II SA/Rz 132/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa/spr./ Sędziowie SO del. Anna Bembenek WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie przekazania sprawy według właściwości I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Zarządu Dróg z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. K. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. do wyroku z dnia 19 kwietnia 2011 r. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] Powiatowy Zarządu Dróg przekazał według właściwości do PKP Polskie Linie Kolejowe Zakład Linii Kolejowych [...] wniosek M. K. z dnia 26 sierpnia 2010 r. w sprawie wypłaty odszkodowania za zalanie 70 arów żyta. W postawie postanowienia powołano art. 65 § 1 i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.; dalej K.p.a.) w związku z art. 19 i 20 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. 2007 r. nr 19, poz. 115) oraz uchwały Zarządu Powiatu [...] z dnia [...] marca 1999 r., nr [...] w sprawie upoważnienia Powiatowego Zarządu Dróg do załatwiania indywidualnych spraw w zakresie przewiedzianym ustawa o drogach publicznych. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że z wniosku wynika, iż przyczyną zalania działki wnioskującej była niedrożność przepustu oraz rowu odprowadzającego wody opadowe usytuowanych w pasie kolejowym. W związku z powyższym podmiotem właściwym do rozstrzygnięcia o zasadności żądań M. K. jest PKP Polskie Linie Kolejowe Zakład Linii Kolejowych [...]. Z postanowieniem Powiatowego Zarządu Dróg nie zgodziły się PKP Polskie Linie Kolejowe Zakład Linii Kolejowych [...] i wniosły na nie zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] SKO uchyliło w całości postanowienie organu I instancji i umorzyło toczące się przed nim postępowanie. W podstawie prawnej postanowienia powołano art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 K.p.a. Uzasadniając przyjęty kierunek rozstrzygnięcia SKO podało, że z treści wniosku M. K. jednoznacznie wynika, iż wystąpiła ona z roszczeniem cywilnoprawnym o wypłatę odszkodowania za zalanie 70 arów pola. Sprawy tej kategorii nie podlegają załatwieniu w trybie przepisów K.p.a. i w konsekwencji przekazywanie ich w trybie art. 65 K.p.a. jest niedopuszczalne. Powołany przepis umożliwia przekazanie sprawy organowi administracyjnemu, ale jedynie wówczas, gdy ma ona charakter administracyjny i podlega rozpatrzeniu w trybie przepisów K.p.a. Przekazanie na podstawie art. 65 K.p.a. przez organ administracji publicznej roszczenia cywilnego podmiotowi, do którego jest ono skierowane, jest niedopuszczalne. Z postanowieniem SKO nie zgodziła się M. K. i zaskarżyła je Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Skarżąca podkreśliła, że odpowiedzialność za zalanie jej pola ponosi Powiatowy Zarząd Dróg. Skarżąca wielokrotnie, bezskutecznie wnosiła o udrożnienie rowu oraz przepustu, który został zasypany podczas robót drogowych. Konsekwencją braku działań Zarządu było zalanie działki skarżącej i spowodowanie szkód. Powołując się argumenty analogiczne jak w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia SKO wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest dokonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, na co wskazuje art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej w dalszej części P.p.s.a. W powyższym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja (postanowienie) odpowiada prawu materialnemu i czy postępowanie prowadzące do jej (jego) wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. eliminacja przedmiotu skargi z obrotu prawnego następuje w razie stwierdzenia, iż nastąpiło naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynika sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wspomniany przepis zezwala zatem sądowi administracyjnemu na uwzględnienie skargi z uwagi na okoliczności, których skarżący nie podnosił w skardze. Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd dopatrzył się naruszenia prawa, które wymagało wyeliminowania kwestionowanego postanowienia z obrotu prawnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Poza sporem pozostaje, że skarżąca M.K. domaga się odszkodowania za zniszczone jej - wskutek zalania przez wodę - żyto, rosnące na działce o pow. 70 arów. Roszczenie o zapłatę odszkodowania jest niewątpliwie roszczeniem cywilnoprawnym i jego dochodzenie nie jest regulowane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, nie mieści się bowiem ono w kategoriach spraw określonych przepisem art. 1 K.p.a. Przedmiotowe roszczenie odszkodowawcze może być dochodzone jedynie przed sądem powszechnym. W przypadku stwierdzenia przez organ, że podanie zostało wniesione do organu niewłaściwego, w sytuacji kiedy tym właściwym do rozpoznania wniosku jest sąd powszechny jego obowiązki określa przepis art. 66 § 3 K.p.a. Zgodnie z nim jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W analizowanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdzając, że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] Powiatowy Zarządu Dróg przekazał według właściwości do PKP Polskie Linie Kolejowe Zakład Linii Kolejowych [...] wniosek M. K. z dnia 26 sierpnia 2010 r. w sprawie wypłaty odszkodowania obowiązany był uchylić zaskarżone do niego postanowienie i zwrócić postanowieniem podanie M. K. Żądanie skierowane do organu administracji publicznej tylko wtedy wszczyna ogólne (jurysdykcyjne) postępowanie administracyjne uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego, jeżeli dotyczy sprawy załatwionej w drodze decyzji administracyjnej, tj. jeżeli przepisy prawa materialnego upoważniają dany organ do rozstrzygnięcia, co do wniesionego żądania przez wydanie decyzji administracyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2006 r., II GSK 340/05, Lex nr 196292). W przypadku gdy wniosek w sposób nie budzący żadnych wątpliwości organu administracji publicznej zawiera w sobie roszczenie o charakterze cywilnoprawnym, rozpoznawane przez sąd powszechny, nie mogło dojść do wszczęcia postępowania administracyjnego, dlatego nie było potrzeby orzekania o jego umorzeniu. Z uwagi na wskazany wyżej stan faktyczny sprawy koniecznym było wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowień organów obu instancji. Obowiązkiem organu I instancji będzie dokonanie - w trybie art. 66 § 3 K.p.a. - zwrotu podania M. K. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnął Sąd w oparciu o przepis art. 200 P.p.s.a.