II SA/Rz 1326/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adwokata Ł. T. wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł / słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 / słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/. Przedmiotem skargi S. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (dalej również: "SKO" lub "Kolegium") z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], wydana w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lipca 2012 r., do 14 maja 2014 r. Zaskarżone rozstrzygnięcie wydano w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne: Wnioskiem z dnia 21 maja 2014 r. S. K. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna, w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną matką – J. Z., za okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] Prezydent odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Wskazał, że S. K. pobierał do dnia 31 marca 2013 r. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad swoja matką, przyznane decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...]. Świadczenie to przyznano na czas określony z uwagi na upływ ważności orzeczenia o niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Okoliczność ta wyklucza przyznanie zasiłku dla opiekuna, gdyż wnioskodawca nie posiadał uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, które wygasłoby z dniem 1 lipca 2013 r. na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548 z późn. zm.). Tym samym nie ma zastosowania przepis art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567; dalej: "u.w.z."), co obligowało do odmowy przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna. W odwołaniu od tej decyzji S. K. podał, że odmowa przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia jest niesprawiedliwa i wydana została w oparciu o przepisy, które mają charakter dyskryminujący. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości stanowisko organu I instancji. Decyzja o przyznaniu skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego została bowiem wydana do dnia 31 marca 2013 r. i w dacie 1 lipca 2013 r. nie funkcjonowała już w obrocie prawnym, co wyklucza przyznanie wnioskowanego świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie S. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta [...]. Zdaniem skarżącego organy wadliwie ustaliły stan faktyczny sprawy i nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący swojego stanowiska, zaś wydanie decyzji odmownych w jego ocenie stanowiło naruszenie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Podał, że do dnia wniesienia skargi nieprzerwanie sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką. Świadczenie pielęgnacyjne pobierał do dnia 31 marca 2013 r., jednakże po tej dacie jego matka orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...] ponownie została zaliczona do osób niepełnosprawnych do 30 kwietnia 2015 r. Tym samym winien uzyskać wnioskowane świadczenie, gdyż w istocie w dniu 1 lipca 2013 r. spełniał przesłanki wymagane do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 20 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej do WSA decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie od organu kosztów postępowania oraz przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zdaniem pełnomocnika organy obu instancji naruszyły przepis art. 2 ust. 1 ustawy o przyznawaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, art. 7 i 8 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. Organy winny kierować się zdaniem pełnomocnika wykładnią celowościową przepisów ustawy o przyznawaniu i wypłacie zasiłków dla opiekuna, a ponadto nie uwzględniono skutków wyroku TK z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K. 27/13. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest oczywiście nieuzasadniona i dlatego została przez Sąd oddalona. Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Według Sądu, stan faktyczny sprawy został ustalony przez Organy zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów K.p.a. Organy obu instancji zastosowały wobec skarżącego przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r. poz. 567; zwana dalej ustawą o zasiłkach dla opiekunów). Wyrażone tam regulacje ustalają materialnoprawne warunki uzyskania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku dla opiekuna. W niniejszej sprawie decydujące znaczenie odgrywa przepis art. 2 ust. 1 ustawy, którego literalne brzmienie jest następujące : zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Rozumując a contrario takie świadczenie nie może zostać przyznane osobie, która nie była beneficjentem świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie decyzji, która wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jest to warunek podstawowy choć nie jedyny, bowiem w myśl art. 2 ust. 2 ustawy, wnioskujący o zasiłek dla opiekuna powinien spełniać przesłanki warunkujące uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Cel powyższych regulacji jest jasny. Otóż ustawodawcy chodziło o naprawienie błędu legislacyjnego jakiego dopuścił się przy konstruowaniu art. 11 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającego na odebraniu praw słusznie nabytych na podstawie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom osób niepełnosprawnych. Zasiłek dla opiekuna jest skierowany wyłącznie do takich osób, które w myśl wyroku TK z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. K. 27/13 (Dz.U. z dnia 16 grudnia 2013 r.) zostały przez ustawodawcę nielegalnie pozbawione prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec tego wydaje się oczywistym, że o zasiłek dla opiekuna nie może skutecznie ubiegać się osoba, która pobierała świadczenie pielęgnacyjne na podstawie decyzji, która wygasła na skutek upływu czasu, na jaki została wydana przed dniem 30 czerwca 2013 r. Tej wykładni nie jest w stanie zmienić odwoływanie się do przepisów Konstytucji RP, poprzez próby podważania konstytucyjności przepisów ustawy o zasiłku dla opiekuna. Zarówno organy administracji publicznej jak i Sąd związane są przepisami ustaw i Konstytucji RP, przez co nie mogą przyjąć innej interpretacji niż ta która wprost wynika z redakcji językowej oraz celowościowej przepisu art. 2 ust. 1 ustawy. W niniejszej sprawie nie stanowi sporu, że skarżący był uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie decyzji, która wygasła w dniu 31 marca 2013 r. (decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2011 r. [...], karta akt nr 2). Wobec tego, S. K. nie może skutecznie domagać się przyznania zasiłku dla opiekuna, bowiem nie został on niesłusznie pozbawiony przyznanego mu uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisu art. 11 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odmowa przyznania mu świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna nie naruszyła w tym zakresie jego interesu prawnego. Nie można przyznać racji stronie skarżącej, która podnosi konieczność kierowania się wykładnią celowością art. 2 ust. 1 ustawy o zasiłkach dla opiekunów. Otóż wyniki tej wykładni są zdecydowanie inne niż te, które przedstawia strona skarżąca. Po pierwsze, jak już wyjaśniono wyżej, zasiłek dla opiekuna został skonstruowany dla potrzeb zaspokojenia słusznych roszczeń osób, których objęły negatywne skutki przepisu art. 11 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po drugie, skarżący powinien pamiętać o tym, że jego sytuacji administracyjnoprawnej, w związku z uznaniem jego matki za osobę niepełnosprawną w znacznym stopniu, dotyczyły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych o przyznawaniu świadczeń pielęgnacyjnych lub przepisy o specjalnym zasiłku opiekuńczym. Skarżący, w zależności od swego wyboru miał prawo ubiegać się o jedno z tych świadczeń rodzinnych, nie zaś o zasiłek dla opiekuna, który jest świadczeniem skierowanym do zupełnie innego kręgu osób niż skarżący. Organy obu instancji związane wnioskiem S. K. zobowiązane były rozpatrzyć go zgodnie z jego intencją, czyli odnieść go do treści przepisów ustawy o zasiłkach dla opiekunów, a ponieważ w/w nie spełnia podstawowego warunku nabycia prawa do zasiłku dla opiekuna, to nie można skutecznie zarzucać im naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego, które to zostały przywołane przez skarżącego oraz jego pełnomocnika. Z wyżej wyłożonych względów orzeczono o oddaleniu skargi S. K., gdyż żaden z jego zarzutów nie okazał się zasadny. Wypada do tego dodać, że WSA działając z urzędu nie dopatrzył się takich naruszeń przepisów prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności przedmiotu skargi. Skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a. Orzeczenie o przyznaniu fachowemu pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej znajduje oparcie w art. 250 p.p.s.a., który stanowi : wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.