II SA/Rz 1346/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. A. M. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Strona wezwana do uiszczenia wpisu od jej skargi w kwocie 500 zł wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wskazała, że samotnie wychowuje dwójkę dzieci (20 i 15 lat). Podkreśliła, że pomimo " w miarę dobrych zarobków" jej sytuacja finansowa jest bardzo trudna, dlatego nie może ponieść kosztów sądowych. Często nie wystarcza jej środków pieniężnych na pokrycie wszystkich potrzebnych wydatków, dlatego zmuszona jest zaciągać pożyczki u rodziny i znajomych. Skarżąca wraz z dziećmi mieszka w domu o pow. 170 m.kw. Na jej majątek składa się również samochód osobowy z 2007 r. Wysokość uzyskiwanego przez stronę wynagrodzenia za pracę wynosi 3300 zł. Jako comiesięczne wydatki wskazała ona: 1050 zł – rata kredytu hipotecznego, 460 zł – rata kredytu konsumpcyjnego, 480 zł – rata pożyczki z kasy zapomogowo-pożyczkowej, 280 zł –rata pożyczki remontowej, 44 zł – ubezpieczenie domu, 520 zł – prąd, gaz, woda, ścieki, odpady, 400 zł – koszt paliwa na dojazdy do pracy i dowożenie dzieci do szkoły, 160 zł – ubezpieczenie na życie, 142 zł – opał. Powyższe oświadczenie skarżącej o stanie rodzinnym, dochodach i majątku uznano za niewystarczające do rozpoznania złożonego przez nią wniosku i dlatego wezwano ją do jego uzupełnienia w zakresie podania statusu starszej córki łącznie z osiąganymi przez nią ewentualnie dochodami, średnich miesięcznych wydatków na wyżywienie rodziny, podania opłat ponoszonych z tytułu korzystania z poszczególnych mediów, średnich miesięcznych wydatków z tytułu korzystania z telefonu i Internetu przez członków rodziny, wskazania celów, na realizację których zaciągnięte zostały przez skarżącą pożyczki i kredyty, wskazania średnich miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem pojazdów mechanicznych (oprócz podanego we wniosku kosztu paliwa), średniej miesięcznej wysokości pożyczek zaciąganych u członków rodziny. Poza tym, wezwanie dotyczyło także wyjaśnienia źródła pokrycia przez stronę wszystkich wydatków w sytuacji, gdy same tylko te podane we wniosku (3536 zł) przekraczają pobierane wynagrodzenie za pracę (3300 zł) oraz przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych. Pomimo upływu siedmiodniowego terminu (co miało miejsce dnia 28 października 2016 r.) A. M. nie udzieliła odpowiedzi na kierowane do niej wezwanie. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: A. M. w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczyła, że pomimo uzyskiwania "w miarę dobrych zarobków" jej sytuacja finansowa jest bardzo trudna, bowiem koszty codziennego życia są bardzo wysokie. Celem uzyskania od skarżącej bardziej dokładnych danych, które potwierdzałyby wskazaną wyżej tezę, wystosowano do niej wezwanie o podanie szczegółowych, a wyżej określonych danych i dokumentów. A. M. nie odpowiedziała na powyższe w jakimkolwiek zakresie, uchylając się tym samym od przedstawienia i wykazania swojej faktycznej sytuacji materialnej. Tego rodzaju postawa strony musi skutkować odmową przyznania jej żądanego prawa pomocy i to w jakimkolwiek zakresie. Jak już wyżej podano, oświadczenie strony zawarte w jej wniosku nie zawierało wszystkich niezbędnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia w przedmiocie tego wniosku danych np. w zakresie statusu starszej córki i ewentualnego osiągania przez nią dochodów czy wydatków na telefon i Internet. Poza tym budziło wątpliwości co do jego wiarygodności, bowiem wysokość zadeklarowanych przez stronę wydatków przekraczała o ok. 200 zł wielkość uzyskiwanych przez rodzinę dochodów, przy czym wydatki te nie obejmowały np. tych na wyżywienie, które są przecież konieczne, a których podanie zwiększyłoby wskazaną różnicę. Należy również mieć na względzie, że skarżąca zaciągnęła dużą liczbę zobowiązań finansowych, których celów nie podała. Tymczasem w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że prywatnym zobowiązaniom stron nie można przyznać pierwszeństwa przed tymi związanymi z koniecznością uiszczenia należności publicznoprawnych (np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5.05.2011 r. II FZ 107/2011, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w osobie adwokata wchodzi w zakres całkowitego prawa pomocy, o czym stanowi art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." Z kolei częściowe prawo pomocy to zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 P.p.s.a.). W pierwszym przypadku wnioskodawca winien wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), natomiast w drugim, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że w obydwu ostatnio powołanych przepisach mowa jest wyraźnie o wykazaniu przez ubiegającego się o prawo pomocy, że spełnia którąś z przewidzianych przez ustawodawcę przesłanek uzyskania wsparcia, którego się domaga. Uwzględnienie wniosku zależy więc de facto od tego, co zostanie przez składającego go udowodnione. To zatem w interesie strony domagającej się uczynienia w jej wypadku odstępstwa od obowiązującej w postępowaniu sądowym zasady ponoszenia jego kosztów przez strony (art. 199 P.p.s.a.), znajduje się podanie jak największej ilości informacji potrzebnych do analizy jej sytuacji materialnej. Jeśli zatem strona nie podaje wystarczającej ilości tego rodzaju danych w swoim wniosku, a wezwana w trybie art. 255 P.p.s.a. do ich uzupełnienia nie reaguje na to wezwanie, trudno przyjąć, że wykazała ona, iż jej sytuacja wymaga udzielenia jej żądanego wsparcia. Mając więc na uwadze, że A. M. nie wyjaśniła dostatecznie swojej realnej sytuacji materialnej, orzeczono o odmowie przyznania jej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Podstawę powyższego stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.