II SA/Rz 1347/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. Z. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. II SA/Rz 1347/18 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił przyznania AZ prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad jej niepełnosprawną matką – EZ. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji podał, że skarżąca nie spełnia określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm.) – dalej: "u.ś.r." przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem niepełnosprawność matki skarżącej powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia, a ponadto skarżąca legitymuje się prawem do specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznanego jej na okres od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r., co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu 27 kwietnia 2018 r. nadane zostało w placówce pocztowej odwołanie od tej decyzji, skierowane przez pełnomocnika skarżącej – radcę prawnego KS do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] za pośrednictwem Wójta Gminy [...]. W odwołaniu zakwestionowano zastosowanie zarówno art. 17 ust. 1 b u.ś.r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, stwierdzający niezgodność ww. przepisu z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Zarzucono również naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., w sytuacji, gdy odwołująca wyraźnie określiła we wniosku, że pobierany przez nią specjalny zasiłek opiekuńczy ma zostać zastąpiony przez świadczenie pielęgnacyjne, o jakie się ubiega, bowiem jest to świadczenie dla niej korzystniejsze. Po rozpoznaniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...], wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a." oraz art. 17 u.ś.r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano na istotne znaczenie w niniejszej sprawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., ustanawiającego przesłankę negatywną otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, jaką jest ustalenie dla osoby sprawującej opiekę prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Taki właśnie zasiłek został odwołującej przyznany na okres od 1.11.2017 r. do 31.10.2018 r. z tytułu opieki nad matką. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie AZ wniosła o uchylenie tej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie wadliwej oceny oświadczenia skarżącej z dnia 27 marca 2018 r. oraz wniosku o wszczęcie postępowania, skutkujące błędnym uznaniem, że zamiarem skarżącej było jednoczesne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego, a także, że nie występowała ona z wnioskiem o uchylenie decyzji w przedmiocie przyznania jej uprawnienia do specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku przyznania jej prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego; 2. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. poprzez jego zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego stoi na przeszkodzie przyznaniu jej uprawnienia do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo braku zagrożenia jednoczesnego pobierania przez skarżącą obu świadczeń. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), a jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.)– zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badanie legalności obejmuje kontrolę prawidłowości zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego i ich wykładni, jak również przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia – ich uchyleniem, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, - albo skutkujące stwierdzeniem nieważności takiej decyzji lub postanowienia, jeśli zachodzą przyczyny przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd dostrzegł istotne naruszenia przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji. Decyzja ta zapadła na skutek odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., nadanego w Urzędzie Pocztowym w [...] [...].04.2018 r. Zgodnie z ogólnymi regułami postępowania, po wniesieniu odwołania organ odwoławczy winien w pierwszej kolejności poddać ten środek odwoławczy badaniu wstępnemu pod kątem spełniania wymogów formalnych. Jednym z takich wymogów, stawianych wszystkim pismom procesowym, w tym także odwołaniom, jest podpisanie podania przez wnoszącego, co wynika z art. 63 § 3 k.p.a. Podpis pozwala domniemywać, że żądanie pochodzi od osoby określonej jako wnosząca podanie. Takie same zasady dotyczą podpisu pełnomocnika strony, jeśli został on ustanowiony w sprawie. Brak podpisu strony na podaniu czy braku podpisu osoby przez nią umocowanej, powoduje uchybienie uniemożliwiające wywołanie skutku prawnego wniesionego podania czyli uznanie czynności strony. Tym samym odwołanie, które nie zostało podpisane, nie wywołuje żadnych skutków prawnych związanych z jego wniesieniem, przede wszystkim zaś nie daje możliwości jego merytorycznego rozpatrzenia. W aktach administracyjnych kontrolowanej sprawy znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia odwołania skarżącej sporządzonego przez ustanowionego pełnomocnika radcę prawnego bez podpisu tegoż pełnomocnika. W aktach brak jest też jakiejkolwiek informacji wskazującej, że oryginał odwołania opatrzony jest podpisem. Kwestia ta nie została wyjaśniona, a ma zasadnicze znaczenie dla rozpoznania środka odwoławczego. Brak podpisu wnoszącego pod treścią odwołania nie pozbawia jednak pisma charakteru środka odwoławczego, lecz stanowi brak formalny, który powinien zostać usunięty we właściwym trybie. Jeżeli podanie nie czyni zadość temu wymaganiu, zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. należy wezwać wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że ich nieusunięcie spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Jeśli zatem oryginał odwołania nie został podpisany, Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno było wezwać pełnomocnika skarżącej o jego podpisanie. Takich czynności Kolegium nie podjęło, nie wyjaśniając uprzednio ponad wszelką wątpliwość kwestii podpisu. Brak wyjaśnienia tej kwestii stanowi naruszenie przepisów art. 7 w zw. z art. 63 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzając z urzędu wskazane uchybienia przepisów postępowania, Sąd zobligowany był uchylić zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. Jednocześnie charakter stwierdzonych naruszeń prawa uniemożliwił Sądowi odniesienie się do zarzutów skargi w ich warstwie merytorycznej. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści niniejszego uzasadnienia. Z wszystkich tych przyczyn Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 209 P.p.s.a.w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., uwzględniając w tym zakresie wniosek zawarty w skardze.