II SA/Rz 1341/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Karina Gniewek-Berezowska /spr./ WSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 6 sierpnia 2024 r. nr SKO.4170.15.974.2024 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej – skargę oddala – Przedmiotem skargi Stowarzyszenia [...] (dalej: "Stowarzyszenie" lub "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Krośnie (dalej: "SKO", "Kolegium", "Organ II instancji" lub "Organ Odwoławczy") z 6 sierpnia 2024 r. nr SKO.4170.15.974.2024, wydana w przedmiocie umorzenia w całości postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 31 lipca 2023 r. do Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "Organ I instancji") wpłynął wniosek Stowarzyszenia reprezentowanego przez Prezesa Zarządu o wszczęcie postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia oraz o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym usunięcia bez zezwolenia 47 sztuk drzew rosnących w pasie drogowym drogi powiatowej nr [...]. Stowarzyszenie wskazało, iż jego żądanie jest uzasadnione celami statutowymi Stowarzyszenia, a za wszczęciem wnioskowanego postępowania przemawia interes społeczny. Wójt postanowieniem z [...] sierpnia 2023 r. nr [...], odmówił wszczęcia postępowania. W wyniku rozpoznania zażalenia Stowarzyszenia, SKO postanowieniem z 23 października 2023 r. nr SKO.4170.39.2444.2023 uchyliło w całości zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji. W wyniku ponownej analizy wniosku, Organ I instancji postanowieniem z [...] grudnia 2023 r. nr [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia 47 sztuk drzew oraz dopuścił organizację społeczną: Stowarzyszenie [...] do udziału w ww. postępowaniu administracyjnym. Następnie decyzją z [...] kwietnia 2024 r. nr [...], Organ I instancji umorzył w całości postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł, że postępowanie administracyjne zostało umorzone w sytuacji, gdy ustalono, że Powiatowy Zarząd Dróg w [...] przeprowadził wycinkę drzew na podstawie wydanego przez Wójta zezwolenia. Zezwolenie to, wydane na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2020 r., precyzowało szczegółowe warunki dotyczące usunięcia drzew, w tym termin wykonania wycinki - do 31 grudnia 2020 r., z wyłączeniem okresu lęgowego ptaków. Dodatkowo, w decyzji zawarto rygor natychmiastowej wykonalności, co oznaczało, że była ona obowiązująca natychmiast po jej wydaniu, a nie po upływie określonego czasu. Decyzja została dodatkowo wyjaśniona postanowieniem Wójta z [...] marca 2020 r. nr [...]. Wójt podniósł, że po przeanalizowaniu całej sprawy i zebraniu odpowiedniej dokumentacji, w tym protokołów i zdjęć wykonanych przez Powiatowy Zarząd Dróg w [...], ustalono, że wycinka drzew została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz warunkami zawartymi w decyzji zezwalającej. Zebrana dokumentacja jednoznacznie potwierdzała, że wycinka odbyła się legalne i zgodne z wykonalną decyzją Wójta. Organ I instancji wyjaśnił, że z uwagi na fakt dochowania przez Powiatowy Zarząd Dróg w [...] formalnego obowiązku uzyskania zezwolenia Wójta o którym mowa w art. 83 ustawy o ochronie przyrody, brak jest przesłanek do dalszego prowadzenia postępowania w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej i nałożenia na Powiatowy Zarząd Dróg w [...] administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, skoro takie zezwolenie zostało uzyskane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi. Odwołanie od powyższej decyzji wniosło Stowarzyszenie. SKO, po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia, decyzją z dnia 6 sierpnia 2024 r. nr SKO.4170.15.974.2024, na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 – dalej: "K.p.a.") oraz art. oraz art. 88 ust. 1 pkt 1, ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2023 r. poz. 1336 ze zm.) - utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji z dnia 26 kwietnia 2024 r. nr UG.6131.54.2023, orzekającą o umorzeniu w całości postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usuniecie bez zezwolenia 47 sztuk drzew. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że ponieważ wycinka drzew została przeprowadzona zgodnie z decyzją administracyjną, która była zgodna z przepisami prawa, brak było podstaw do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary za usunięcie drzew bez zezwolenia. W istocie, zdaniem składu orzekającego Kolegium, Organ I instancji zasadnie umorzył przedmiotowe postępowanie. SKO nadmieniło, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 27 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 1395/23 uchylił decyzję Kolegium z 16 czerwca 2023 r. nr SKO.4170.10.1255.2023 uchylającą w całości decyzję Organu I instancji z 10 marca 2020 r. i umarzającą postępowanie organu pierwszej instancji. Oznacza to, że na obecnym etapie postępowanie w sprawie zezwolenia na wycięcie kwestionowanych drzew nie zostało jeszcze zakończone, bowiem w wyniku uchylenia przez WSA w Rzeszowie decyzji Kolegium z 16 czerwca 2023 r. przed Kolegium nadal toczy się sprawa dotycząca rozpatrzenia odwołania od decyzji Wójta z 10 marca 2020 r. Dopiero wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew pozwoli na ustalenie, czy wystąpił delikt administracyjny, którego skutkiem jest konieczność ustalenia administracyjnej kary pieniężnej, czy też nie. W związku z powyższym, Organ odwoławczy uznał, że w tej sytuacji postępowanie dotyczące wymierzenia kary stało się bezprzedmiotowe i na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., należało je umorzyć. Skargę na powyższą decyzję SKO wniosło Stowarzyszenie, zarzucając Kolegium naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. – poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji i uznanie decyzji umarzającej postępowanie za prawidłową, w sytuacji, kiedy postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ w dalszym ciągu istnieje sprawa administracyjna będąca jego przedmiotem; - art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. - poprzez jego niezastosowanie i brak zawieszenia wszczętego postępowania z uwagi na uchylenie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 27 marca 2024 r. (sygn. akt II SA/Rz 1395/23) decyzji SKO z 16 czerwca 2023 r., nr SKO.4170.10.1255.2023, co powinno mieć miejsce do momentu ostatecznego zakończenia sprawy zezwolenia na usunięcie 47 szt. drzew rosnących w pasie drogowym drogi powiatowej [...], bowiem rozpatrzenie niniejszej sprawy dotyczącej wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia 47 sztuk drzew rosnących w pasie drogowym drogi powiatowej, stanowiącej własność Powiatu [...] i wydanie decyzji merytorycznej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia tej sprawy, jako zagadnienia wstępnego. Mając na uwadze powyższe Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji SKO oraz o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoją argumentację wskazaną w zaskarżonym postanowieniu. Pismem z 4 marca 2025 r. odpowiedź na skargę wniósł Powiatowy Zarząd Dróg w [...]. Po przytoczeniu stanu faktycznego sprawy, wskazał, że jako posiadacz nieruchomości, na której znajdowały się usunięte drzewa, przystąpił do ich wycinki na podstawie decyzji z 10 marca 2020 r. Oznacza to, że jego działania należy uznać za legalne i zgodne z wykonalną decyzją Wójta, co w konsekwencji oznacza brak przesłanek do prowadzenia postępowania w sprawie nałożenia na Powiatowy Zarząd Dróg w [...] administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, skoro takie zezwolenia zostało uzyskane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Powyższa argumentacja prowadziła do wniosku, że dalsze procedowanie wniosku Stowarzyszenia w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie w/w drzew stało się w całości bezprzedmiotowe, co uzasadniało umorzenie postępowania w całości. Mając na uwadze powyższą argumentację, uczestnik wskazał, że wniesioną przez Stowarzyszenie skargę należy uznać za bezzasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kolegium wydana w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia kary za usunięcie drzew bez zezwolenia. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 105 § 1 k.p.a. i art. 88 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie może zostać umorzone gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. Na podstawie z kolei art. 88 ustawy o ochronie przyrody: 1. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za: 1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia; 2. Kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Kolegium umarzając postępowanie stwierdziło, że w dacie usunięcia drzew Powiatowy Zarządy Dróg w [...] legitymował się decyzją z [...] marca 2020 r., Nr [...] zezwalającej na wycinkę drzew, której na podstawie art. 108 k.p.a. nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Zdaniem Organu II instancji w takiej sytuacji przepis art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody nie ma zastosowania a postępowanie o wymierzenie kary nie powinno było się w ogóle toczyć. Przeciwnego zdania jest Stowarzyszenie, które twierdzi, że skoro w toku postępowania administracyjnego, na pewnym jego etapie decyzja o zezwoleniu na usunięcie drzew została uchylona, postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia nadal się toczy, to postępowanie w sprawie wymierzenia kary powinno zostać zawieszone do czasu zakończenia tego postępowania, a nie umorzone. W sporze tym rację należy przyznać Organom. Treść cytowanego wyżej art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody stanowi, że karze podlega ten kto dokonał usunięcia drzew bez zezwolenia. Dla oceny czy usunięcia drzew i krzewów dokonano bez zezwolenia zasadnicze znaczenie ma data tego usunięcia. Jeżeli w dacie usunięcia podmiot legitymował się wykonalnym zezwoleniem, to nie można w takiej sytuacji twierdzić, że do wycinki doszło bez zezwolenia. Uchylenie zezwolenia w wyniku rozpoznania odwołania nie wywołuje skutku ex tunc i w związku z tym nie ma bezpośredniego znaczenia dla oceny bezprawności działania, opierającego się na uchylonej decyzji, w czasie, gdy decyzja ta obowiązywała. Jest tak przede wszystkim dlatego, że w sprawie wymierzenia kary za usunięcie drzew i krzewów bez zezwolenia, a więc w sprawie dotyczącej sankcji administracyjnej, istotna jest bezprawność działania w chwili, gdy to działanie ma miejsce. ( por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2017 r., II OSK 1713/15 wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). Jako okoliczność przyznaną przez stronę Skarżącą we wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie wymierzenie kary, należy przyjąć, że usunięcia drzew dokonano przed 16 marca 2020 r. Strona skarżąca podała, że w tej dacie drzewa przyjęto protokolarnie na stan magazynowy. Niewątpliwie w obrocie prawnym pozostawała wówczas decyzja zezwalająca na usunięcie drzew z 10 marca 2020 r. W świetle wcześniejszych uwag nie było możliwe wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew ponieważ podmiot dokonujący tego usunięcia legitymował się decyzją zezwalającą na ich usunięcie. Tym samym organ nie miał podstaw do wszczęcia postępowania w tym przedmiocie, a wszczęte postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Nie ziściło się bowiem opisane w art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody inkryminowane zachowanie w postaci braku zgody na wycinkę drzew. Podkreślić także należy, że pomimo toczącego się przez wiele lat postępowania decyzja o wyrażeniu zgody na usunięcie drzew nadal nie została uchylona. W świetle powyższego bezzasadny jest wniosek Strony skarżącej o zawieszenie postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.