II SA/Rz 1332/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Paweł Zaborniak Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lutego 2015 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna -skargę oddala- W dniu [...] maja 2014 r. R. B. złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad mężem J. B., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Działający z upoważnienia Wójta Gminy [...], Kierownik GOPS w [...], powołując się na art. 2, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4.04.2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekuna (Dz. U. z 2014 r., poz. 567 – zwanej dalej "ustawą") w zw. z art. 17, art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2013 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.) oraz art. 104 i art. 108 K.p.a., decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] przyznał R. B. w: pkt 1) zasiłek dla opiekuna na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy w związku z opieką nad J. B., w kwocie 520 zł miesięcznie na okres od 1.07.2013 r. do 14.05.2014 r. (za okres od 1.05.2014 r. do 14.05.2014 r. do wypłaty kwota 242,70 zł). Odsetki ustawowe, o których mowa w art. 2 ust. 3 ustawy w kwocie 279,47 zł; pkt 2) zasiłek dla opiekuna na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy w związku z opieką nad J. B., w kwocie 520 zł miesięcznie na okres od 15.05.2014 r. do 31.10.2014 r. (za okres od 15.05.2014 r. do 31.05.2014 r. do wypłaty kwota 277,30 zł). Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 3). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. ([...]) R. B. pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem, z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Decyzja ta wygasła z mocy prawa, z dniem 30 czerwca 2013 r. Następnie w dniu 15 maja 2014 r. weszła w życie ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Na mocy art. 2 tej ustawy wnioskodawczyni spełnia warunki do przyznania tego zasiłku a zatem orzeczono o jego przyznaniu. R. B. odwołała się od powyższej decyzji zarzucając brak odniesienia się do pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego a także brak orzeczenia co do dwustuzłotowego dodatku realizowanego w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie rodzinne. W jej ocenie dodatek ten jej się należy, natomiast organ "uporczywie" odmawia jego przyznania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Motywując swe stanowisko wyjaśniło, że Wójt Gminy [...], rozpoznając wniosek R. B. o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna uwzględnił w całości żądanie strony. Będąc związany wnioskiem strony orzekł wyłącznie w zakresie wnioskowanych świadczeń. Brak było zatem prawnych podstaw do orzekania o zasadności przyznania prawa do świadczenia rodzinnego czy też 200-złotowego dodatku realizowanego w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie rodzinne. Ostatnio wymienione świadczenia przyznawane są w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną i regulowane są przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tymczasem w przedmiotowej sprawie odwołująca ubiegała się o świadczenie o jakim mowa w ustawie o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Organ orzekł zatem wyłącznie w zakresie złożonego wniosku. Kolegium wskazało, że nie znalazło podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonej decyzji. Skargę na powyżej opisaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła R. B. Skarżąca zarzuciła brak wykazania przez organy "wypłaconych zaległych świadczeń" w tym 200-złotowego dodatku realizowanego w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie rodzinne. Wskazała, że SKO orzekło na jej niekorzyść, mimo pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia WSA w Rzeszowie – wyrok z dnia 14.11.2013 r., sygn. akt II SA/Rz 847/13. Po tym wyroku SKO decyzją Nr [...] orzekło o wypłacie tego dodatku za okres od 1.04.2013 r. do 30.06.2013 r. Skarżąca podkreśliła, że aktualnie domaga się wydania orzeczenia co do zaległego świadczenia, tj. za okres od 1.07.2013 r. do 30.06.2014 r. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 13.10.2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżąca podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wyjaśniła, że zaskarżyła decyzje organu I i II instancji ponieważ nie wypłacono jej zaległego świadczenia pielęgnacyjnego – dwustuzłotowego dodatku realizowanego w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie rodzinne. Aktualnie domaga się wypłaty tego świadczenia za okres od 1.07.2013 r. do czerwca 2014 r. W dalszej kolejności, w dniu 3 grudnia 2014 r. skarżąca nadesłała orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. zaliczające J. B. do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem, że orzeczenie to wydaje się na stałe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 zwanej dalej "P.p.s.a.") sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu (tu decyzja) rozstrzyga w graniach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a). Oceniając zaskarżoną decyzję SKO, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. o przyznaniu skarżącej zasiłku dla opiekuna (na okres i w wysokości wskazanej tą decyzją), w zakresie omówionym na wstępie, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa. W konsekwencji więc zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu. Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest niesporny. R. B. na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2012 r. ([...]) pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem J. B., z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to skarżąca miała przyznane na okres od 13 września 2012 r. do 31 października 2014 r. Decyzja ta wygasła z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r., bowiem na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548) zmianie uległy przepisy dotyczące przyznawania m.in. świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013 r. Z art. 11 ust. 1 cyt. ustawy wynika, że osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Zatem R. B. zachowała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych do dnia 30 czerwca 2013 r. W dniu 15 maja 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567), która określiła warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 2 tej ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. (ust. 1). Zasiłek dla opiekuna przysługuje za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. (ust. 2 pkt 1). Zasiłek dla opiekuna przysługuje również od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. (ust. 2 pkt 2). Ustawodawca zastrzegł, że prawo do zasiłku dla opiekuna nie przysługuje, jeżeli opiekun bądź osoba wymagająca opieki uzyskała prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego, o których mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Zasiłek dla opiekuna przysługuje w kwocie 520 zł. Postępowanie w sprawie ustalenia prawa do tego zasiłku organ wszczyna na wniosek osoby ubiegającej się o to świadczenie, złożony nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (do 15 września 2014 r.). Jeżeli w tym okresie toczyłoby się postępowanie o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności osobie, nad którą jest sprawowana opieka, wniosek mógłby być złożony nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wydania tego orzeczenia. Zasiłek dla opiekuna jest nowym świadczeniem rodzinnym o charakterze stałym. Prawo do tego zasiłku ustala się – co do zasady – na czas nieokreślony, powiązany wszakże z okresem obowiązywania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (art. 6 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów). Przenosząc powyższe unormowania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że sytuacja skarżącej uprawniała ją do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie jej opisanego świadczenia. Zresztą z takim wnioskiem R. B. w dniu [...] maja 2014 r. wystąpiła a organ przyznał jej wnioskowane świadczenie w wysokości określonej art. 4 ustawy, za okres o jakim mowa w art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy wraz z ustawowymi odsetkami o jakich mowa w art. 2 ust. 3 ustawy. Prawo do zasiłku dla opiekuna przyznane zostało do dnia [...] października 2014 r., co pozostaje w zgodzie z dyspozycją art. 6 ust. 1 ustawy, bowiem jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego niepełnosprawny w stopniu znacznym mąż skarżącej – J. B., na dzień orzekania przez organ I i II instancji, legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] października 2012 r. wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...], ze wskazaniem, że orzeczenie to wydaje się do dnia [...] października 2014 r. Z tych przyczyn uznać należało, że orzekające organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i prawidłowo orzekły o przyznaniu R. B. wnioskowanego świadczenia, tj. zasiłku dla opiekunów. Przedmiotem sporu, a tym samym głównym zarzutem skargi jest brak wydania przez organy rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania R. B. pomocy finansowej (w wysokości 200 zł), realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od lipca 2013 r. do czerwca 2014 r. oraz braku uwzględnienia korzystnego dla niej wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 14.11.2013 r., sygn. akt II SA/Rz 847/13. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że ww. pomoc finansowa realizowana jest w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, a jej warunki określone zostały w rozporządzeniu wydanym na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.). W 2013 r. szczegółowe warunki udzielania tej pomocy określało rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 413). Natomiast w 2014 roku rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 1741), ze zmianą wynikającą z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12.03.2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. 2014, poz. 320). W § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26.03.2013 r. określono, że prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.), spełniającym warunki określone w art. 17 tej ustawy. Zatem prawo to przysługuje od 1 kwietnia 2013 r. do grudnia 2013 r. Natomiast na mocy § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 24.12.2013 r. prawo to przysługuje osobom mającym ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za miesiące styczeń, luty lub marzec 2014 r. Rozporządzenie zmieniające z dnia 12 marca 2014 r. przedłużyło okres, na który ustanowiony został program do końca 2014 r., czyli o miesiące od kwietnia do grudnia 2014 r. Z brzmienia cytowanych powyżej przepisów jednoznacznie wynika, że pomoc finansowa w wysokości 200 zł miesięcznie przysługuje wyłącznie osobom mającym ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przyznane na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, spełniającym warunki określone w art. 17 tej ustawy. Użyte w § 2 ust. 1 wyżej wymienionych rozporządzeń sformułowanie "przysługuje osobom mającym ustalone prawo" odnosi się do praw nabytych przez stronę na postawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie ulega wątpliwości, że pomoc finansowa, realizowana w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, ma charakter pochodny do tego świadczenia. Posiadanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego obliguje organ do przyznania pomocy w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z 5.03.2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2241/13, Lex nr 1446961). Również w wyroku WSA w Gliwicach z 8.05.2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 849/13 wskazano, że przyznanie pomocy przewidzianej przepisem § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 marca 2013 r. uzależnione jest wyłącznie od faktu uprzedniego nabycia uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych i spełniających warunki art. 17 tej ustawy (Lex nr 1465914). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a co już wyżej zaznaczono R. B. przyznane miała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego i prawo to zachowała do dnia 30 czerwca 2013 r. i do tego dnia przysługiwała jej pomoc finansowa przyznawana w ramach rządowego programu w wysokości 200 zł. Powyższe przesądzone zostało w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 14.11.2013 r., sygn. akt II SA/Rz 847/13, na który to wyrok powołuje się skarżąca. Z akt sprawy wynika, że taką pomoc skarżąca otrzymała, bowiem decyzją SKO z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] orzeczono o przyznaniu tego świadczenia na okres od 1.04.2013 r. do 30.06.2013 r., tj. od dnia od kiedy zaczęło obowiązywać rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26.03.2013 r. do dnia kiedy R. B. zachowała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, na mocy art. 11 ust. 1 ustawy z 7.12.2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw. Z tych przyczyn brak było podstaw do orzekania przez organy o przyznaniu pomocy finansowej w wysokości 200 zł, przyznawanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, a czego domagała się skarżąca, za okres od 1 lipca 2013 r. do czerwca 2014 r. Po pierwsze, co już wyżej zaznaczono skarżąca od 1.07.2013 r. nie należała do kręgu osób o jakich mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia z 26.03.2013 r., tj. nie należała do kręgu osób, którym przyznane było prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przyznane na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych i spełniającym warunki określone w art. 17 tej ustawy. Po drugie, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, skarżąca w dniu [...] maja 2014 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna, tj. o świadczenie o jakim mowa w ustawie z 4.04.2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Organ związany treścią żądania strony orzekł jedynie w tym zakresie. Wyjaśnić należy skarżącej, że ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (w tym świadczenia pielęgnacyjnego), na mocy art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych następuje na wniosek osoby uprawnionej. Skoro takiego wniosku brak organ nie miał podstawy prawnej do orzekania w tym zakresie. Tym bardziej nie mógł orzec o udzieleniu pomocy finansowej w wysokości 200 zł, gdyż dopiero posiadanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego determinuje możliwość ubiegania się o pomoc w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Z tych przyczyn i na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga została oddalona.