II SA/Rz 1340/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie SO del. Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ WSA Grzegorz Panek Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 marca 2014 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego P. P. kwotę 460 zł /słownie: czterysta sześćdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. . Uzasadnienie . Przedmiotem skargi P. P. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO lub Kolegium) z dnia [...] października 2013 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne: wnioskiem z dnia 12 sierpnia 2010 r. K. H. zwrócił się do SKO o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego [...] z dnia [...] września 1998 r., nr [...]. Rozstrzygnięciem tym Kierownik zatwierdził projekt scalenia gruntów wsi W., gm. [...], o ogólnym obszarze 3384 ha, poszerzonego o część gruntów wsi: B. o pow. 0,93 ha i H. o pow. 6,79 ha - położonych w gminie [...], J. o pow. 1,62 ha, Ł. o pow. 0,79 ha i R. o pow. 4,46 ha - położonych w gminie [...], W. gm. [...] o pow. 1,58 ha, K. o pow. 0,22 ha, G. o pow. 0,56 ha położonych w gminie [...] woj. [...] - zgodnie z projektem scalenia sporządzonym i wykazanym na mapie obszaru scalenia oraz rejestrze szacunkowym gruntów wydzielonych w wyniku scalenia, przez upoważnionego geodetę inż. S. D. Wniosek o stwierdzenie nieważności został wniesiony w zakresie działek nr ewid. 1601 oraz 1604. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] - SKO odmówiło stwierdzenia nieważności ww. aktu. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], SKO po rozpoznaniu wniosku K. H. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymało w mocy swoją poprzednią decyzję. Po rozpoznaniu skargi K. H. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej zwany WSA) wyrokiem z dnia 28 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 793/11 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję SKO z dnia [...] grudnia 2010 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. SKO, ponowiło i rozszerzyło argumentację dotyczącą naruszenia art. 20 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. W jakikolwiek sposób nie odniosło się zaś do podnoszonej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestii rażącego naruszenia art. 2 ww. ustawy. Sąd zwrócił uwagę, że SKO stwierdzając, że badane rozstrzygnięcie nie jest dotknięte wadliwością określoną w art. 156 § 1 k.p.a. winno było rozważyć sprawę w jej całokształcie, przede wszystkim jednak w kontekście podniesionych przez wnioskodawcę zarzutów. Kwestia naruszenia art. 2 ust. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów nie była zaś przedmiotem rozważań Kolegium, bowiem nie znalazła odzwierciedlenia w treści uzasadnienia decyzji organu. W motywach tej decyzji SKO skoncentrowało swą uwagę na drugiej podnoszonej przez stronę okoliczności (tj. naruszenia art. 20 ww. ustawy). Sąd uznał, iż brak rozpatrzenia sprawy pod kątem wywodzonej przez wnioskodawcę wadliwości decyzji wskazuje, iż sprawa ta nie została należycie wyjaśniona, co z kolei stanowi o naruszeniu przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji także i art. 107 § 3 k.p.a. Naruszenie w tym zakresie obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji SKO z dnia [...] czerwca 2011 r. Ponadto w ramach art. 135 P.p.s.a. Sąd wyeliminował z obrotu prawnego także poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r. Wprawdzie okoliczność dotycząca sprzeczności kwestionowanej decyzji scaleniowej z art. 2 ust. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów podniesiona została przez K. H. nie we wniosku o stwierdzenie jej nieważności, lecz dopiero we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z [...].12.2010 r., jednak z uwagi na wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania (zastąpioną w niniejszej sprawie instytucją ponownego rozpatrzenia sprawy), koniecznym było uchylenie także tej ostatniej decyzji Kolegium (tj. z [...].12.2011 r.). Sąd wskazał, że w ponownym postępowaniu SKO sprawdzi wskazywaną przez K. H. okoliczność dotyczącą ewentualnego naruszenia przez decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego [...] z dnia [...] września 1998 r. - art. 2 ust. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, czyniąc w tym zakresie stosowne ustalenia, które winny znaleźć odbicie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, odpowiadającego wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy SKO decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] - stwierdziło nieważność decyzji Kierownik Urzędu Rejonowego [...] z dnia [...] września 1998 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że działka zabudowana nr 4286 stanowiąca własność F. H. objęta została postępowaniem scaleniowym. W wyniku przeprowadzenia postępowania działka ta o zmienionej powierzchni została przyznana F. H. i w ewidencji gruntów oznaczona nr 1604. Nieruchomość powyższa graniczy bezpośrednio z działką nr ewid. 1601, która powstała z nieruchomości przed scaleniem nr ewid. 4295, 4297, 4300, 4301, 4304 oraz 4305. Kolegium stwierdziło, że scaleniem została objęta działka zabudowana, na której wzniesione były budynki a jej obszar i struktura przed scaleniem gwarantowały swobodne korzystanie z całej nieruchomości i komunikację między poszczególnymi zabudowaniami. W ocenie organu odwoławczego ustanowienie dostępu do drogi publicznej dla nieruchomości i pozostawienie jej bez zmian w zakresie budynkowym – wobec braku zgody właściciela nieruchomości na objęcie działki zabudowanej postępowaniem scaleniowym – nie jest ważniejszym celem od ochrony własności. Kolegium zwróciło uwagę, że działka zabudowana nr ewid. 4286 stanowiąca własność F. H., objęta została postępowaniem scaleniowym pomimo braku zgody właściciela – co stanowi rażące naruszenie prawa i podstawę do stwierdzenia nieważności części decyzji wydanej w sprawie. Przedmiotem tego postępowania był stan wynikający z ewidencji gruntów i ten stan stał się podstawą do przyznania poszczególnych, nowo wydzielonych nieruchomości gruntowych. W ocenie Kolegium nieformalne umowy sprzedaży nie są prawnie skuteczne i nie kreują stanu własności. Nie mogą być też podstawa roszczenia o zmianę ustaleń dokonanych w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż ustalenia zawarte ich treścią, są prawnie ambiwalentne dla postępowania scaleniowego. P. P. i K. H. złożyli wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją SKO z dnia [...] kwietnia 2013 r. kwestionując zaskarżoną decyzję. SKO decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...] - uchyliło decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2013 r. i stwierdziło nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] września 1998 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zaskarżona została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a podnoszone przez wnioskodawców zarzuty nie mogą stanowić podstawy do jej zmiany. Kolegium zwróciło uwagę, że postepowanie scaleniowe w części dotyczącej nieruchomości nr 4286 było prowadzone z rażącym naruszeniem prawa, i w tej części zasadnym było stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 1998 r. w części dotyczącej działek nr 1601 i 1604, które powstały z nieruchomości oznaczonych nr ewidencyjnymi przed postępowaniem scaleniowym odpowiednio 4295, 4297, 4300, 4301, 4304 oraz 4305. Organ prowadzący postępowanie scaleniowe nie posiadał zgody uczestnika scalenia oraz zgody dotychczasowego właściciela nieruchomości na objecie jej postępowaniem scaleniowym. Ponadto nie doszło do naruszenia art. 146 § 1 k.p.a. gdyż decyzja objęta wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy została wydana w dniu 2 kwietnia 2013 r., a zatem nie upłynął przewidziany w powyższym przepisie 10-letni termin na jej uchylenie. Odnosząc się do zarzutów K. H. Kolegium wskazało, że uchybienia te nie mają charakteru błędów językowo-pisarskich, gdyż zawarte są w sentencji decyzji. W związku z tym zasadnym było uchylenie decyzji Kolegium z [...] kwietnia 2013 r. Błędy te mogły wywołać u stron postępowania wątpliwości co do prawidłowości zapadłego rozstrzygnięcia, co przemawiało za ich uchyleniem z uwagi na ich rangę. W skardze do WSA na decyzję SKO z dnia [...] października 2013 r. P. P., reprezentowany przez adwokata wniósł o jej uchylenie w części dotyczącej działki nr 1601, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania i zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez jego zastosowanie w wyniku błędnej wykładni, art. 156 § 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie, oraz art. 7 i 77 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący nie zgodził się z treścią zaskarżonej decyzji, gdyż w brzmieniu sentencji ww. decyzji nie zawarto podstawy na której oparto stwierdzenie nieważności decyzji w odniesieniu do działki nr 1601. Poniósł, że w kwestii działki której jest właścicielem tj. nr 1601 w zaskarżonej decyzji nie ma żadnego odniesienia. Podkreślił, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] września 1998 r. wywoła nieodwracalne skutki prawne. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga jest uzasadniona. Warunkiem merytorycznego rozpoznania wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. jest m.in. zachowanie terminu do jego wniesienia. Zgodnie z cytowanym przepisem do wniosku tego stosuje się przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zgodnie z art. 129 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. Decyzję SKO z dnia [...].04.2013 r. doręczono Panu P. P. 19 kwietnia 2013 r. Termin 14 dniowy z art. 129 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy minął bezskutecznie 6 maja 2013 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył Pan P. P., działając przez fachowego pełnomocnika, w dniu 10 maja 2013 r. (k. 7 koperta), bez wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Oznacza to, że merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez SKO decyzją z dnia [...].10.2013 r. na skutek wniosku K. H. ale i wniosku P. P. nastąpiło z naruszeniem powołanych wyżej przepisów k.p.a. oraz art. 134 k.p.a. Z art. 134 k.p.a. wynika, że organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w zakresie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości jak zastosowanie się do bezwzględnie obowiązującego nakazu z art. 134 k.p.a. Naruszenie opisanych przepisów k.p.a. w oczywisty sposób mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Na podstawie art. 152 P.p.s.a. orzeczono stosując obligatoryjną klauzulę ochronną wynikającą z tego przepisu. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Sąd nie odnosił się do meritum sprawy z uwagi na stwierdzone braki procesowe, skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnie kwestii materialnoprawnych byłoby w tej sytuacji przedwczesne. W ponownym postępowaniu organ, stosując się do wskazań zawartych w treści niniejszego wyroku, rozstrzygnie kwestię braku terminowości wniosku P. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy.