II SA/Rz 1357/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2016 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. sp. z o.o. w likwidacji z/s w [...] od postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2016 r. sygn. II SA/Rz 1357/15 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. w likwidacji z/s w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami badania - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy W zażaleniu na postanowienie Sądu z dnia 8 stycznia 2016 r., wydane w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej, Spółka zawarła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając żądanie wskazała na trudną sytuacja materialną związaną z toczącymi się względem niej postępowaniami administracyjnymi, z powodu których Spółka została postawiona w stan likwidacji i obecnie nie posiada środków pieniężnych na uiszczenie "wpisu sądowego". Postanowieniem z dnia 1 lutego 2016 r. II SA/Rz 1357/15 referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. Podał, że dysponując kapitałem zakładowym w wysokości 1 000 000 zł, środkami trwałymi o wartości 50 837,58 zł oraz kwotą 118,68 zł na rachunku bankowym, Spółka z pewnością jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania, tj. uiścić kwotę 100 zł tytułem wpisu od wniesionego zażalenia. Ponadto w ocenie referendarza negatywną przesłanką przyznania wnioskodawcy prawa pomocy jest nieskorzystanie z możliwości dokapitalizowania Spółki przez jej wspólników oraz sam fakt reprezentowania jej przez zawodowego pełnomocnika, którego wynagrodzenie będzie wyższe, niż opłaty sądowe przewidziane w niniejszej sprawie. We wniesionym sprzeciwie Spółka zwróciła się o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Podniosła, że za rok obrotowy 2014 osiągnęła stratę w wysokości 577 250 zł i "podobną za rok 2015". Konieczność poniesienia kosztów sądowych nie powinna ograniczać prawa do sądu, a skoro skarżącej nie stać na ich poniesienie, jej wniosek winien zostać uwzględniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; W myśl art. 260 § 1 i 2 Ppsa, w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Spółka ubiegając się o zwolnienie od opłat sądowych domaga się, zgodnie z art. 245 § 3 Ppsa, przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl zatem art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa, jej obowiązkiem było wykazanie, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dokonując analizy wniosku skarżącej, dokumentów dołączonych do wniosku oraz argumentacji zawartej we wniesionym sprzeciwie Sąd uznał, że referendarz sądowy w pełni zasadnie uznał, że Spółka nie wykazała niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania i w konsekwencji odmówił przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 199 Ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątkiem od tej zasady jest określona w rozdziale 3 Ppsa instytucja prawa pomocy. Z powyższego wynika, że przyznanie prawa pomocy winno być przyznane stronom, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej, a które jednocześnie podjęły maksimum wysiłku w celu jej przezwyciężenia. Innymi słowy strona, która nie ma wystarczających środków finansowych na zainicjowanie sprawy sądowej, oprócz należytego wykazania swojego stanu majątkowego winna wykazać, że dochowała należytej staranności w próbach przezwyciężenia niskiej kondycji finansowej. Wskazane powyżej okoliczności nie zachodzą w rozpoznawanej sprawie, co słusznie zostało wskazane przez referendarza sądowego. Po pierwsze, sama wysokość kapitału zakładowego oraz wartość środków trwałych uprawnia do stwierdzenia, że Spółka z cała pewnością jest w stanie ponieść tak jedyny wymagalny na obecnym etapie koszt postępowania (100 zł tytułem wpisu od zażalenia), jak i ewentualne dalsze opłaty, które mogą, lecz nie muszą pojawić się po rozpoznaniu sprawy przez Sąd (100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz 100 zł tytułem opłaty od skargi kasacyjnej). Po drugie, argument skarżącej o tym, że możliwość dokapitalizowania Spółki jest "jedynie hipotetyczna" uznać należy za niezrozumiały. Skoro wspólnicy Spółki z możliwości takiej nie skorzystali, a wnioskodawca nie wyjaśnia motywów takiej decyzji, jak i okoliczności jej uzasadniających, nie sposób uznać, że Spółka podjęła maksimum starań aby przezwyciężyć swoją trudną sytuacje finansową, a w konsekwencji wykazała brak środków na poniesienia tak pełnych, jak i częściowych kosztów postępowania. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do akceptacji stanu, w którym w razie wystąpienia trudności finansowych wspólnicy spółki w każdym wypadku i bez względu na okoliczności oraz posiadany przez nich majątek mogą odmówić jej dokapitalizowania, a sąd rozpoznając wniosek o przyznania prawa pomocy winien niejako automatycznie przyznać je w żądanym przez stronę zakresie i w istocie przerzucić ciężar ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa. Stanowiłoby to obejście wspomnianej powyżej zasady udziału stron w kosztach postępowania. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Nie wykazano bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 Ppsa, orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.