II SA/Rz 1316/25
WyrokWSA w Rzeszowie2026-01-08
Skład orzekający: Stanisław Śliwa, Joanna Zdrzałka, Jolanta Kłoda-Szeliga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne pobrane za okres, za który następnie przyznano świadczenie wspierające z mocą wsteczną, jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu przepisów prawa, jeśli opiekun nie został o tym fakcie pouczony i nie został poinformowany o możliwości wstrzymania wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne pobrane za okres, za który następnie przyznano świadczenie wspierające z mocą wsteczną, nie jest świadczeniem nienależnie pobranym, jeśli opiekun nie został o tym fakcie pouczony i organ administracji nie zastosował przepisu o wstrzymaniu wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża tylko osobę działającą w złej wierze, co nie ma miejsca w sytuacji, gdy przyznanie innego świadczenia następuje z mocą wsteczną i opiekun nie miał możliwości przewidzenia tej okoliczności w dacie pobierania świadczenia.Stan faktyczny
Skarżąca A. S. pobierała świadczenie pielęgnacyjne na opiekę nad matką. Po przyznaniu matce świadczenia wspierającego od 24 września 2024 r., organ I instancji ustalił, że skarżąca pobrała nienależnie świadczenie pielęgnacyjne za okres od 24 września 2024 r. do 31 maja 2025 r. i zobowiązał ją do zwrotu kwoty 26 096,20 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że działała w dobrej wierze i nie została prawidłowo pouczona o konsekwencjach pobierania obu świadczeń.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...]. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na rzecz skarżącej A. S. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 22 lipca 2025 r. nr SKO.4111.155.929.2025 w przedmiocie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 9 czerwca 2025 r. nr ŚRF.5221.422.2025; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na rzecz skarżącej A. S. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Decyzją z 22 lipca 2025 r., nr SKO.4111.155.929.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Krośnie po rozpatrzeniu odwołania A. S. (dalej także: "Skarżąca") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z 9 czerwca 2025 r. w sprawie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, w podstawie prawnej powołując art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "K.p.a.", art. 17 ust. 4, art. 30 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323 ze zm.), określanej następnie jako "u.ś.r." oraz art. 63 ust. 6 i ust. 11 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U 2023 r. poz.1429 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.w."
SKO w Krośnie, decyzją z 13 maja 2021 r. przyznało Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką B. S. bezterminowo począwszy od 1 marca 2021 r. w wysokości 1971 zł miesięcznie. Kwota ta była corocznie waloryzowana i od 1 stycznia 2024 r. wynosiła 2988 zł, natomiast od 1 stycznia 2025 r. wynosi 3287 zł miesięcznie.
W dnu 15 maja 2025 r. Skarżąca przedłożyła w Organie I instancji informację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin z 12 maja 2025 r. o przyznaniu B. S. świadczenia wspierającego od dnia 24 września 2024 r. do 30 września 2031 r. Skarżąca złożyła również wniosek o uchylenie wskazanej wyżej decyzji z 13 maja 2021 r. o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone od dnia 1 czerwca 2025 r. decyzją Burmistrza z 27 maja 2025 r. nr ŚRF.5221.416.2025.
Mając te okoliczności na uwadze Burmistrz, powołaną decyzją z 9 czerwca 2025 r., w pkt 1) ustalił, że Skarżąca pobrała nienależnie świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką za okres od 24 września 2024r. do 31 maja 2025 r. w kwocie 26 096,20 zł, a w pkt 2) zobowiązał Ją do zwrotu tej kwoty. W uzasadnieniu Organ wskazał, że zgodnie z art. 63 ust. 6 u.ś.w., świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej wart. 51, nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego. W myśl natomiast art. 63 ust. 11 u.ś.w., za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, uważa się świadczenie lub zasiłek wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające.
Skarżąca złożyła od powyższej decyzji odwołanie, w którym powołała się na art. 30 u.ś.r. i podniosła, że dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie o braku prawa do jego pobierania, która to świadomość musi wynikać z uprzedniego pouczenia o ryzyku zwrotu pieniędzy ze świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca zwróciła też uwagę na potrzebę odróżniania przez organy administracji publicznej świadczenia nienależnego od świadczenia nienależnie pobranego. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża zatem tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. Skarżąca podniosła, że okoliczności, które były podstawą do ustalenia, że pobrała Ona nienależne świadczenie, nastąpiły dopiero po wydaniu decyzji o przyznaniu Jej matce prawa do świadczenia wspierającego, o czym zresztą niezwłocznie poinformowała Organ. Skarżąca podniosła, że była świadoma niemożności jednoczesnego wypłacania tych dwóch świadczeń, jednak nie miała świadomości konieczności zwrotu przyznanego Jej wcześniej świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie została o tym w żaden sposób pouczona. Skoro więc działała w dobrej wierze, to nie powinna zostać zobowiązania do zwrotu.
SKO w Krośnie, decyzją z 22 lipca 2025 r., utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji. Podkreśliło, że powołany przez Skarżącą art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. nie miał w sprawie zastosowania ze względu na treść art. 63 ust 6 oraz ust.11 u.ś.r. Z przepisów tych wynika, że opiekun osoby niepełnosprawnej nie ma prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w tym samym czasie, gdy osoba z niepełnosprawnościami będzie pobierała świadczenie wspierające. Zatem skorzystanie przez osobę z niepełnosprawnościami z prawa do świadczenia wspierającego będzie wiązało się z tym, że jej opiekun utraci prawo do dotychczas pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego. Jeżeli zatem opiekun otrzymywał tzw. stare świadczenie pielęgnacyjne za okres, za który przyznano osobie niepełnosprawnej świadczenie wspierające (w omawianej sprawie od 24 września 2024 r. do 31 maja 2025 r.), będzie ono świadczeniem nienależnie pobranym, które obowiązany będzie zwrócić. Kolegium za prawidłowe uznało więc rozstrzygnięcie Burmistrza. Jako właściwe przyjęło też ustalenie wysokości nienależnie pobranych świadczeń w kwocie 26 096,20 zł bez naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie. Katalog okoliczności dotyczących bowiem konieczności ich naliczania wskazany jest w art. 30 ust. 2 pkt 1-3 i 5 u.ś.r. Nie określa on jednak wystąpienia sytuacji pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w zbiegu z otrzymanym świadczeniem wspierającym przez osobę wymagającą opieki. Zdaniem Kolegium, wbrew twierdzeniom Skarżącej, informację o zasadach uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego uzyskała Ona już 21 września 2023 r., w tym również o wprowadzeniu od 1 stycznia 2024 r. do systemu prawnego świadczenia wspierającego oraz ogólnych zasadach postępowania w sytuacji gdy osoba wymagająca opieki będzie ubiegać się o świadczenie wspierające a jej opiekun posiada prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W informacji tej zaznaczono również, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki będzie miała przyznane prawo do świadczenia wspierającego. Zdaniem SKO, Skarżąca mogła zawiesić wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego na czas trwania postępowania o świadczenie wspierające.
A. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Kolegium, zarzucając naruszenie:
- prawa materialnego tj. 30 ust. 1 i 2 u.ś.r., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez bezpodstawne przyjęcie, że pobrane przez Nią świadczenie pielęgnacyjne w okresie od dnia 24 września 2024 r. do 31 maja 2025 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym;
- przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na niezebraniu i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego uznania, że nienależnie pobrała świadczenie pielęgnacyjne.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wskazała, że nie sposób przyjąć, że pobierając świadczenie pielęgnacyjne w okresie od 24 września 2024 r. do 31 maja 2025 r. mogła i powinna buła przypuszczać, że jej matka otrzyma prawo do świadczenia wspierającego z mocą wsteczną. Nie można w związku z tym w żaden sposób stwierdzić, że pobierając świadczenie pielęgnacyjne od dnia 24 września 2024 r. do 31 maja 2025 r. miała świadomość, tego, że w przyszłości ziszczą się okoliczności, które przesądzą o nieistnieniu podstaw do jego pobierania. Świadomość, że świadczenie jest nienależne ma istnieć w dacie jego pobierania, a nie dotyczyć sytuacji przyszłych, niemożliwych do przewidzenia w dacie jego pobierania.
SKO w Krośnie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, odwołując się do wyjaśnień zawartych w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", decyzja administracyjna jest jedną z dopuszczalnych form działania administracji publicznej podlegających sądowej kontroli. Kontrola ta odbywa się pod kątem zgodności z prawem, do czego obliguje art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Rodzaje uchybień będących podstawą eliminacji skarżonej decyzji z obrotu prawnego określa art. 145 § 1 P.p.s.a. Jeśli więc zachodzą przyczyny z art. 156 K.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji (pkt 2). Jeśli zaś zaistnieje: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd uchyla skarżoną decyzję w całości lub w części (pkt 1). Z tym, że z uwagi na brzmienie art. 135 P.p.s.a., kompetencje orzecznicze sąd może zastosować także do innego aktu podjętego w granicach sprawy (najczęściej wobec decyzji pierwszoinstancyjnej).
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu była decyzja SKO w Krośnie utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...], która ustaliła, że Skarżąca pobrała nienależnie świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką za okres od 24 września 2024 r. do 31 maja 2025 r. w kwocie 26 096,20 zł i zobowiązała Ją do zwrotu tej kwoty. Kluczowa dla sposobu rozpoznania sprawy jest odpowiedź na pytanie czy Organy prawidłowo przyjęły, że Skarżąca rzeczywiście dopuściła się nienależnego pobrania przedmiotowego świadczenia.
Tak Burmistrz, jak i Kolegium jako podstawę wydanych rozstrzygnięć wskazały przepisy ustawy o świadczeniu wspierającym. Podali więc, że zgodnie z art. 63 ust. 6 tego aktu, świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (tzn. ustawie o świadczeniach rodzinnych) w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego. Zacytowali też art. 63 ust. 11 wskazanej ustawy, wedle którego, za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, uważa się świadczenie lub zasiłek wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające.
Organy obydwu instancji nie zwróciły jednakże wystarczającej uwagi na to, że powołany przez nie art. 63 ust. 11 u.ś.w. stanowi o "nienależnie pobranym świadczeniu", a przypadki takich właśnie nienależnie pobranych świadczeń podaje art. 30 ust. 2 u.ś.r. Burmistrz w ogóle nie przywołał tego ostatniego przepisu, natomiast SKO stwierdziło, że unormowania ustawy o świadczeniu wspierającym stanowią regulację szczególną wobec tych zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Sądu, regulacja z art. 63 ust. 11 u.ś.w. przez użycie sformułowania "nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne" pozostaje w bezpośrednim związku z art. 30 ust. 2 u.ś.r., mieszcząc się w istocie w przesłance uznania świadczenia za nienależnie pobrane określonej w pkt 1 tego artykułu. Według tego unormowania, za tego rodzaju świadczenie uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.
W takiej zaś sytuacji, przy interpretacji art. 63 ust. 11 u.ś.r. należy, w ocenie Sądu, odwołać się do ugruntowanego już w tym przedmiocie orzecznictwa sądowego, które rozróżnia pojęcia nienależnego świadczenia od świadczenia nienależnie pobranego. To pierwsze jest pojęciem obiektywnym, zależnym tylko od zaistnienia przewidzianego przez prawodawcę zdarzenia, gdzie element podmiotowy tj. stan świadomości (woli) jest nieistotny. Natomiast obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża tylko taką osobę, która przyjęła to świadczenie w złej wierze tzn. wiedząc, że jej się ono nie należy. Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma zatem świadomość podmiotu pobierającego świadczenie. Podmiot taki musi więc zdawać sobie sprawę, że okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia, faktycznie wystąpiła. Przy ocenie tej świadomości zwraca się uwagę na to, czy osoba pobierająca dane świadczenie została w należyty sposób pouczona przez organ o takich przewidzianych prawem okolicznościach, które powodują, że świadczenie jej nie przysługuje. Przy czym, pouczenie to musi być jasne i czytelne dla przeciętnego adresata takiego pouczenia, będąc dla niego dostatecznie zrozumiałe (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17.02.2022 r. I OSK 922/21, z 26.10.2023 r. I OSK 2208/21).
Trochę inaczej wygląda sytuacja, kiedy podmiot pobierał dane świadczenie, a następnie wydana została decyzja o przyznaniu innego, konkurencyjnego świadczenia, która ustaliła prawo do niego wstecznie, a zatem za miniony już okres czasu. W takich uwarunkowaniach, osoba pobierająca świadczenie w czasie, za który przyznano to inne świadczenie, wykluczające pobieranie tego pierwszego, nie ma w sposób oczywisty wiedzy co do tego, czy to drugie świadczenie zostanie za ten sam okres czasu w przyszłości przyznane. Nie sposób więc w takiej sytuacji twierdzić o tym, że osoba taka działała wówczas w złej wierze, a zatem z zamiarem pobrania świadczenia z pełną świadomością o jego nieprzysługiwaniu. Orzecznictwo sądowe podnosi, że w tego rodzaju okolicznościach, bez wpływu na ocenę świadomości strony ma skuteczność pouczeń kierowanych do niej przez organy. Świadomość, że świadczenie jest nienależne ma bowiem istnieć w dacie jego pobierania, a nie dotyczyć sytuacji przyszłych, niemożliwych do przewidzenia w dacie jego pobierania. Przyznanie w drodze decyzji świadczenia z mocą wsteczną nie może mieć zatem wpływu na ocenę świadomości w aspekcie należności innego świadczenia, pobieranego przed wydaniem tej decyzji. Samo złożenie wniosku nie oznacza bowiem, że świadczenie zostanie przyznane [tak np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Łodzi z 29.01.2025 II SA/Rz 779/24, wyrok WSA w Olsztynie z 16.10.2025 r. II SA/Ol 520/25].
Istotne znaczenie ma jeszcze brzmienie art. 63 ust. 9 u.ś.w., zgodnie z którym, wypłata świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba wymagająca opieki lub osoba uprawniona do jej reprezentowania złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego. Treść tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że takie wstrzymanie wypłaty leży w gestii organu, który powinien zastosować tę regulację. Powinno to więc nastąpić bez względu na to, czy osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne poinformuje o złożeniu takiego wniosku, czy też tego nie uczyni. Bez wątpienia przecież organy mają możliwość dokonania weryfikacji tego, czy i kto posiada prawo tak do świadczenia wspierającego, jak i do świadczenia pielęgnacyjnego i kiedy złożone zostały wnioski w tym przedmiocie.
Skoro zaś adresatem unormowania zawartego w art. 63 ust. 9 u.ś.w. jest organ administracji, to nie można z pewnością negatywnych konsekwencji niezastosowania go przerzucać na stronę, która nie może odpowiadać za zaniechania organu w tym zakresie.
Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy należy wskazać, że decyzją SKO w Krośnie z dnia 13 maja 2021 r. przyznane zostało Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką od 1 marca 2021 r. na czas nieokreślony. W informacji z 12 maja 2025 r. matka Skarżącej została zawiadomiona przez ZUS o przyznaniu świadczenia wspierającego na okres od 24 września 2024 r. do 30 września 2031 r. Następnie, w dniu 15 maja 2025 r. Skarżąca złożyła w Organie I instancji wniosek o uchylenie powołanej decyzji z 13 maja 2021 r., a to wobec przyznania świadczenia wspierającego. Został on uwzględniony i decyzją Burmistrza z 27 maja 2025 r. decyzja Kolegium została uchylona od dnia 1 czerwca 2025 r. Tym samym, nie ulega wątpliwości, że Skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne m. in. od 24 września 2024 r. do 31 maja 2025 r., a zatem za okres, za który następnie Jej matka uzyskała prawo do świadczenia wspierającego.
W aktach sprawy znajduje się "Informacja o zasadach dotyczących uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego", wystosowana do Strony w związku z brzmieniem art. 63 ust. 16 u.ś.w., nakładającym na organ obowiązek informacyjny w zakresie zmian w zasa-dach dotyczących m. in. uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego. Informacja ta została doręczona Skarżącej 21 września 2023 r. Przytacza ona brzmienie art. 63 ust. 6 i ust. 11 u.ś.w. Zawiera ona także następującą treść: "Osoba z niepełnosprawnościami, składając w ZUS wniosek o świadczenie wspierające będzie mogła zdecydować od jakiego miesiąca chce mieć przyznane przez ZUS świadczenie wspierające, dzięki czemu może nie dopuścić do sytuacji otrzymania świadczenia wspierającego za ten sam okres za który jej opiekun otrzymał w gminie świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy lub zasiłek dla opiekuna i tym samym uniknąć sytuacji powstania nienależnych świadczeń po stronie jej opiekuna".
Jak stanowi art. 26 ust. 1 u.ś.w., prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, przy czym, zgodnie z art. 9 ust. 2 u.ś.w., wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego składa się nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna. Dwa kolejne ustępy art. 26 u.ś.w. określają sytuacje, gdy możliwe jest przyznanie przedmiotowego świadczenia za wsteczny okres tzn. przypadający przed dniem złożenia o niego wniosku. Mianowicie, zgodnie z ust. 2, jeżeli w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, zostanie złożony wniosek, prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Z kolei, według ust. 3, jeżeli osoba, o której mowa w art. 3 ust. 2, złoży wniosek w okresie 3 miesięcy od dnia ukończenia przez nią 18. roku życia, prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca ukończenia przez tę osobę 18. roku życia. Ponadto, stosownie do art. 26 ust. 5 u.ś.w., prawo do świadczenia wspierającego ustala się na czas ważności decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności tej decyzji.
Ustawodawca określił więc w sposób jasny za jaki okres świadczenie wspierające jest przyznawane, określając datę początkową i końcową jego przyznania. Łącząc więc brzmienie cytowanych unormowań z powołaną wyżej treścią art. 63 ust. 9 u.ś.w. należało, w ocenie Sądu, uznać, że nie sposób w okolicznościach niniejszej sprawy przyjąć, że spełniła się przesłanka aktualizująca podstawę do zastosowania względem Skarżącej art. 63 ust. 11 u.ś.w. Poinformowała Ona Burmistrza niezwłocznie (15 maja 2025 r.) o uzyskaniu przez Jej matkę prawa do świadczenia wspierającego (informacja z 12 maja 2025 r. o przyznaniu tego świadczenia), wnosząc jednocześnie o uchylenie decyzji przyznającej Jej świadczenie pielęgnacyjne. Kolegium podało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że Strona mogła zawiesić wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego na czas trwania postępowania o świadczenie wspierające. Jest to jednak twierdzenie oderwane od brzmienia art. 63 ust. 9 u.ś.w., który obowiązek w tym zakresie nałożył na organ administracji, a nie na stronę postępowania administracyjnego. Skarżąca mogła więc, lecz zarazem nie musiała tego uczynić. W tym drugim wypadku nie może Ona jednak ponosić odpowiedzialności za to, że swojego obowiązku nie wykonał jego właściwy adresat. Tymczasem, w myśl art. 7 Konstytucji RP, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Powtórzeniem tego unormowania jest treść art. 6 K.p.a. Wymagając więc zachowania przepisów prawa przez strony określonych postępowań administracyjnych, organy same winny je stosować, a ich jakiekolwiek zaniechania w tym zakresie nie mogą działać na niekorzyść strony.
Skoro w niniejszej sprawie zasada wynikająca z art. 63 ust. 9 u.ś.w. nie została dotrzymana i nie nastąpiło to z winy Skarżącej, a przepisy ustawy o świadczeniu wspierającym zawierają regulacje odnośnie m. in. do daty początkowej ustalenia prawa do takiego świadczenia, to przypisywanie Skarżącej w takiej sytuacji zachowania w postaci nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego jest, zdaniem Sądu, nieuprawnione.
Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a. uznając, że doszło do naruszenia art. 63 ust. 11 w z art. 63 ust. 9 u.ś.w.
Natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Koszty te to wynagrodzenie działającego imieniem Skarżącej adwokata w wysokości 480 zł, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło