II SA/Rz 1349/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant sekretarz sądowy Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ulicy [...] w R. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 20 czerwca 2023 r. nr OA.7721.19.14.2023 w przedmiocie nakazu rozbiórki nadbudowy muru oporowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [....] z dnia 23 marca 2023 r. nr NB-OK.5160.4.12.2022.JG oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia 22 czerwca 2022 r. nr NB-OK.5160.4.12.2022.JG, II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ulicy [...] w R. kwotę 997 zł /słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 1349/23 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] (dalej: "Wspólnota Mieszkaniowa", "strona skarżąca") jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "PWINB") z 20 czerwca 2023 r. nr OA.7721.19.14.2023 wydana w przedmiocie nakazu rozbiórki nadbudowy muru oporowego. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej: "k.p.a."). Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy Prezydent Miasta [...] decyzją z 7 czerwca 2018 r. nr 493/2018 znak: AR.6740.53.32.2018.WR53 zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę zespołu 18 jednorodzinnych budynków mieszkalnych w zabudowie szeregowej, w tym 17 budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych wraz z instalacjami wewnętrznymi: wody, kanalizacji sanitarnej, energii elektrycznej, gazu, c.o. oraz infrastrukturę techniczną, w tym: miejscami parkingowymi, drogą wewnętrzną, przebudową sieci kanalizacji sanitarnej i wodociągowej, budową przyłączy wody i kanalizacji sanitarnej i wodociągowej, budową przyłączy wody i kanalizacji sanitarnej, przebudową sieci gazowej, na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...]. Decyzja ta została zmieniona decyzją nr 756/2018 z 24 września 2018 r. znak: AR.6740.53.64.2018.WR53 i przeniesiona na nowego Inwestora decyzją z 5 lipca 2018 r. znak: AR.6740.53.48.2018.WR53, wydaną przez Prezydenta Miasta [...]. Zatwierdzony projektu budowlany przewidywał wykonanie muru oporowego pomiędzy działkami nr [...] i nr [...]. Dnia 28 sierpnia 2000 r. inwestor złożył zawiadomienie o zakończeniu budowy, do którego nie został złożony sprzeciw. W dokumentach przedłożonych wraz z ww. zawiadomieniem zalega m.in. oświadczenie kierownika budowy, które potwierdza, że ww. inwestycja zrealizowana została zgodnie z projektem budowlanym, ze zmianami nieodstępującymi istotnie od zatwierdzonego projektu budowlanego (zmiany te nie dotyczyły muru oporowego). Zgodnie z ustaleniami organu I instancji z przedłożonej do ww. zawiadomienia o zakończeniu budowy dokumentacji wynikało, że mur oporowy został wykonany zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę. Także zgodnie z projektem wykonany został poziom posadowienia parteru budynków. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "PINB") 1 i 28 grudnia 2021 r. przeprowadził czynności kontrolne w terenie, w sprawie budowy muru oporowego i zagospodarowania terenu od strony zachodniej budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej zlokalizowanych na działkach nr [...], [...], [...] obr. [...] położonych w [...] przy ul. [...]. W trakcie tych czynności ustalił, że pomiędzy działkami nr [...] i [...] usytuowany jest mur oporowy wykonany z bloczków betonowych na betonowym fundamencie. Na murze oporowym wzniesione jest ogrodzenie składające się z prefabrykowanych paneli betonowych szerokości 50 cm o wysokości od 203-204 cm. Mur oporowy wykonany jest do poziomu terenu działek (ogródków) przy budynkach oznaczonych w projekcie, jako od nr 1 kolejno do nr 7. Mur oporowy wykonany jest schodkowo, z uskokami. Teren działek (ogródków) wyprofilowany jest z niewielkim spadkiem w kierunku zachodnim tj. w kierunku działki nr [...]. Tarasy przy budynkach od strony zachodniej wykonane są na poziomie posadzki parteru (p.p.p.) budynków, natomiast teren przy murze oporowym obniżony jest w stosunku do p.p.p. budynków o odpowiednio: 20 cm - budynek nr 1, 2, 15 cm - budynek nr 3, 4, 5, 7. PINB dokonał analizy stanu zagospodarowania terenu aktualnego na dzień zakończenia budowy, z uwzględnieniem zmian dokonanych na etapie budowy, zakwalifikowanych jako nieistotne i ustalił, że poziom posadowienia parteru poszczególnych budynków został wykonany zgodnie z projektem. Teren działki (ogródków) na dzień zakończenia budowy był zrównany z górnym poziomem muru oporowego i wykonany zgodnie z projektem. Różnica wysokości pomiędzy poziomem posadowienia parteru ww. budynków, a górnym poziomem muru oporowego przy każdym budynku wynosiła 65 cm. Natomiast z analizy stanu faktycznego ustalonego podczas czynności kontrolnych w terenie wynikało, że poziom tarasu przy budynkach jest równy poziomowi posadowienia parteru ww. budynków - brak schodków prowadzących z ogródka na taras, teren ogródków jest zrównany z górnym poziomem muru oporowego, natomiast poziom terenu przy murze oporowym jest obniżony w stosunku do poziomu posadowienia parteru o: 20 cm (przy budynkach nr 1 i 2) i o 15 cm (przy budynkach nr 3, 4, 5 i 7). PINB stwierdził, że wysokość muru oporowego w stosunku do wysokości projektowanej została zwiększona o 45 cm - na długości budynków nr 1 i 2 oraz o 50 cm na długości budynków od nr 3 do nr 7 (z uwagi na nieudostępnienie terenu działki przy budynku nr 6 organ I instancji nie miał możliwości dokonania pomiaru różnicy wysokości muru w terenie od strony ww. budynku w stosunku do poziomu posadowienia parteru budynku. PINB w oparciu o pozostałe pomiary przyjął, że rzędna muru oporowego na długości budynku nr 6 wynosi 236,65 m n.p.m.). Ustalono także, że wśród zmian zakwalifikowanych przez projektanta, jako nieistotne w zagospodarowaniu terenu oraz w zmianach wymienionych w oświadczeniu kierownika budowy (nr 3 oświadczenia) jest likwidacja schodów prowadzących z ogródków na taras. Tym samym teren działki przy samym tarasie został podniesiony w celu zniwelowania powstałej, z uwagi na rezygnację ze schodów zewnętrznych, różnicy poziomów. Mur oporowy pozostał na dotychczasowym poziomie. Zgodnie z informacjami pozyskanymi od T.J. - wspólnika Spółki "M." Sp. z o.o., będącej inwestorem robót budowlanych, ww. inwestycja realizowana była zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym, z nieistotnymi zmianami zakwalifikowanymi przez projektanta jako nieistotne, które wykazano w oświadczeniu kierownika budowy. Po złożeniu zawiadomienia o zakończeniu budowy i przyjęciu go przez PINB [...] bez sprzeciwu generalny wykonawca realizował jeszcze prace związane z wykonaniem ogrodzenia terenu działek i w trakcie wykonywania ww. robót prawdopodobnie zwiększył wysokość muru oporowego od strony działki nr ewid. [...] obr. [...], traktując dodatkową wysokość jako część ogrodzenia. Inwestor wskazał, że nie miał wiedzy o nadbudowaniu muru oporowego i z tego też względu nie uzyskał pozwolenia na budowę ani nie dokonywał zgłoszenia zamiaru wykonania ww. prac. Inwestorem wykonanego ogrodzenia, w tym też wyżej opisanego fragmentu muru oporowego była ww. Spółka. PINB zakwalifikował wykonane roboty budowlane jako nadbudowę muru oporowego, która nie została wymieniona w zamkniętym katalogu obiektów i robót budowlanych zwolnionych z uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę ani dokonania zgłoszenia. Z uwagi na fakt, że inwestor wykonanych robót budowlanych na ich realizację nie uzyskał pozwolenia na budowę, PINB wdrożył procedurę legalizacyjną. Postanowieniem z 22 czerwca 2022 r. nr NB-OK.5160.4.12.2022.JG PINB wstrzymał nadbudowę muru oporowego zlokalizowanego na działce nr [...] obr. [...] (przy granicy z działką nr [...]) położonej przy ul. [...] w [...], realizowaną bez wymaganego pozwolenia na budowę i jednocześnie poinformował, że w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia inwestor, właściciel lub zarządca w/w obiektu budowlanego może złożyć wniosek o jego legalizację. Podno, że w celu uzyskania decyzji o legalizacji w/w obiektu budowlanego należy wnieść opłatę legalizacyjną. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła spółka M. Sp. z o.o. PWINB postanowieniem z dnia 1 września 2022 r. nr OA.7722.19.10.2022 stwierdził, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W dalszej kolejności 15 grudnia 2022 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna w tracie której pełnomocnik Spółki zeznał, że po prawidłowo zakończonej budowie zespołu 18 jednorodzinnych budynków mieszkalnych w zabudowie szeregowej przy ul. [...] Spółka zleciła generalnemu wykonawcy wykonanie ogrodzenia terenu ww. inwestycji. Ogrodzenie to miało składać się z fundamentu na istniejącym murze oporowym, wykonanym z bloczków betonowych. W celu zakotwienia słupków betonowych konieczne było wykonanie ww. fundamentu. W momencie wykonania ww. ogrodzenia teren przy ogrodzeniu był wyskarpowany. Ogrodzenie nie było obsypane od strony budynków. Po zakończeniu budowy ogrodzenia teren został wyprofilowany przez właścicieli poszczególnych budynków. W tak ustalonych okolicznościach, wobec niezłożenia wniosku o legalizację PINB [...], decyzją z 23 marca 2023 r. nr NB-OK.5160.4.12.2022.JG, na podstawie art. 49e pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U z 2021 r., poz. 2351 ze zm. – dalej" "P.b."), nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej [...] jako właścicielowi ww nieruchomości, rozebrać nadbudowę muru oporowego zlokalizowanego na działce nr [...] obr. [...] (przy granicy z działką nr [...]) położonej przy ul. [...] w [...], tj. do poziomu: - 239,85 m n.p.m. na długości budynku [...], - 239,05 m n.p.m. na długości budynku [...], - 238,33 m n.p.m. na długości budynku [...], - 237,60 m n.p.m. na długości budynku [...], - 236,87 m n.p.m. na długości budynku [...], - 236,15 m n.p.m. na długości budynku [...], - 235,42 m n.p.m. na długości budynku [...], ponieważ został nadbudowany samowolnie, bez wymaganego pozwolenia na budowę, a właściciel obiektu nie złożył wniosku o legalizację w wymaganym terminie. W odwołaniu od tej decyzji Wspólnota Mieszkaniowa [...] reprezentowana przez Zarządcę – M. Sp. z o.o., zarzuciła, że występując jako właściciel ww. nieruchomości przy ul. [...] nie uczestniczyła w procesie realizacji nadbudowy muru oporowego, ani też nie ingerowała w zmianę niwelacji terenu ogródków przynależnych do mieszkań zlokalizowanych na parterze ww. zespołu budynków. Budowa muru oporowego wraz z robotami towarzyszącymi tj. obsypką muru oporowego ziemią, czy wykonaniem ogrodzenia, wykonana była przez dewelopera Spółkę "M. Sp. z o.o.". Zawnioskowała o uchylenie decyzji w całości. Wskazaną na wstępie decyzją z 20 czerwca 2023 r. PWINB w Rzeszowie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wyjaśnił, że rozpoznał odwołanie Wspólnoty Mieszkaniowej [...], reprezentowanej przez M. Sp. z o.o. (M.), ponieważ z przedłożonych przez M. Sp. z o.o. dokumentów wynika, że ww. Spółce został powierzony zarząd, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24.06.1994 r. o własnościach lokali. Organ odwoławczy jako zasadne ocenił stanowisko PINB. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Czynności zakwalifikowane przez organ I instancji jako nadbudowa, są budową (art. 3 pkt 6 P.b.), która z kolei mieści się w kategorii robót budowlanych. Mur oporowy nie został wymieniony w art. 29 ust. 1 i 2 P.b., a więc na jego budowę wymagane jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę, czego inwestor nie dopełnił. Z materiału dowodowego wynika, że inwestycja zakładała wykonanie muru oporowego pomiędzy działkami nr [...] i nr [...]. Organ I instancji przyjął bez sprzeciwu zawiadomienie o zakończeniu budowy ww. inwestycji. PINB [...] ustalił, że wykonane roboty budowlane polegające na nadbudowie muru oporowego w granicy działek nr [...] i nr [...] wykonano na etapie realizacji ogrodzenia ww. działek, tj. po zakończeniu budowy ww. inwestycji. Z akt sprawy wynika, że wykonany zakres robót budowlanych to zwiększenie wysokości muru oporowego (nadbudowa muru oporowego) w stosunku do wysokości projektowanej o 45 cm - na długości budynków nr 1 i 2 oraz o 50 cm na długości budynków od nr 3 do nr 7. PWINB stwierdził, że wykonana nadbudowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, zatem zasadnie organ I instancji wdrożył tryb postępowania przewidzianego w art. 48 - 49 P.b. W rozpatrywanej spawie wykonany zakres robót należało zakwalifikować jako samowolną nadbudowę budowli - muru oporowego, bez wymaganego pozwolenia, czyli przypadek z art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. W ocenie organu odwoławczego prawidłowo organ I instancji wstrzymał nadbudowę muru oporowego i poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego i konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. Postanowienie w tym zakresie, w ocenie PWINB, zostało prawidłowo doręczone Wspólnocie 24 czerwca 2022 r. Zarówno w sentencji jak i w uzasadnieniu wskazano, że inwestor, właściciel lub zarządca ww. obiektu budowlanego jest uprawniony do złożenia wniosku o jego legalizację. W przewidzianym ustawowo terminie nie został złożony wniosek o legalizację nadbudowy muru oporowego, zatem zasadnie i zgodnie z art. 49e P.b. organ nadzoru budowlanego wydał decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego. Odnosząc się do zarzutów odwołania, powołując się na art. 52 ust. 1 P.b. organ wyjaśnił, że prawidłowo nałożono obowiązek na właściciela nieruchomości, tj. Wspólnotę Mieszkaniową. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyżej opisaną decyzję złożyła Wspólnota Mieszkaniowa – reprezentowana przez pełnomocnika r. pr. B.M. domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Zawnioskowała także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych Kwestionowanej decyzji zarzuciła: - naruszenie art. 9 ust 1 P.b. w zw. z art. 27 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 49e pkt 1 P.b. oraz art. 81 ust 1 pkt 2 i 4 P.b. poprzez nieuwzględnienie przez organ możliwości uzyskania odstępstwa od przepisów techniczno - budowlanych, dopuszczalnego na gruncie przedmiotowych uregulowań, a co za tym idzie wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję o nakazie rozbiórki; - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez niedopuszczalną arbitralność w ocenie zgromadzonych dowodów, brak uwzględnienia całości materiału, w szczególności zlekceważenie argumentacji skierowanej przez Wspólnotę Mieszkaniową oraz wyjaśnień składanych w toku postępowania przez przedstawicieli M. Sp. z o.o., a co za tym idzie, uznanie że doszło do nadbudowy muru oporowego na działce nr [...] obr. [...] skutkującej koniecznością wydania postanowienia o wstrzymaniu nadbudowy zaś finalnie decyzją nakazującą rozbiórkę; - naruszenie art. 77 w zw. z art. 80 oraz w zw. z art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy wyrażający się w nieprawidłowym wykonaniu pomiarów wysokości muru oporowego (w szczególności w stosunku do wysokości muru na wysokości budynku nr [...]), braku wyjaśnień co do różnicy w pomiarach wykonanych na potrzeby postanowienia z 22 czerwca 2022 r., a pomiarach przyjętych w decyzji nakazującej rozbiórkę. Brak wskazania wysokości względnej terenu pod murem oporowym. Wobec powyższego zaś naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli oraz zasady prawdy obiektywnej. A także poprzez brak rozpatrzenia wszystkich, istotnych elementów stanu faktycznego sprawy oraz brak wystarczającego wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę PWINB w Rzeszowie zawnioskował o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest zasadne. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja PWINB z 20 czerwca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję PINB [...] z dnia 23 marca 2023 r. wydaną w przedmiocie nakazania skarżącej rozbiórki nieruchomości przy ul. [...] w [...] wykonać rozbiórkę nadbudowy muru oporowego zlokalizowanego na działce nr [...] obr. [...] (przy granicy , z działką nr [...]) położonej przy ul. [...] w [...], tj. do poziomu: 239,85 m n.p.m. na długości budynku [...], 239,05 m n.p.m. na długości budynku [...], 238,33 m n.p.m, na długości budynku [...], 237,60 m n.p.m. na długości budynku [...], 236,87 m n.p.m. na długości budynku [...], 236,15 m n.p.m. na długości budynku [...], 235,42 m n.p.m. na długości budynku [...] Materialnoprawną podstawą kontrolowanej decyzji był art. 48 ust. 1 pkt 1-3 w zw. z art. 49e pkt 1 Pb. Sąd nie podziela stanowiska organów nadzoru budowlanego co do zakwalifikowania przedmiotu rozbiórki jako nadbudowy muru oporowego. Stan faktyczny sprawy nie został ustalony w sposób pewny przez procedujące w sprawie organy. Niespornie, zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę wykonano mur oporowy. Legalność tegoż muru na dzień zakończenia budowy nie była kwestionowana. Teren działki (ogródków) na dzień zakończenia budowy był zrównany z górnym poziomem muru oporowego i wykonany zgodnie z projektem tj. na wysokości: - na długości budynku nr [...] - 239,85 m n.p.m., - na długości budynku nr [...] - 239,05 m n.p.m., - na długości budynku nr [...] - 238,33 m n.p.m., - na długości budynku nr [...] - 237,60 m n.p.m., - na długości budynku nr [...] - 236,87 m n.p.m., - na długości budynku nr [...] - 236,15 m n.p.m., - na długości budynku nr [...] - 235,42 m n.p.m. Różnica wysokości pomiędzy poziomem posadowienia parteru ww. budynków, a górnym poziomem muru oporowego przy każdym budynku wynosiła 65 cm. Natomiast z analizy stanu faktycznego ustalonego podczas czynności kontrolnych w terenie wynika, iż poziom tarasu przy budynkach jest równy poziomowi posadowienia parteru ww. budynków - brak schodków prowadzących z ogródka na taras, teren ogródków jest zrównany z górnym poziomem muru oporowego, natomiast poziom terenu przy murze oporowym jest obniżony w stosunku do poziomu posadowienia parteru o: 20 cm (przy budynkach nr [...] i [...]) i o 15 cm (przy budynkach nr [...],[...], [...] i [...]). Zgodnie z ustaleniami organu powiatowego górny poziom muru oporowego na odcinkach odpowiadających poszczególnym segmentom wynosi odpowiednio: - dla budynku nr [...] (o adresie [...])-240,50 - 0,20 - 240,30 m n.p.m., - dla budynku nr [...] (o adresie [...]) - 239,70 - 0,20 = 239,50 m n.p.m., - dla budynku nr [...] (o adresie [...]) — 238,98 — 0,15 = 238,80 m n.p.m., - dla budynku nr [...] (o adresie [...]) - 238,25 - 0,15 — 238,10 m n.p.m., - dla budynku nr [...] (o adresie [...]) —237,52 — 0,15 — 237,37 m n.p.m., - dla budynku nr [...] (o adresie [...]) - 236,07 0,15 = 235,92 m n.p.m. Z uwagi na nieudostępnienie terenu działki przy budynku nr [...] (o adresie [...]) organ I instancji nie miał możliwości dokonania pomiaru różnicy wysokości muru w terenie od strony ww. budynku w stosunku do poziomu posadowienia parteru budynku. Organ powiatowy w oparciu o pozostałe pomiary przyjął, że rzędna muru oporowego na długości budynku nr [...] wynosi 236,65 m n.p.m. Biorąc powyższe pod uwagę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] stwierdził, że wysokość muru oporowego w stosunku do wysokości projektowanej została zwiększona o 45 cm - na długości budynków nr [...] i [...] oraz o 50 cm na długości budynków od nr [...] do nr [...]. Organ powiatowy ponadto wskazał, że wśród zmian zakwalifikowanych przez projektanta, jako nieistotne w zagospodarowaniu terenu oraz w zmianach wymienionych w oświadczeniu kierownika budowy (nr [...] na ww. oświadczeniu) jest likwidacja ze schodów prowadzących z ogródków na taras. Tym samym teren działki przy samym tarasie został podniesiony w celu zniwelowania powstałej z uwagi na rezygnację ze schodów zewnętrznych różnicy poziomów. Mur oporowy pozostał na dotychczasowym poziomie. Organy ustaliły, że po złożeniu zawiadomienia o zakończeniu budowy ww. inwestycji i przyjęciu go przez PINB [...] bez sprzeciwu generalny wykonawca realizował jeszcze prace związane z wykonaniem ogrodzenia terenu działek. Istotne są tu złożone na rozprawie w dniu 15 grudnia 2022 r. zeznania S.K., pełnomocnika Spółki M. Sp. z o. o. Wyjaśnił on, że po prawidłowo zakończonej budowie zespołu 18 jednorodzinnych budynków mieszkalnych w' zabudowie szeregowej przy ul. [...] spółka zleciła generalnemu wykonawcy wykonanie ogrodzenia terenu ww. inwestycji. Ogrodzenie to miało składać się z fundamentu na istniejącym murze oporowym, wykonanym z bloczków betonowych. W celu zakotwienia słupków betonowych konieczne było wykonanie ww. fundamentu. W momencie wykonania ww. ogrodzenia teren przy ogrodzeniu był wyskarpowany, ogrodzenie nie było obsypane od strony budynków. Po zakończeniu budowy ogrodzenia teren został wyprofilowany przez właścicieli poszczególnych budynków. Powyższe zeznania potwierdziły wcześniejsze ustalenia organu dokonane w oparciu o wyjaśnienia złożone przez Pana T.J. wspólnika Spółki "M. Sp. z o.o.". Organy obu instancji zakwalifikowały wykonane roboty budowlane jako nadbudowę muru oporowego. Ich zdaniem wykonany zakres robót budowlanych objętych niniejszym postępowaniem to zwiększenie wysokości muru oporowego (nadbudowa muru oporowego) w stosunku do wysokości projektowanej o 45 cm - na długości budynków nr [...] i [...] oraz o 50 cm na długości budynków od nr [...] do nr [...]. Wykonana nadbudowa, jak stwierdził organ I instancji wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, wobec czego za zasadne należało uznać wdrożenie postępowania przewidzianego w art. 48 - 49 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. Wykonany zakres robot należało zakwalifikować jako samowolną nadbudowę budowli - muru oporowego, bez wymaganego pozwolenia, czyli przypadek, o którym mowa w art. 48 ust. 1 pkt i ww. Prawa budowlanego. Sąd zwraca uwagę, że podczas oględzin w dniu 28 grudnia 2021 r. PINB [...] opisując stan faktyczny na gruncie stwierdził, że "dokonano oględzin muru oporowego i ogrodzenia". "Ustalono, że mur oporowy składa się z betonowego fundamentu wysokości ok. 30m, z uskokami wysokości ok 25 cm. Powyżej betonowego fundamentu wykonany jest z bloczków betonowych, na których wzniesione jest ogrodzenie z betonowych elementów prefabrykowanych. Do poziomu terenu do jego wierzchołka wysokość ogrodzenia z elementów prefabrykowanych wynosiła od 203 do 207 c, (stała dla wszystkich segmentów – budynków). Dokonane pomiary wysokości muru oporowego z ogrodzeniem do poziomu terenu działki nr [...] wynoszą: - na styku muru od strony półn. 3,70m, - na styku bud. nr [...] i nr [...] - 4,40 m i 3,70m, - na styku bud. nr [...] i nr [...] – 4,20m i 3,50m, - na styku bud. nr [...] i nr [...]– 4,05m i 3,40m, - na styku bud. nr [...] i nr [...]– 3,80m i 3,10m, - na styku bud. nr [...] i nr [...]– 4,10m i 3,50m, - na styku bud. nr [...] i nr [...]– 4,00m i 3,70m, - na styku muru od str. połud. 3,70m. Ustalenia te prowadzą do wniosku, że możliwe jest, zgodnie z wyjaśnieniami M. sp. z o.o., że po odebraniu bez sprzeciwu inwestycji na murze oporowym zbudowano ogrodzenie na fundamencie. Nie wyjaśniono w sposób pewny czy opisana przez organy "nadbudowa muru oporowego" dokonana przez generalnego wykonawcę podczas budowy ogrodzenia była faktycznie nadbudową muru oporowego czy budową ogrodzenia na fundamencie. Jest to także istotne w kontekście nadsypania poziomu ogródków murze przez właścicieli domów. Wątpliwości Sądu budzi także zakwestionowanie wskazanych robót budowlanych jako nadbudowy muru oporowego bez wyjaśnienia czy faktycznie pełni on także funkcję czy nie, a jeśli tak, czy nie jest to wynikiem późniejszych działań właścicieli domów, którzy podnieśli poziom gruntu w tym miejscu. Organy ponadto popełniły bardzo istotny błąd formułując treść skarżonej decyzji tak, jakby na murze oporowym nie zbudowano ogrodzenia. Oczywistym jest bowiem, że rozbiórka opisanej w decyzji "nadbudowy muru oporowego" pociągnie za sobą rozbiórkę ogrodzenia. Kwestii jego legalności organy nie badały. W niniejszej sprawie należy podkreślić za NSA, który w wyroku z dnia 16 marca 2023 r. II OSK 267/22 stwierdził, że w przypadku dokonania rozbudowy lub nadbudowy w taki sposób, że ewentualna rozbiórka rozbudowanej lub nadbudowanej części obiektu budowlanego umożliwi korzystanie z istniejącego legalnie obiektu budowlanego i nie wymaga nałożenia obowiązku wykonania dodatkowych robót budowlanych – to wówczas znajduje zastosowanie tryb postępowania legalizacyjnego objęty art. 48 p.b.. Natomiast w przypadku rozbudowy istniejącego budynku w ten sposób, że ta rozbudowa staje się integralną częścią dotychczasowego obiektu budowlanego i jest połączona jest z nim w taki sposób, że rozbiórka dobudowanej części nie jest możliwa bez rozbiórki całego obiektu lub przynajmniej jego znacznej części, to brak jest podstaw do zastosowania art. 48 p.b.. Wówczas znajdzie zastosowanie tryb wymieniony w art. 50 i art. 51 p.b. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będą miały na względzie także zarzuty uczestnika M.S., co do zagrożeń dla jego posesji związanych z istnieniem ponad 4 metrowego muru od strony jego działki oraz jego stanu technicznego. Z podanych przyczyn Sąd wyeliminował z obrotu prawnego także postanowienie PINB [...] z dnia 22 czerwca 2022 r. Postanowienie to należało uchylić także dlatego, że w jego treści nie wskazano wyraźnie jego adresata. Z faktu doręczenia tego postanowienia kilku podmiotom nie można wywodzić, jak wyjaśniły to organy, że np. skarżąca była jego adresatem. Zgodnie z art. 52 ust. 1 Pb. Obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Niewskazanie adresata postanowienia przesądza o naruszeniu art. 48 ust. 1 pkt 1-3 Pb, w zw. z art. 52 ust. 1 Pb. w stopniu, który przychylił się na wynik sprawy. Wskazana wadliwość postanowienia z dnia 22 czerwca 2023 r. oznacza, że zaskarżona decyzja została wydana z obrazą art. 49e pkt 1 Pb w stanie, który przełożył się na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.