II SA/Rz 1310/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania -skargę oddala- Przedmiotem skargi A. S. (dalej "skarżąca") jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej" "WINB") z dnia [...] września 2018 r. nr [...] wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stanu technicznego lokalu mieszkalnego. Z uzasadnienia postanowienia i akt administracyjnych wynika, że A. S. pismem z dnia [...] lipca 2018 r. zwróciła się o interwencję w sprawie zawilgocenia i zagrzybienia lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w P. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB), postanowieniem z [...] lipca 2018 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stanu technicznego lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, usytuowanym na terenie działki nr 501 obr. 207, położonej przy ul. [...] w P. W uzasadnieniu, powołując się na art. 61a § 1 K.p.a. organ wyjaśnił, że ww. budynek stanowi własność Gminy Miejskiej [...], w zarządzie A Sp. z o.o. z/s w P. Skarżąca będąca lokatorem mieszkania przy ul. [...] w P. nie wykazała interesu prawnego do uznania jej za stronę postępowania. Wykazała jedynie interes faktyczny, który nie może być podstawą do wszczęcia postępowania na wniosek strony. Od powyższego postanowienia zażalenie złożyła A. S. wnioskując o jego uchylenie. Nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że nie wykazała interesu prawnego do występowania w sprawie jako strona. Wyjaśniła, że sprawa dotyczy stanu technicznego lokalu mieszkalnego i budynku, który został jej przydzielony do zamieszkania, na podstawie umowy najmu. W jej ocenie posiada interes prawny do bycia stroną, w szczególności, że postępowanie dotyczy istniejących wad budynku (zawilgoconego i zapleśniałego), które stwarzają zagrożenie dla zdrowia jej i dwojga dzieci. WINB, działając na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., postanowieniem z dnia [...] września 2018 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ podał, że wydane przez PINB rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Cytując treść art. 61a § 1 K.p.a. wskazał, że przepis ten zawiera dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. WINB powołując się na art. 28 K.p.a. wyjaśnił, że z analizy akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni jest najemcą lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku wielorodzinnym przy ul. [...] w P. Tego rodzaju stosunek prawny nie rodzi interesu prawnego, o którym mowa we wskazanym wyżej przepisie. Jak zaznaczył wnioskodawczyni jest niewątpliwie zainteresowana stanem technicznym ww. lokalu mieszkalnego, lecz jest to jedynie interes faktyczny, a nie prawny. W ocenie organu nie wykazała ona istnienia konkretnego, bezpośredniego i indywidualnego interesu prawnego. Końcowo wyjaśnił, że jeżeli organ nadzoru budowlanego stwierdza naruszenie przepisów Prawa budowlanego, to z urzędu przeprowadza postępowania naprawcze. Z uzyskanych informacji wynika, że PINB na dzień [...] sierpnia 2018 r. wyznaczył kontrolę stanu technicznego lokalu mieszkalnego nr [...]. Wyjaśnił też, że wydane w niniejszym postępowaniu postanowienie stanowi wyłącznie załatwienie wniosku skarżącej. Skargę do WSA w Rzeszowie na to postanowienie złożyła A. S., wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie przepisów postepowania, w szczególności art. 61a § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że nie jest stroną postępowania. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu jakoby była wyłącznie osobą zainteresowaną w sprawie. Jej zdaniem posiada status stronu postępowania, gdyż posiada uzasadniony i oczywisty interes prawny. Otrzymała lokal, który jest zawilgocony i nie nadaje się do zamieszkania z przyczyn zdrowotnych i sanitarnych. Od samego początku kwestionowała jego stan techniczny. W jej ocenie postępowanie organów jest krzywdzące i wymijające, a nadto jest wyrazem uchylania się od działań należących do kompetencji tych organów. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sądy administracyjne, z mocy art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się zatem kryterium legalności dokonują kontroli zaskarżonego aktu (tu postanowienie) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości i wykładni norm prawa materialnego. Przy rozpatrywaniu sprawy nie badają natomiast ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Stosownie zaś do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej "P.p.s.a." Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie decyzji administracyjnej lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd następuje w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Oceniając zaskarżone postanowienie w powyższym zakresie, tj. co do jego zgodności z prawem Sąd nie stwierdził naruszenia prawa i dlatego skarga, zgodnie z art. 151 P.p.s.a. podlegała oddaleniu. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu nadzoru budowlanego I instancji, wydane w myśl art. 61a § 1 K.p.a. Przepis ten stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. W regulacji tej zawarte zostały dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Przesłanką do wydania postanowienia w trybie wspomnianego art. 61a § 1 K.p.a. jest też wystąpienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, jak np. w sprawie zapadło już rozstrzygnięcie albo, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno – prawnej do rozpatrzenia wniosku w trybie administracyjnym. W kontrolowanej sprawie organy obu instancji zgodnie uznały, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego do uznania jej za stronę postępowania w sprawie stanu technicznego lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w P., a którego jest najemcą na podstawie umowy najmu lokalu mieszkalno – socjalnego z dnia [...] stycznia 2018 r. (na czas oznaczony od [...] lutego 2018 r. do [...] stycznia 2023 r.). Niesporne jest, że skarżąca wystąpiła do organu z interwencją w sprawie zawilgocenia i zagrzybienia przedmiotowego lokalu (pismo z dnia [...] lipca 2018 r.). Otóż zgodnie z art. 61 § 1 i 3 K.p.a. żądanie wszczęcia postępowania powinno pochodzić od strony. Organ administracji publicznej, do którego wpłynął wniosek podmiotu zobligowany jest więc do zbadania, czy żądanie pochodzi od podmiotu legitymującego się przymiotem strony, a o tym, kto jest stroną postępowania stanowi art. 28 K.p.a. ["Stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postepowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek."]. Treścią interesu prawnego na gruncie prawa administracyjnego – decydującego o statusie strony postępowania w rozumieniu cyt. wyżej art. 28 K.p.a. – jest co do zasady możliwość uzyskania przez określony podmiot merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy co do istoty. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2008 r., II OSK 1921/06, jeżeli norma prawna nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie – statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej. Od interesu prawnego należy bowiem odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym obywatel jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (zob. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., I SA 1748/83). W świetle tych wyjaśnień nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, że w postępowaniu, którego wszczęcie zamierzała zainicjować skarżąca, nie posiada ona interesu prawnego, a tym samym uprawnień strony (krąg podmiotów zobowiązanych do utrzymania obiektu budowlanego określają przepisy art. 66 w zw. z art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane). Fakt, że skarżąca jest najemcą lokalu, wbrew twierdzeniom skargi nie rodzi interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. Niewątpliwie posiada w takim postępowaniu interes faktyczny, jednakże ten nie stanowi podstawy do przyznania skarżącej uprawnień strony; postępowanie to nie ma wpływu na sytuację prawną skarżącej. Podsumowując, Sąd stwierdza, że nie ma podstaw do uznania, że zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu I instancji naruszyły prawo w zakresie, o jakim mowa była na wstępie i w rezultacie nie znajduje powodów do usunięcia tych postanowień z obrotu prawnego. Dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga została oddalona.