II SA/Rz 1318/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2015 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg JC, GH, KH i MH na czynność Burmistrza Miasta [.] w przedmiocie wpisania obiektu do gminnej ewidencji zabytków - p o s t a n a w i a - I. odrzucić skargi, II. zwrócić JC kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem wpisu od odrzuconych skarg. W dniu 24 sierpnia 2015 r. (data stempla pocztowego) skarżący: JC, GH, KH i MH, wnieśli wspólnie za pośrednictwem Burmistrza Miasta [.] zawarte w jednym piśmie procesowym skargi na czynność ww. organu polegającą na ujęciu budynku mieszkalnego przy ul. [.] w [.] w Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta [.] (dalej zwaną jako "ewidencja"). Z akt sprawy wynika, że w dniu 26 czerwca 2015 r. (data wpływu do biura podawczego Urzędu Miasta [.]) AH, ówczesny właściciel nieruchomości oznaczonej nr ewid. 2376 zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. [.] w [.], skierował do Burmistrza Miasta [.] wezwanie do usunięcia naruszenia prawa polegającego na ujęciu ww. budynku w ewidencji, który w jego ocenie nie spełniał kryteriów obiektu zabytkowego, poprzez usunięcie go z tej ewidencji. Zwrócił uwagę, że o wpisie dowiedział się dopiero w toku postępowania o ustalenie warunków zabudowy na tej nieruchomości w dniu 22 czerwca 2015 r., gdyż wcześniej nie był o tym fakcie informowany przez organ prowadzący ewidencję. W odpowiedzi z dnia 6 lipca 2015 r., nawiązując do wezwania do usunięcia naruszenia prawa, poinformowano AH o postępowaniu, w wyniku którego wpisano budynek do ewidencji oraz o braku obowiązku prawnego zawiadamiania właścicieli o fakcie dokonania czynności ujęcia obiektu w tejże ewidencji. Do odpowiedzi dołączono kopię karty ewidencyjnej budynku oraz pisma Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków potwierdzającego włączenie obiektu do ewidencji. Poinformowano też, że wniosek o wyłączenie budynku z ewidencji zostanie rozpatrzony w odrębnym postępowaniu. Pismo doręczono pełnomocnikowi wzywającego w dniu 8 lipca 2015 r. W dniu 24 sierpnia 2015 r. opisani na wstępie skarżący wnieśli na czynność Burmistrza Miasta [.] polegającą na wpisaniu budynku do ewidencji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wyjaśniając, że są następcami prawnymi AH, zmarłego w dniu 4 sierpnia 2015 r. (na dowód czego przedłożyli kopię wypisu aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 13 sierpnia 2015 r. rep. A. [.] /2015 i odpisu skróconego aktu zgonu nr [.],[.]), a przez to współwłaścicielami działki nr ewid. 2376 zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. [.] w [.]. Zaskarżona czynność narusza ich interes prawy wynikający z prawa własności poprzez jego ograniczenie, gdyż wpisanie budynku - wybudowanego 87 lat temu w 1928 r. - do ewidencji odbyło się bezzasadnie, jako że nie spełnia on kryterium zabytkowości. Organ nie uzyskał jakiegokolwiek dokumentu potwierdzających takie walory, nigdy też nie poinformowano właściciela o fakcie ujęcia jego budynku w ewidencji, a postępowanie w tym zakresie toczyło się całkowicie bez jego udziału. Skarżący zarzucili ponadto, że Burmistrz do dnia wniesienia skargi nie odniósł się merytorycznie do wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia 26 czerwca 2015 r., a wobec zbliżającego się upływu terminu 60 dni określonego w art. 53 § 2 Ppsa konieczne stało się wywiedzenie skargi. Na tej podstawie domagają się stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności i orzeczenia o kosztach postępowania. W odpowiedzi na skargę Burmistrz wniósł o jej oddalenie, przedstawiając stanowisko w kwestii wpisania budynku do ewidencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. W myśl bowiem art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) dalej zwanej: "Ppsa", skarga niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Przedmiotem skargi jest czynność Burmistrza Miasta [.] polegająca na ujęciu w Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta [.] budynku mieszkalnego przy ul. [.] w [.]. Okoliczność ta jest między stronami niesporna i potwierdzają ją zgromadzone w aktach dowody. Czynności tej dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1446). W myśl art. 22 ust. 4 ustawy, gminna ewidencja zabytków jest prowadzona przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. W gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: 1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru; 2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków; 3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków (ust. 5). Czynność tę zakwalifikować należy jako czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa. Wpis do ewidencji oddziałuje bowiem na prawo własności (zob. m.in. art. 19 ust. 1a, ust. 1b ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 31 i art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego). Podlega ona zatem kontroli sądowoadministracyjnej, po wyczerpaniu trybu skargowego uregulowanego w Ppsa. Wniesienie skargi we wskazanej kategorii spraw regulują przepisy art. 52 i art. 53 Ppsa. Zasadniczo skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 Ppsa). Skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi. (art. 53 § 1 i art. 54 § 1 Ppsa). W przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa (art. 53 § 2 Ppsa; co do sposobu liczenia tych terminów zob. uchwałę NSA z 2 kwietnia 2007 r. sygn. II OPS 2/07). Skarga wniesiona po upływie przepisanego terminu podlega odrzuceniu, stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 Ppsa. Sytuacja taka zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Z uwagi na to, że przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie nakładają na organ gminy obowiązku poinformowania właściciela obiektu wpisywanego do ewidencji o dokonaniu takiej czynności Sąd przyjął, że AH mógł powziąć o niej wiedzę dopiero w toku postępowania o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowego budynku. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało zatem wniesione w przepisanym terminie w dniu 26 czerwca 2015 r. Wbrew jednak stanowisku skarżących Burmistrz udzielił na to wezwanie odpowiedzi w piśmie z dnia 6 lipca 2015 r., w którym wprost się do niego odnosi. Odpowiedź tę doręczono zaś pełnomocnikowi AH – JC, w dniu 8 lipca 2015 r. Zdarzenie te mają zaś wpływ na określenie terminu do wniesienia skargi. Wynosił on 30 dni od otrzymania odpowiedzi, a zatem jego początek przypadał na 8 lipca 2015 r. i kończył bieg 7 sierpnia 2015 r. Skargę wniesiono w dniu 24 sierpnia 2015 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu, co rodzi konieczność jej odrzucenia jako niedopuszczalnej (spóźnionej). W sytuacji otrzymania odpowiedzi organu bezprzedmiotowy staje się termin 60 dni od skierowania do organu wezwania, a decydującego znaczenia nabiera termin 30 dni, choćby kończył on bieg przez upływem terminu 60 dni od dnia wezwania. Wyjaśnienia wymaga w rozpoznawanej sprawie jeszcze kwestia następstwa prawnego, ponieważ wezwanie do usunięcia naruszenia prawa kierował do Burmistrza AH, skargę zaś wnieśli jego następcy prawni. Sąd przyjął, że skarżący byli uprawnieniu do dokonania tej czynności procesowej. Z uwagi na to, że tryb skargowy w rozpoznawanej sprawie regulują wyłącznie przepisy Ppsa, to także według tej ustawy należy oceniać kwestię następstwa prawnego w razie śmierci strony w toku postępowania. Z uwagi na treść art. 922 Kodeksu cywilnego nie można przyjąć, że zastosowanie znaleźć mogła ta ustawa (przepisy spadkowe), jako że uprawnienie procesowe do wniesienia skargi na czynność z zakresu administracji publicznej nie jest prawem lub obowiązkiem majątkowym zmarłego wchodzącym w skład spadku). W przepisów art. 125 § 1 pkt 1 i § 3 oraz art. 128 § 1 pkt 1 Ppsa wynika zaś, że w razie śmierci strony w toku postępowania sądowego prowadzi się je w dalszym ciągu z udziałem następców prawnych zmarłej strony albo kuratora spadku. Regulacje w nich płynące mogły zatem znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie co oznacza, że skarżący przed wniesieniem skargi nie musieli ponawiać wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Mogli skorzystać w czynności zdziałanej przez ich poprzednika prawnego i powołać się na nią, co też uczynili. Niemniej, obowiązani byli wnieść skargę z zachowaniem ustawowego terminu wynoszącego 30 dni od doręczenia AH (jego pełnomocnikowi, który jest wszak aktualnie jednym ze skarżących), tj. od dnia 8 lipca 2015 r. Wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze Burmistrz udzielił bowiem odpowiedzi na wezwanie, czyniąc to w piśmie z dnia 6 lipca 2015 r., a żaden z przepisów prawa nie wymaga, aby odpowiedź miała merytoryczną treść. Z procesowego punktu widzenia istotne znaczenie ma jedynie fakt jakiejkolwiek udokumentowanej reakcji organu na otrzymane wezwanie. Brak zatem było podstaw do przyjęcia, jak tego zapewne oczekują skarżący, aby termin do wniesienia skargi liczyć od dnia złożenia organowi przez AH wezwania, tj. od 26 czerwca 2015 r. i aby wynosił on 60 dni. Ten wydłużony termin znajduje bowiem zastosowanie jedynie do sytuacji, gdy odpowiedź na wezwanie nie zostanie udzielona adresatowi w terminie 30 dni, co w rozpoznawaj sprawie nie miało miejsca. Otrzymanie odpowiedzi dezaktualizuje termin 60-dniowy i otwiera termin 30-dniowy. Z kolei przyjęcie, że skarżący nie są procesowymi następcami AH oznaczałoby, że skargę wnieśli bez uprzedniego wyczerpania trybu skargowego, co świadczyłoby o jej niedopuszczalności i także wymagałoby jej odrzucenia, tyle że w oparciu o dyspozycje art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa. Z podanych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 Ppsa, orzeczono jak w punkcie I postanowienia. O kosztach postępowania w punkcie II orzeczono po myśli art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa.