, że usunięcie drzew bez zgody posiadacza nieruchomości stanowi delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony, ani nieokreślonych ustawowo okoliczności, które mogłyby wyłączyć odpowiedzialność w tym zakresie, a odpowiedzialność za niego ponosi osoba, która tego deliktu się dopuściła. Zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna, o której mowa w art. 88 ust. 1 u.o.p. oznacza, że wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazania związku przyczynowego pomiędzy działaniem danego podmiotu a wycięciem drzew. Organ ma zatem bezwzględny obowiązek nałożenia kary pieniężnej za wycinkę drzewa. Kolegium wyjaśniło, że w przedmiotowej sprawie biorąc pod uwagę zeznania stron postępowania zaistniały ww. przypadki, tj. usunięcie drzew bez zgody posiadacza nieruchomości. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wskazuje, że wycinka drzew została dokonana przez Skarżącego w dniu 14 lipca 2023 r. bez zgłaszanie tego faktu właścicielowi nieruchomości, na której rosły drzewa oraz bez dokonania zgłoszenia do Organu zamiaru usunięcia drzew w przypadku gdy pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekraczał 80 dla gatunku wierzba. SKO podało, że w przedmiotowej sprawie dokonano usunięcia całych koron drzew wraz z ponad połową wysokości pni. Natomiast biorąc pod uwagę wykształcenie, doświadczenie zawodowe oraz wiedzę pracowników prowadzących czynności, Kolegium jednoznacznie stwierdziło, że dokonano usunięcia drzew, a nie jak oświadcza Skarżący - przycięcia drzew. Organ odwoławczy wyjaśnił, że możliwości i zakres usuwania gałęzi i koron drzew objęte są regulacjami prawnymi. Cięcia należy dokonywać w sposób prawidłowy, zgodnie z aktualną wiedzą dendrologiczną i arborystyczną. Radykalne usunięcie koron drzew, jakie zostały przeprowadzone w niniejszej sprawie wykraczają poza określone terminy. Usunięto korony drzew w całości wraz z większą częścią pni, czego efektem nie była "przycinka" lecz usunięcie drzew. Wobec powyższego, w ocenie Kolegium należy uznać, że zostały spełnione przesłanki zastosowania przepisu art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. Jednocześnie nie stwierdzono warunków do zastosowania art. 89 ust. 6 u.o.p., tj. obniżenia wysokości wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej o 50% w przypadku usunięcia drzewa lub krzewu obumarłego albo nierokującego szansy na przeżycie, złomu lub wywrotu. W niniejszej sprawie nie zachodził również stan wyższej konieczności, w przypadku którego nie wymierza się przedmiotowej kary. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, B. G. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika zaskarżył ww. decyzję Kolegium w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 89 ust. 7 u.o.p. poprzez jego niezastosowanie, prowadzące do odmowy uznania, iż do przycięcia drzew doszło w stanie wyższej konieczności, podczas gdy drzewa te wiły, się opierając się o płot oraz zabudowania na działce Skarżącego grożąc ich zawaleniem, co stanowiło zagrożenie dla mieszkańców sąsiedniej nieruchomości oraz znajdujących się na działce należącej do Skarżącego nieruchomości, a także stanowiły uciążliwość w korzystaniu z jego nieruchomości, a nawet uniemożliwiały korzystanie z nieruchomości, 2. art. 79 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., polegające na przeprowadzeniu w dniu 24 września 2024 r. rozprawy administracyjnej połączone z oględzinami nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] - bez udziału w toku przeprowadzania tych czynności, co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia Skarżącego uczestnictwa na tym etapie postępowania składania wyjaśnień, uwag oraz ewentualnych zastrzeżeń do protokołu, 3. art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 85 k.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie w sposób wszechstronny całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu dowodowym, a co za tym idzie dokonanie nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy, co doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie w oparciu o dowód z oględzin nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] - wykonanych podczas rozprawy administracyjnej w dniu 24 września 2024 r. podczas gdy Skarżący nie miał możliwości zweryfikowania dowodu poprzez uczestnictwo w przedmiotowych czynnościach, 4. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 2 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie oraz niewszechstronne i dowolne rozpatrzenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do błędów w ustaleniach faktycznych i nieprawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego albowiem, Organy obu instancji dokonały dowolnej oceny w zakresie ustalenia, że Skarżący dokonał usunięcia 4 szt. drzew rosnących na działce nr [...] w obrębie nr [...] przy ul. [...] w [...] podczas gdy na rozprawie administracyjnej w dniu 21 listopada 2024 r. wskazał, że dokonał przycięcia drzew przerastających z działki sąsiada na jego posesje, a zatem nie jest możliwe wykluczenie, że to właściciel działki – A. W. -wykorzystując okoliczność, że drzewa zostały przycięte przez Skarżącego dokonał dalszej wycinki przedmiotowych drzew. Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w treści weryfikowanego jurysdykcyjnie aktu administracyjnego. Postanowieniem z 13 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 1307/25 tut. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Organ I instancji dopuścił się istotnego naruszenia przepisów postępowania, jak również zastosował wadliwą kwalifikację prawną względem popełnionego przez Skarżącego deliktu. Zasadny okazał się zarzut skargi, dotyczący naruszenia przepisów postępowania, który polegał na naruszeniu art. 79 § 1 i § 2 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. – poprzez przeprowadzenie w dniu 24 września 2024r. rozprawy administracyjnej, połączonej z oględzinami nieruchomości, na której doszło do spornej wycinki – bez udziału Skarżącego. Nie budzi wątpliwości, że Skarżącemu przysługiwał przymiot strony niniejszego postępowania na podstawie art. 28 k.p.a., ponieważ był osobą uznaną za sprawcę wycięcia drzew, której z tego powodu wymierzono administracyjną karę pieniężną. Jak wynika z akt przedstawionych sądowi, Skarżącego uznano za stronę postępowania w dniu 5 grudnia 2024r. kiedy to do stron skierowano zawiadomienie o rozszerzeniu kręgu stron postępowania. Uczyniono to już w trakcie postępowania administracyjnego i po przeprowadzeniu kluczowego dla sprawy dowodu, tj. oględzin nieruchomości, na której doszło do wycinki drzew, w trakcie której dokonano pomiaru drzew objętych wycinką w połączeniu z wykonaniem dokumentacji zdjęciowej. Oględziny przeprowadzono bez udziału Skarżącego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Stanowiło o naruszeniu art. 79 § 1 i § 2 oraz art. 10 § 1 k.p.a. Nie budzi wątpliwości Sądu, że umożliwienie udziału w oględzinach ma istotne znaczenie dla możliwości obrony praw strony oskarżonej o wycinkę zwłaszcza, jeśli w trakcie oględzin dokonuje się pomiaru wyciętych drzew. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że zgodnie z regulacją art. 79 k.p.a., strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Podkreślić należy, iż zachowanie wymagań określonych w art. 79 k.p.a. jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji publicznej niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu. Naruszenie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok WSA w Krakowie z 24.02.2026 r., III SA/Kr 780/25, LEX nr 4034428). Powyższe uchybienie przepisom postępowania połączone było z wadliwym zastosowaniem przepisów prawa materialnego, zawartych w ustawie o ochronie przyrody. Organy przyjęły, że popełniony przez Skarżącego delikt należało zakwalifikować z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. – tj. jako usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiada nieruchomości. Z usunięciem drzewa mamy do czynienia w przypadku redukcji pnia drzewa do podłoża. Przeprowadzone w sprawie oględziny wskazują natomiast, że z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak ustalono, pnie czterech drzew (gatunek wierzba biała) zostały ścięte na wysokości odpowiednio: 91 cm, 71 cm, 47 cm i ok 2 m. Jak wykazują zdjęcia tych drzew, zamieszczone w protokole oględzin, na tak ściętych pniach drzew widoczne były już w dniu oględzin nowe pędy, odbijające do góry (zwłaszcza ukazują to zdjęcia drzew nr 2 i nr 3). W ocenie Sądu w okolicznościach tej sprawy mamy więc do czynienia nie z usunięciem drzew, lecz ich zniszczeniem, stosownie do art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. W przypadku zniszczenia drzewa, stosownie do art. 88 ust. 4 u.o.p. termin płatności kary odracza się na okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia drzewa nie wyklucza zachowania jego żywotności. Jak przewiduje natomiast art. 88 ust. 6 u.o.p., kara jest umarzana po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzewa lub krzewu, lub braku żywotności drzewa lub krzewu z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego. W związku z powyższym Organ powinien był, mając na względzie poczynione ustalenia faktyczne zakwalifikować popełniony przez Skarżącego delikt jako zniszczenie drzew, stosownie do art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. a następnie dokonać wyczerpujących ustaleń, w tym za pomocą oględzin nieruchomości z udziałem Skarżącego oraz właściciela działki nr [...], czy drzewa te zachowały żywotność. Dokonanie ustaleń w tym zakresie ma szczególnie istotne znacznie w przypadku gatunku drzewa, jakim jest wierzba biała, która jest drzewem szybko rosnącym i ekspansywnym. Po przeprowadzeniu ustaleń dotyczących zachowania żywotności zniszczonych drzew, Organ zobowiązany będzie do wydania decyzji z uwzględnieniem treści art. 88 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 u.o.p. Sąd stwierdził więc, że Organy I oraz II instancji dopuściły się istotnego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy – tj. art. 10 § 1 i art. 79 k.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i ary. 80 k.p.a. Organy w sposób wadliwy zastosowały art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. i pominęły zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 4 u.o.p. Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z 30 kwietnia 2025r. Na podstawie art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 215) Sąd na rzecz Skarżącego od Organu zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego, na które składał się uiszczony wpis od skargi (248 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł).