II SA/Rz 1327/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2015 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku S. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 20 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie. S. B., reprezentowany przez radcę prawnego, złożył skargę kasacyjną od tego orzeczenia, do której dołączył wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF). Zaznaczył w nim, że ubiega się o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej z uwagi na trudną sytuację materialną. Podniósł, że utrzymuje siebie i żonę z kwoty 1680 zł brutto. Koszt ich wyżywienia to 1200 zł miesięcznie, natomiast pozostały dochód musi mu wystarczyć na opłacenie rachunków za prąd, wodę, gaz, wywóz śmieci oraz zakup koniecznej odzieży. Dlatego też nie jest w stanie bez uszczerbku uiścić koniecznej opłaty sądowej. Gospodarstwo domowe prowadzi z żoną w mieszkaniu, które odziedziczyła wraz z dalszą rodziną. Sam nie posiada jakiegokolwiek majątku, natomiast żona ma udział – 1/5 w nieruchomości o wartości 30 000 zł. W rubryce formularza wniosku PPF oznaczonej numerem 10.Dochody "Razem dochód" strona wskazała kwotę 1280 zł. Z uwagi na niepełność złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia majątkowego, skierowano do niego wezwanie o jego uzupełnienie w zakresie podania: wysokości netto pobieranego wynagrodzenia za pracę, średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie mieszkania oraz z tytułu korzystania z telefonu, czy posiada pojazdy mechaniczne, a jeśli tak, to jakie są koszty ich utrzymania. Wezwanie dotyczyło także wysokości i źródła pokrycia wydatku na wynagrodzenie reprezentującego stronę pełnomocnika oraz wyjaśnienia, czy podana we wniosku wartość 30 000 zł dotyczy udziału żony w nieruchomości, czy też jest to wartość całej nieruchomości wraz z podaniem rodzaju tej nieruchomości. Stronę wezwano także do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych własnych i żony. Powyższe wezwanie skierowane zostało na adres pełnomocnika skarżącego. Ze względu na niezastanie adresata, doręczyciel dokonał w dniu 10 grudnia 2014 r. tzw. awizacji przesyłki tzn. zawiadomienia o jej złożeniu w urzędzie pocztowym oraz o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni. Wobec jednak braku odebrania wskazanej przesyłki sądowej w tym terminie, nastąpiła druga jej awizacja tj. zawiadomienie o możliwości odbioru w terminie 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia. W ten sposób zrealizowano procedurę doręczenia przewidzianą w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Skuteczne doręczenie wskazanego wezwania nastąpiło 24 grudnia 2014 r. zgodnie z brzmieniem art. 73 § 4 P.p.s.a., a zatem z upływem czternastodniowego okresu przechowywania przesyłki sądowej w placówce pocztowej. Nie udzielono na nie jakiejkolwiek odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W myśl art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każdy uczestnik postępowania sądowego powinien pokryć wszelkie wydatki spowodowane swoim uczestnictwem w tym postępowaniu. Ustawodawca przewidział jednocześnie instytucję prawa pomocy dla wypadków, w których sytuacja finansowa strony nie pozwala na samodzielne poniesienie tego rodzaju ciężaru bez zagrożenia dla utrzymania własnego i rodziny. I tak, w art. 245 § 2 P.p.s.a. prawodawca umożliwił zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej adwokata (radcy prawnego) wskazując, że jest to prawo pomocy w całkowitym zakresie. Natomiast w art. 245 § 3 P.p.s.a. unormowane zostało prawo pomocy w zakresie częściowym tj. obejmujące zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub też tylko ustanowienie adwokata, (radcy prawnego). Kryterium, w oparciu o które przedmiotowe wsparcie jest udzielane stanowi sytuacja rodzinna, dochodowa i majątkowa strony, co wynika z art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. W pierwszym z powołanych przepisów ustawodawca wskazał, że prawo pomocy w najszerszych granicach może zostać przyznane w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast druga z regulacji stanowi, że częściowe prawo pomocy (o takie właśnie ubiega się skarżący) można przyznać w razie wykazania przez wnioskującego o nie, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle jednoznacznego brzmienia powołanych unormowań, nie może budzić wątpliwości, że to wnioskujący o pomoc winien wykazać, że jego sytuacja rodzinna oraz dochodowo-majątkowa uzasadnia udzielenie mu żądanego wsparcia. To zatem właśnie ten podmiot w celu pozytywnego rozpatrzenia jego wniosku obowiązany jest do pełnego i jasnego przedstawienia danych odnoszących się do okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Pewnym ułatwieniem dla strony jest kierowane do niej w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwanie wskazujące konkretne, wymagane od niej informacje. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się przy tym powszechnie, że brak aktywności strony w związku z otrzymaniem takiego wezwania, jak też niedostateczna jej aktywność jest wystarczającym powodem odmowy przyznania prawa pomocy (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27.07.2011 r. II OZ 650/11, publ. na stronie: www.nsa.gov.pl). Z uwagi bowiem na swą wyjątkowość, przedmiotowa instytucja może znaleźć zastosowanie tylko w przypadkach wskazujących na rzeczywiste problemy strony z samodzielnym sfinansowaniem swojego udziału w danym postępowaniu. W niniejszej sprawie uznano, że oświadczenie złożone przez S. B. jest niewystarczające do rozstrzygnięcia w jego oparciu w przedmiocie prawa pomocy. Zrodziły się także wątpliwości co do faktycznie uzyskiwanych przez niego dochodów, bowiem podał on, że łączny dochód rodziny to 1280 zł, gdzie wydatki na żywność to 1200 zł, zaś pozostała kwota (a zatem tylko 80 zł) przeznaczana jest na zapłatę koniecznych rachunków związanych z utrzymaniem domu oraz zakup niezbędnej odzieży. Dlatego też wystosowano do strony (za pośrednictwem działającego jego imieniem radcy prawnego) wezwanie dotyczące podania wielu szczegółowych, wymienionych wyżej danych odnośnie do jego sytuacji materialnej. Pomimo skutecznego doręczenia pozostało ono jednak bez odpowiedzi. Tym samym, na podstawie samych tylko podanych przez stronę dotychczas informacji nie była możliwa ocena, czy faktycznie poniesienie przez nią kwoty 100 zł (bo taka jest wysokość wpisu od złożonej skargi kasacyjnej) mogłoby skutkować uszczerbkiem w tzw. koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego żony. Z uwagi więc na bierną postawę wnioskującego o wsparcie Państwa odmówiono mu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.