II SA/Rz 134/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie SO del. Elżbieta Mazur-Selwa WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 marca 2014 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup opału -skargę oddala- Przedmiotem skargi R. P. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako SKO lub Kolegium) z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], o odmowie przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na częściowe dofinansowanie do zakupu opału. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne: w dniu 25 września 2013 r. R. P. wniósł w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej (dalej jako MOPS), ustnie do protokołu m.in. o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału. Prezydent Miasta [...] po rozpatrzeniu tego wniosku decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...] - odmówił R. P. przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na częściowe dofinansowanie do zakupu opału - z powodu wyczerpania środków finansowych na realizację tej formy pomocy w roku 2013. W uzasadnieniu organ zwrócił uwagę, że R. P. spełnia wszelkie przesłanki do przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego. Jednakże w 2013 r. MOPS posiadał na realizację zadania w postaci zasiłków celowych i specjalnych zasiłków celowych kwotę 218.509,04 zł i kwota ta została już w całości rozdysponowana zgodnie z wydanymi już decyzjami administracyjnymi. W odwołaniu od tej decyzji R. P. podniósł, że jest ona dla niego krzywdząca i zupełnie unicestwiająca jego istnienie. SKO decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium w pełni podzieliło argumentację Prezydenta i wyjaśniło, że zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, które może lecz nie musi zostać przyznane, nawet wówczas gdy wnioskodawca spełnia kryteria ustawowe. Nadto zwróciło uwagę, że przyznanie zasiłku celowego oparte jest na uznaniu organu, które obejmuje nie tylko ocenę warunków uzasadniających przyznanie wnioskowanej pomocy, ale także przesłanki warunkujące jej wysokość, czyli inaczej mówiąc środków przeznaczonych na pomoc społeczną, ilość rodzin i osób samotnie gospodarujących ubiegających się o przedmiotową pomoc oraz hierarchię potrzeb, na które środki te mają zostać przeznaczone. Kolegium uznało odwołanie za nieuzasadnione, a zarzuty i okoliczności w nim wskazane jako nie mające wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie R. P. wskazał na swoją sytuację zdrowotną i podniósł, że nie przyznanie mu zasiłku spowoduje jego śmierć z głodu. Zwrócił się o ochronę prawną i pomoc w tragicznej sytuacji życiowej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga jako niezasadna, została przez Sąd oddalona. Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona do WSA decyzja organów administracji pomocy społecznej została wydana na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.; zwana dalej u.p.s.). Wniosek skarżącego o udzielenie pomocy pieniężnej na zakup opału został odniesiony do treści art. 39 ust. 1 u.p.s. Powołany przepis normuje przesłanki przyznania zasiłku celowego. Ten rodzaj świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej jest przyznawany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (życiowej). Ustawodawca wskazuje przykładowo rodzaje potrzeb bytowych uzasadniających przyznanie zasiłku. W szczególności, zasiłek o którym mowa może mieć na celu pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Przez niezbędną potrzebę życiową rozumie się w orzecznictwie taki brak, bez którego zaspokojenia powstaje niebezpieczeństwo zagrożenia życia i zdrowia osoby, jak również potrzeby w postaci niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw, ale nie takich, które miałyby zmierzać do podniesienia jakości życia wnioskodawcy (tak WSA w wyroku z dnia 5 czerwca 2013 r. o sygn. II SA/Bd 98/13, LEX nr 1351611). Analogicznie jak w przypadku pozostałych świadczeń, wnioskujący winien spełniać kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s. Jednakże analiza podstaw materialnoprawnych zasiłku celowego, nie pozwala uznać że spełnienie tego warunku oznacza powstanie po stronie ubiegającego się o ten zasiłek publicznego prawa podmiotowego, czyli chronionego przez prawo publiczne roszczenia o pozytywne dla niego zachowanie organu pomocy społecznej. Nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, iż konstrukcja rozstrzygnięcia w sprawie zasiłku celowego opiera się na uznaniu administracyjnym o czym świadczy użycie w art. 39 ust. 1 u.p.s. charakterystycznego dla tego modelu sformułowania "może być przyznany". Uznanie administracyjne pozwala organowi pomocy społecznej na wybór takiego rozstrzygnięcia, które uznaje za najwłaściwsze dla osiągnięcia celów pomocy społecznej, zarówno co do przyznania, jak i odmowy przyznania świadczenia, a także co do jego wysokości. Uznanie administracyjne daje administracji pewną swobodę przy podejmowaniu decyzji. O ile bowiem rozstrzygnięcie musi wynikać z okoliczności sprawy, ustalonych w trakcie postępowania administracyjnego, to instytucja uznania administracyjnego powoduje, że organ nie jest zobowiązany spełnić każde żądanie strony w pełnym jego zakresie (tak WSA w Opolu w wyroku z dnia 5 listopada 2013 r. o sygn. II SA/Op 215/13, LEX nr 1395435). Należy również pamiętać, iż organ pomocy społecznej odmawiając przyznania zasiłku celowego w sytuacji gdy wnioskujący spełnia kryterium dochodowe, obowiązany jest w sposób przekonujący uzasadnić swe rozstrzygnięcie. Zarzuty skargi R. P. nie znalazły potwierdzenia w toku sądowej kontroli zaskarżonej przez niego decyzji. Prezydent Miasta uzasadnił odmowę przyznania zasiłku celowego tym, że w chwili wydawania decyzji kwota przeznaczona w budżecie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na realizację zadania w postaci zasiłków celowych i specjalnych w wysokości 218.509,04 zł została w całości rozdysponowana zgodnie z wydanymi już decyzjami administracyjnymi. SKO po skontrolowaniu w trybie odwoławczym decyzji Prezydenta utrzymało ją w mocy, podzielając argument o odmowie przyznania zasiłku celowego. WSA stwierdza, że zarówno decyzja organu pierwszej jak i drugiej instancji nie narusza art. 39 ust. 1 u.p.s. bowiem w sposób przekonujący uzasadnia odmowę pozytywnego dla skarżącego załatwienia jego wniosku. Otóż wyczerpanie przez Organ przewidzianych na rok 2013 na wypłatę świadczeń w postaci zasiłków celowych środków pieniężnych, uniemożliwiło mu przyznanie żądanego przez skarżącego zasiłku. Organ rozpoznając sprawę musi z jednej strony brać pod uwagę potrzeby zgłaszane przez wnioskodawcę zaś z drugiej aktualny stan finansów zaplanowanych na żądany rodzaj świadczenia. Ponadto przyznanie zasiłku celowego pomimo braku środków na ten cel, mogłoby powodować faktyczną niewykonalność decyzji administracyjnej. Na powiązanie rozstrzygnięcia w sprawie zasiłku celowego oraz faktycznych możliwości finansowych ośrodków pomocy społecznej zwraca uwagę orzecznictwo sądów administracyjnych. WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 17 grudnia 2012 r. o sygn. II SA/Rz 983/12 (CBOSA) słusznie podkreślił, że organ pomocy społecznej może nie dysponować odpowiednią pulą środków przeznaczonych na cele pomocy społecznej. W tej sytuacji zostanie wykazane, że nie będzie w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej lub życiowej. Dlatego samo spełnienie kryterium dochodowego nie zawsze jest wystarczającym argumentem warunkującym przyznanie pomocy. Ponieważ Organy odmawiając przyznania zasiłku powołały się na argumenty przekonujące za tym rozstrzygnięciem, to tym samym nie naruszyły granic uznania administracyjnego ustanowionych w treści art. 39 ust. 1 u.p.s. Organy nie kwestionują tego, że wnioskujący znajduje się w ciężkiej sytuacji bytowej, jednakże fakt wyczerpania przewidzianych na żądane świadczenie środków, przekreślił spełnienie jego oczekiwań w jakimkolwiek zakresie. W tych okolicznościach, decyzja odmowna nie spowodowała naruszenia prawa. Sąd administracyjny nie dopatrzył się takich naruszeń prawa materialnego jak i procesowego, które uzasadniałyby uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji SKO. W szczególności, sytuacja skarżącego została prawidłowo ustalona zaś jego wniosek został odniesiony do odpowiednich w tych warunkach regulacji u.p.s. Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę R. P. działając w oparciu o art. 151 p.p.s.a.