II SA/Rz 1324/20
WyrokWSA w Rzeszowie2021-04-13
Skład orzekający: Marcin Kamiński, Ewa Partyka, Maciej Kobak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba będąca współwłaścicielem nieruchomości, na której znajduje się budynek wielomieszkaniowy, ale niebędąca właścicielem konkretnego lokalu użytkowego, którego dotyczy zmiana sposobu użytkowania, ma przymiot strony w postępowaniu o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na roboty budowlane?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca, będąca współwłaścicielem nieruchomości, ale nieposiadająca tytułu prawnego do lokalu użytkowego, którego dotyczyła zmiana sposobu użytkowania, nie miała przymiotu strony w postępowaniu o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na roboty budowlane. W związku z tym, przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. nie została spełniona, a organy administracji prawidłowo odmówiły uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na roboty budowlane.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na roboty budowlane dotyczące zmiany sposobu użytkowania pralni na lokal mieszkalny. Twierdziła, że jako współwłaścicielka nieruchomości nie brała udziału w postępowaniu. Organ I instancji odmówił wznowienia, ale po zażaleniu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Następnie organ I instancji wznowił postępowanie i decyzją odmówił uchylenia pierwotnej decyzji. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi W. H. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2020 r. n r [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na roboty budowlane - skargę oddala –
Przedmiotem skargi W.H. (dalej jako: skarżąca) jest decyzja Wojewody [...] (dalej jako: Wojewoda lub organ odwoławczy) z dnia [...] października 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej jako: Prezydent lub organ I instancji) z dnia [...] listopada 2019 r. znak: [...] odmawiającą uchylenia decyzji tego organu z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] znak: [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na wykonanie robót budowlanych.
Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta [...] ww. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił dla Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z/s w [...] (dalej tez jako "Spółdzielnia"), pozwolenia na wykonanie robót budowlanych związanych ze "zmianą sposobu użytkowania pralni na lokal mieszkalny", na działce nr 1717/16 obr. [....] przy ul. [...] w [...].
Pismem z dnia 21 sierpnia 2017 r. skarżąca wystąpiła do Prezydenta o wznowienie postępowania zakończonego m.in. ww. decyzją znak: [...] wskazując, że w części [...] jest współwłaścicielką pralni/lokalu i została pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowaniu zakończonym wskazaną wyżej decyzją.
Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. m.in. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ww. ostateczną decyzją. W wyniku wniesionego zażalenia, Wojewoda postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy wznowienia postępowania administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Organ I instancji rozpatrując ponownie wniosek skarżącej, postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. wznowił postępowanie w sprawie.
Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. znak: [...], Prezydent, działając w oparciu o art. 105 § 1 w zw. z do art. 151 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm. – dalej: K.p.a.), odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], znak: [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że wszyscy współwłaściciele przedmiotowego budynku reprezentowani przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...], jako zarządcę wynikającego z ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 poz. 1465 z późn. zm. – dalej: u.s.m.), brali udział w przedmiotowym postępowaniu niedotyczącym ich indywidualnej własności. Ze względu na powyższe organ I instancji stwierdził, że brak jest podstaw formalno-prawnych do uznania, iż decyzja z dnia [...] czerwca 2014 r, nr [...], znak: [...], obarczona jest wadą mogącą stanowić podstawę do jej uchylenia.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca, zarzucając:
1) naruszenie art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę nie spełnia wymagań określonych w art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b.;
1) naruszenie art. 105 K.p.a., poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania z uwagi na to, iż postępowanie nie zostało umorzone, jak również brak jest podstaw do jego umorzenia;
2) naruszenie art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 §1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym niepodjęcie z urzędu wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także nieuwzględnienie całości materiału dowodowego do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy;
3) naruszenie art. 75 §1 w zw. z art. 7 K.p.a., poprzez niepodjęcie z urzędu wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w szczególności nieprzesłuchanie stron postępowania w celu ustalenia niezgodności przedłożonego przez spółdzielnię oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane ze stanem faktycznym;
4) naruszenie art.12 § 1 K.p.a. w zw. z art. 35 § 1 K.p.a., poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania;
5) naruszenie art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. w zw. z art. 11 K.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia wydanej w sprawie decyzji w sposób niespełniający wymogów ustawowych, w szczególności brak powołania właściwej podstawy prawnej, uzasadnienia prawnego oraz faktycznego oraz niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ.
6) naruszenie art. 8 K.p.a., poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób budzący wątpliwości co do bezstronności organu administracji publicznej, a tym samym władzy publicznej;
7) błąd w ustaleniach faktycznych, przyjęty za podstawę decyzji, polegający na błędnym ustaleniu, że: "wszyscy współwłaściciele przedmiotowego budynku reprezentowani przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...], jako zarządcę wynikającego z u.s.m., brali udział w przedmiotowym postępowaniu niedotyczącym ich indywidualnej własności", w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż nie wszyscy współwłaściciele wyrazili zgodę na dysponowanie przez spółdzielnię mieszkaniową nieruchomością, jak również odwołująca się jest współwłaścicielem całości nieruchomości.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2020 r. Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że pojęcie strony jakim posługuje się przepis art. 28 K.p.a. może zostać wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, zaś w przedmiotowym postępowaniu są to przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm. – dalej: P.b.). Przepis art. 28 ust. 2 P.b. jednoznacznie wskazuje, że w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę przymiot strony posiadają wyłącznie inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Natomiast przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć, zgodnie z przepisem art. 3 pkt 20 P.b. w brzmieniu przed nowelizacją w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy tego terenu. Organ podał, że na podstawie zalegającego w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów z dnia 4 kwietnia 2014 r. ustalono, iż objęta inwestycją działka nr 1717/16, w dacie wydawania pozwolenia na budowę stanowiła współwłasność kilkudziesięciu osób, w tym także skarżącej oraz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] i objęta jest księgą wieczystą nr [...]. Z księgi wieczystej wynika, że powyższa działka zabudowana jest budynkiem wielomieszkaniowym, zaś zarząd nad nieruchomościami sprawuje Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ww. Spółdzielnia sprawuje zarząd zgodnie z treścią art. 27 ust. 2 u.s.m. Tym samym jest ona uprawniona do reprezentowania na zewnątrz wszystkich właścicieli lokali stanowiących odrębny przedmiot własności, niezależnie od tego, czy są oni członkami Spółdzielni, czy też nie. Organ zaznaczył, że zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię, jako zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1910 z późn. zm. – dalej: u.w.l.), z wyjątkiem gdyby podjęta została przewidziana w przepisie art. 241 u.s.m. przez większość właścicieli lokali w budynku, lub budynkach położonych w obrębie danych nieruchomości uchwała w zakresie ich praw i obowiązków oraz zarządu nieruchomością wspólną. W przypadku sprawowania przez spółdzielnię mieszkaniową zarządu powierzonego w rozumieniu art. 27 ust. 2 u.s.m., spółdzielnia dysponuje nieruchomością na cele budowlane. Właściciele wyodrębnionych lokali mogą kwestionować poczynania zarządu spółdzielni zmierzające do uzyskania pozwolenia na budowę, czy też związane z rozpoczęciem robót budowlanych w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym. Właściciel lokalu stanowiącego odrębny przedmiot własności może być stroną postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę, jednak może to mieć miejsce tylko wówczas, gdy wykaże on własny indywidualny interes prawny. Zdaniem organu odwoławczego analiza zatwierdzonego projektu budowlanego nie wykazała, by planowany zakres robót budowlanych powodował jakiekolwiek ograniczenia, w szczególności w zakresie możliwości korzystania, czy użytkowania poszczególnych lokali mieszkalnych, bądź wpływał na prawa i obowiązki właścicieli poszczególnych lokali mieszkalnych w przedmiotowym budynku. Nie sposób uznać, aby roboty budowlane związane ze zmianą sposobu użytkowania lokalu usytuowanego na XII piętrze budynku, wpływały na interes prawny skarżącej, związany z prawem własności lokalu usytuowanego na VI piętrze budynku. Organ podkreślił również, że niezależnie od tego, czy lokal objęty zmianą sposobu użytkowania, w dacie wydawania pozwolenia na budowę stanowił własność Spółdzielni Mieszkaniowej, czy stanowił część nieruchomości wspólnej będącej w Zarządzie Spółdzielni, skarżąca nie posiadała własnego indywidulanego interesu prawnego w sprawie, a podnoszone zarzuty dotyczą spraw wewnątrzspółdzielczych. Zatem zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie wystąpiła przesłanka, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. i tym samym brak jest podstaw do uchylenia decyzji. Końcowo Wojewoda zaznaczył, że choć organ I instancji w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji nieprawidłowo przywołał art. 105 § 1 K.p.a, pozostawało to bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 35 ust. 4 P.b., poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy wniosek Spółdzielni o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę nie spełnia wymagań określonych w art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b.;
2) art. 27 ust. 2 u.s.m. w zw. z art. 22 ust. 2 i ust. 3 pkt 4 u.w.l., poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż spółdzielnia nie potrzebuje zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości do wykonania czynności przekraczającej zwykły zarząd w postaci zmiany przeznaczenia części nieruchomości wspólnej;
3) art. 28 ust. 2 P.b., poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji błędne uznanie, iż skarżąca nie miała przymiotu strony oraz indywidualnego interesu prawnego w postępowaniu o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych;
4) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania oraz innych naruszeń prawa (błędnie ustalonego stanu faktycznego sprawy);
5) art. 140 w zw. z art. 15 K.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie ponownego rozpoznania sprawy, w szczególności brak ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ograniczenie się jedynie do weryfikacji decyzji organu I instancji;
6) art. 140 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 §1 w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym niepodjęcie z urzędu wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także nieuwzględnienie całości materiału dowodowego do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy co finalnie doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, poprzez błędne ustalenie, iż "nie sposób uznać aby roboty budowlane związane ze zmianą sposobu użytkowania lokalu usytuowanego na XII piętrze budynku, wpływały na interes prawny skarżącej, związany z prawem własności lokalu", w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz wykładni przepisów art. 28 ust. 2 P.b. wynika, iż skarżąca posiada interes prawny w postępowaniu o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych;
7) art. 140 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 7 K.p.a., poprzez niepodjęcie z urzędu wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w szczególności poprzez nieprzesłuchanie stron postępowania, ani innych osób ujętych w przedłożonym przez spółdzielnię oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w celu ustalenia niezgodności przedłożonego przez spółdzielnię oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane ze stanem faktycznym;
8) art. 140 w zw. z art. 12 § 1 w zw. z art. 35 §1 K.p.a., poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania;
9) art. 140 w zw. z art. 8 K.p.a., poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób budzący wątpliwości co do bezstronności organu administracji publicznej, a tym samym władzy publicznej;
10) art. 140 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 11 K.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia wydanej w sprawie decyzji administracyjnej w sposób niespełniający wymogów ustawowych, w szczególności poprzez brak uzasadnienia faktycznego oraz niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ.
W oparciu o przedstawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że złożone przez spółdzielnię pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest fałszywe. Ponadto zwrócono uwagę na pismo Prezydenta z dnia 12 maja 2014 r., w którym zobowiązał Spółdzielnię do zapoznania z jego treścią wszystkich współwłaścicieli działki nr 1717/16. Zdaniem skarżącej treść tego pisma wskazuje, że w trakcie postępowania w sprawie wydania pozwolenia na wykonanie robót budowlanych związanych ze zmianą sposobu użytkowania pralni na lokal mieszkalny pozostali współwłaściciele zostali uznani przez organ za jego strony.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na które została skierowana zarządzeniem Przewodniczącego wydanym w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Sąd nie miał bowiem możliwości technicznych przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku na stosownym poziomie. Nie posiada bowiem urządzeń technicznych zapewniających transmisję na odpowiednim poziomie. Przeprowadzenie zaś rozprawy w czasie epidemii przy tak wysokich liczbach stwierdzonych zakażeń wirusem, wiązałoby się z narażeniem stron, pełnomocników i pracowników Sądu. Zaznaczyć także trzeba, że kontrola Sądu, niezależnie od tego czy wyrok zostaje wydany po przeprowadzeniu rozprawy czy posiedzenia niejawnego, jest taka sama, a strony miały możliwość przedstawienia na piśmie ewentualnej dodatkowej argumentacji, z czego nie skorzystały.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności
z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki
w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna.
Na wstępie zaznaczyć należy, że przedmiotem kontroli była nie decyzja o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego lecz decyzja wydana po wznowieniu postępowania. Postępowanie wznowieniowe jest jednym z postępowań nadzwyczajnych i jako wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej przewidzianej w art. 16 k.p.a., nie zastępuje ono kontroli decyzji sprawowanej w postępowaniu zwykłym w ramach postępowania odwoławczego. Jego przedmiotem jest jedynie zbadanie czy wystąpiły wyjątkowe okoliczności wyliczone w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. i jaki był ich ewentualny wpływ na wynik sprawy. Takie postępowanie w szczególności nie służy ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy jako takiej. Ponadto z uwagi na ograniczenia czasowe dotyczące możliwości jego zainicjowania przewidziane w przepisach k.p.a. odnoszące się do poszczególnych przesłanek wznowieniowych zakres tego postępowania jest zawężony do przyczyny wskazywanej jako podstawa wznowienia. W kontrolowanej sprawie była to przyczyna z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarżąca wnioskując o wznowienie twierdziła bowiem, że bez swej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na wykonanie robót budowlanych, mimo że jest współwłaścicielką działki, na której zlokalizowany jest budynek i części wspólnych tego budynku, w tym – jak podała - pralni, której dotyczyło ww pozwolenie na budowę.
W tej sytuacji zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 35 ust. 4 P.b., czy niezgodności przedłożonego przez Spółdzielnię oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane z rzeczywistym stanem faktycznym i związanego z tymi kwestiami naruszenia art. 140 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. są zupełnie bezzasadne. Okoliczności te wykraczają poza ramy postępowania wznowionego w celu wyjaśnienia czy rzeczywiście zaistniała wskazywana przez skarżącą przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a jeśli tak to czy jest ona na tyle istotna, że ma wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy.
Zupełnie bezzasadny jest także zarzut dotyczący naruszenia przez organ odwoławczy przepisów art. 140 w zw. z art. 15 k.p.a. Analiza akt sprawy oraz samej decyzji prowadzi do zupełnie innych konkluzji. Wojewoda działając z urzędu uzupełnił postępowanie dowodowe gromadząc szereg dowodów, których wcześniej w sprawie nie było. Wśród nich znalazły się m.in. akt notarialny z dnia [...] października 2005 r., Rep. [...] dotyczący nabycia przez skarżącą i jej małżonka odrębnej własności lokalu mieszkalnego, uchwała nr [...] r. Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...] z dnia 28 maja 2003 r. w sprawie określenia odrębnej własności lokali w nieruchomości przy ul. [...] w [...], potwierdzenia odbioru ww uchwały m.in. przez skarżącą, uchwała Zarządu SM [...] nr [...] wraz z wykazem lokali mieszkalnych i użytkowych w sprawie określenia przedmiotu odrębnej własności lokali w nieruchomości, zaświadczenie wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., że lokale w nim wymienione (w tym m.in. lokal użytkowy oznaczony nr 22 "B" zlokalizowany w budynku wielorodzinnym przy ul. [...] w [...]) są samodzielnymi lokalami w świetle art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, a także odpis z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] urządzonej dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. 1717/16 zabudowanej budynkiem wielomieszkaniowym przy ul. [...] w [...] oraz z księgi wieczystej nr [...] urządzonej dla stanowiącego odrębną nieruchomość lokalu mieszkalnego nr 13 w ww budynku. Dowody te zostały przez organ II instancji przeprowadzone w toku postępowania odwoławczego i przyczyniły się do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym podstawowej okoliczności, że skarżąca nie była współwłaścicielem samodzielnego lokalu użytkowego nr 22B – pralni, co powinno być jej wiadome już po analizie treści aktu notarialnego, na mocy którego nabyła wraz z mężem prawo odrębnej własności lokalu mieszkalnego nr 13 w tym samym budynku. Nawet jeśli z tego lokalu za zgoda Spółdzielni mieszkańcy mogli korzystać jako z pralni, to w świetle zgromadzonych dowodów nie oznaczało, że stanowił on tzw. część wspólną, w której udział we współwłasności miałaby skarżąca, a który to udział w działce oraz w częściach wspólnych budynku nabyła z mocy aktu notarialnego z dnia [...] października 2005 r. – tj. 6760/920405 części, związany z lokalem stanowiącym odrębną nieruchomość.
Sąd zwraca uwagę, że mimo iż w treści samej decyzji nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., znak [...] jest mowa o pralni a nie jak powinno być - o lokalu użytkowym – pralni, to jednak z zatwierdzonego tą decyzją projektu budowlanego jasno wynika, że jej przedmiotem był lokal oznaczony nr 22B, a więc w świetle zgromadzonych dowodów – samodzielny lokal użytkowy – pralnia.
W okresie prowadzenia postępowania zakończonego decyzją Prezydenta z dnia [...] czerwca 2014 r. skarżąca nie miała żadnego tytułu prawnego do lokalu użytkowego nr 22B. Jako że był to samodzielny lokal, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 80, poz. 93) – to dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości – a więc w tym wypadku Spółdzielni Mieszkaniowej [...] przysługiwały co do niewyodrębnionych lokali oraz co do nieruchomości wspólnej takie same uprawnienia, jakie przysługiwały właścicielom lokali wyodrębnionych (...). Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, jeżeli do wyodrębnienia własności lokali dochodzi sukcesywnie, właściciele lokali już wyodrębnionych nie są stronami umów o wyodrębnieniu dalszych lokali. Z tego wynika więc, że prawo własności dotychczasowego właściciela nieruchomości obejmuje substrat materialny składający się z niewyodrębnionych lokali wraz z pomieszczeniami przynależnymi, które, mimo że stanowią jego wyłączną własność są w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości wspólnej ((zob. Iwona Szymczak – Własność lokali. Komentarz WKP 2020 – teza 2 komentarza do art. 4). Jak się podkreśla w orzecznictwie, lokale niewyodrębnione nie stanowią części składowej nieruchomości wspólnej, a ich ogół jest przedmiotem własności dotychczasowego właściciela nieruchomości. Współwłasnością właścicieli wyodrębnionych lokali i dotychczasowego właściciela nieruchomości objęte są tylko te części budynku i inne urządzenia, które nie są odrębnymi lokalami należącymi do właścicieli wyodrębnionych lokali lub dotychczasowego właściciela nieruchomości i które nie służą wyłącznie do użytku tych właścicieli ze względu na należące do nich lokale (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 1998 r., sygn. akt I CKN 903/97, OSNC 1999/6/113). Pogląd ten znajduje oparcie również w przepisie art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali, który wskazuje, że nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Jeśli więc z zaświadczenia Prezydenta Miasta z dnia 10 grudnia 2002 r., znak [...] ale nawet i z aktu notarialnego, na mocy którego nastąpiło wyodrębnienie odrębnej własności lokalu mieszkalnego należącego do skarżącej wynika, że lokal użytkowy nr 22B spełniał wymagania samodzielnego lokalu użytkowego, to skarżąca nabywając prawo własności lokalu nr 13 nie nabyła wraz z nim udziału we współwłasności tegoż lokalu użytkowego, który wówczas stanowił jako przedmiot własności Spółdzielni Mieszkaniowej, mimo że prawo odrębnej jego własności zostało wyodrębnione dopiero w późniejszym okresie.
Wobec uzupełnienia postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym i wyjaśnienia w oparciu o fakty wynikające ze zgromadzonych dowodów wszystkich istotnych dla oceny czy skarżąca posiadał interes prawny w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta z dnia [....] czerwca 2014 r. okoliczności, brak było podstaw do rozstrzygnięcia sprawy w inny sposób niż to uczynił Wojewoda.
Zasadnie Wojewoda wskazał, że pojęcie strony z art. 28 ust. 2 P.b. ogranicza ten status do podmiotów takich jak właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Według art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego w brzmieniu przed nowelizacją obszar oddziaływania obiektu to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy tego terenu.
Bezsprzecznie z akt sprawy wynika, że inwestycja była prowadzona w budynku wielomieszkaniowym położonym na działce nr ewid. 1717/16 w obr. [...] przy ul. [...] w [...]. Zarząd tej nieruchomości sprawuje Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] (co wynika zarówno z wypisu z rejestru gruntów, jak i wydruku z treści księgi wieczystej urządzonej dla tej nieruchomości).
W stanie prawnym, w którym toczyło się postępowanie zakończone decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. stosownie do art. 27 ust. 2 u.s.m. zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność Spółdzielni był wykonywany przez Spółdzielnię jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 u.w.l., choćby właściciele lokali nie byli członkami Spółdzielni, z zastrzeżeniem art. 241 i art. 26. Przepisów ustawy o własności lokali o zarządzie nieruchomością wspólną w takiej sytuacji nie stosuje się, z zastrzeżeniem art. 18 ust. 1 oraz art. 29 ust. 1 i 1a, które stosuje się odpowiednio. Przepis ten w zasadzie wyłączał reżim zarządzania przyjęty w ustawie o własności lokali. Obowiązywały więc zasady zarządzania wynikające z ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, bez odesłania do odpowiedniego stosowania Kodeksu cywilnego. Art. 27 ust. 2 zdanie 2 u.s.m. wyłączał więc dopuszczalność przyjętego w art. 22 u.w.l. rozróżnienia czynności zwykłego zarządu i czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. W ramach zarządu powierzonego spółdzielnia ma obowiązek zarządząnia nieruchomościami stanowiącymi jej mienie lub nabyte na podstawie ustawy mienie jej członków, a także mienie właścicieli lokali nie będących członkami spółdzielni (art. 18 ust. 1, art. 4 ust. 4 u.s.m.). To sam ustawodawca rozstrzygnął o wyborze spółdzielczego reżimu zarządu nieruchomością wspólną. Aby wyłączyć te zasady należało zgodnie z art. 241 u.s.m. podjąć przez większość współwłaścicieli budynku uchwałę o poddaniu kwestii zarządu nieruchomością wspólną przepisom ustawy o własności lokali. W razie braku takiej uchwały spółdzielnia wykonywała zarząd nieruchomością wspólną ex lege. W stanie faktycznym sprawy nie budzi zaś wątpliwości, że taka uchwała nie została podjęta, więc nawet gdyby – wbrew temu co wynika z materiału dowodowego – lokal pralni oznaczony nr 22B na 12 piętrze stanowił część wspólną budynku i był przedmiotem współwłasności – tak jak pozostałe części wspólne budynku i działka, na której jest on położony, to i tak to Spółdzielnia sprawując tzw. zarząd powierzony była uprawniona do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, niezależnie od tego czy rzeczywiście była to czynność przekraczająca zwykły zarząd. Z mocy ustawy spółdzielnia wykonuje zarząd nieruchomością wspólną w ten sam sposób, jak zarząd nieruchomościami stanowiącymi jej własność. Kompetencje spółdzielni obejmują w takiej sytuacji zarówno czynności zwykłego zarządu nieruchomością wspólną, jak i przekraczające ten zakres (zob. uzasadnienia: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 2020 r., sygn. I CSK 284/17 – LEX nr 3080657, postanowienia SN z 27 lutego 2015 r., sygn. V CSK 267/14 – nie publ., postanowienia SN z 12 grudnia 2019 r., sygn. I CSK 285/17 i innych – nie publ., uchwała Sądu Najwyższego z 27 marca 2014 r., sygn. III CZP 122/13 – OSNC 2015, Nr 1, poz. 3). Właściciel lokalu stanowiącego odrębną własność może więc być stroną postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę, ale ma to miejsce wówczas, gdy wykaże on swój własny indywidualny interes prawny. Takie stanowisko zajmuje także w swoim orzecznictwie NSA – choćby w wyrokach przywołanych w decyzji organu II instancji a Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni je podziela.
Jak wcześniej wskazano, w postępowaniu o pozwolenie na budowę podstawę ustalenia interesu prawnego stanowią przepisy ustawy Prawo budowlane oraz przepisy techniczno – budowlane, w tym rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Jak słusznie zauważa organ odwoławczy, postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego danego podmiotu, gdy decyzja rozstrzyga o prawach lub/i obowiązkach tego podmiotu, albo też gdy to rozstrzygnięcie wpływa na jego prawa i obowiązki.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] zatwierdzono projekt budowlany i udzielono Spółdzielni Mieszkaniowej [...] pozwolenia na wykonanie przewidzianych tym projektem robót budowlanych związanych ze zmianą sposobu użytkowania pralni na lokal mieszkalny na działce nr ewid. 1717/16 obr. [...] przy ul. [...] w [...]. Jak wcześniej wskazano, z projektu tego wynika, że ww projekt dotyczył robót w lokalu pralni oznaczonym nr 22B, który to lokal znajduje się na XII kondygnacji wyżej opisanego budynku. Z projektu wynika, że zakres robót obejmował wymianę istniejących ścianek na nowe, tynkowanie wymienionych ścianek, położenie gładzi gipsowej, malowanie, zamontowanie nowych drzwi wejściowych z korytarza do mieszkania, montaż nowych drzwi do pokoju i łazienki, ułożenie nowych posadzek, płytek w łazience i w przedpokoju, wykładziny w pokoju oraz płytek w aneksie kuchennym, a także wykonanie przewodów, podłączenie umywalki, miski ustępowej i zlewozmywaka, brodzika, natrysku, podgrzewacza do instalacji wod. – kan. i c.o. do istniejących pionów, demontaż istniejących i zamontowanie nowych grzejników.
Jak zasadnie wskazuje Wojewoda, skoro ww roboty nie dotyczyły lokalu stanowiącego własność skarżącej, lokal objęty decyzją znajduje się na XII kondygnacji, podczas gdy skarżącej na VI, skarżąca nie posiadała własnego indywidualnego i konkretnego interesu prawnego. Z przedstawionego wyżej stanu prawnego wynika, że taki interes posiadała wyłącznie Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w [...] jako właściciel samodzielnego lokalu pralni oznaczonego nr 22B, wówczas jeszcze niewyodrębnionego jako przedmiot odrębnej własności – stosownie do art. 18 ust. 1 i art. 4 ust. 4 u.s.m. i jako zarządca wykonujący tzw. zarząd powierzony na zasadach określonych w tej ustawie. Ze znajdującego się w aktach wypisu z rejestru gruntów wynika, że udział Spółdzielni we współwłasności działki i części wspólnych budynku wynosił 763055/920405 części. Skoro skarżąca nie miała interesu prawnego to nie była stroną postępowania, w którym Prezydent wydał decyzję z dnia 17 czerwca 2014 r. Wobec powyższego, skoro w rzeczywistości nie wystąpiła przesłanka wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., na którą powołała się skarżąca, wnioskując o wznowienie postępowania, zasadnie stwierdzono, że brak podstaw do uchylenia decyzji Prezydenta i w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówiono jej uchylenia.
W tej sytuacji organ odwoławczy, po uzupełnieniu materiału dowodowego zgodnie z wynikami przeprowadzonego postępowania prawidłowo orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., chociaż nieco inaczej i szerzej, a przy tym prawidłowo to uzasadnił.
Powyższa oraz analiza przedstawionych Sądowi akt postępowania nie potwierdzają zasadności zarzutów wskazanych w skardze dotyczących naruszenia przepisów postępowania ani prawa materialnego w sposób, który w myśl art. 145 § 1 P.p.s.a. uzasadniałby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Z kolei przewlekłość postępowania nie jest badana w ramach kontroli legalności decyzji administracyjnej. Może ona w określonych okolicznościach sprawy być przedmiotem odrębnej skargi. Nawet jeśli nastąpiło naruszenie przepisów art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 1 k.p.a., to nie mogły one mieć wpływu na wynik sprawy.
Absolutnie też Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez Wojewodę przepisów art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. Uzasadnienie decyzji jest bardzo staranne i wyczerpujące. Przedstawiono w nim zarówno stan faktyczny jak i stan prawny, w oparciu o który została wydana decyzja.
Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło