II SA/Rz 1363/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego - postanawia - I. umorzyć postępowanie w przedmiocie zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wyrokiem z dnia 29 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Po otrzymaniu odpisu powyższego wyroku J. W. złożyła kwestionującą go, sporządzoną osobiście, skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o ustanowienie adwokata, który jako podmiot kwalifikowany mógłby sporządzić przedmiotowy środek zaskarżenia zgodnie z wymogami prawa. We wniosku złożonym następnie na urzędowym formularzu (PPF) skarżąca zaznaczyła, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podała, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nikt nie udziela jej pomocy, także Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Wymieniona nie posiada jakiegokolwiek majątku. Jest zadłużona wobec córki na kwotę ok. 20 000 zł (alimenty) oraz względem L. W., w którego mieszkaniu przebywa (alimenty bieżące i zaległe). Wymieniony zamierza wystąpić na drogę sądową o podwyższenie należnych mu od niej alimentów oraz o zapłatę innego zadłużenia. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie w zakresie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych umorzono na podstawie art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Sprawa, którą zainicjowała skarżąca dotyczy bowiem decyzji odmawiającej przyznania jej zasiłku celowego i jako taka mieści się w zakresie przedmiotowym art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., który zwalnia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych osoby skarżące działanie organów w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Skoro więc skarżąca nie jest zobligowana do uiszczenia kosztów sądowych w tej sprawie, to bezprzedmiotowym jest rozpoznanie jej żądania w tym zakresie, dlatego też wydano orzeczenie jak w pkt I niniejszego postanowienia. Z kolei wniosek strony o ustanowienie na jej rzecz pełnomocnika w osobie adwokata nie może podlegać uwzględnieniu. Przedstawiona przez wnioskodawczynię sytuacja budzi bowiem poważne wątpliwości. Te zaś nie mogą przemawiać za wydaniem dla strony korzystnego rozstrzygnięcia. Wynika to z wyjątkowego charakteru instytucji prawa pomocy jako odstępstwa od obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady ponoszenia kosztów postępowania przez jego strony, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Prawo pomocy jest bowiem skierowane do osób biednych, którym brak wystarczającej ilości środków pieniężnych zamknąłby drogę sądową i które powyższe dostatecznie wykażą. Zasadniczo więc to strona postępowania obowiązana jest podjąć odpowiednie starania w celu zgromadzenia środków potrzebnych do brania udziału w danym postępowaniu sądowym. Przy czym nie może budzić wątpliwości, że to na składającym wniosek spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy. Wynika to np. z brzmienia art. 252 § 1 P.p.s.a., który nakazuje stronie ubiegającej się o prawo pomocy złożenie wniosku zawierającego dokładne dane o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Wprost zaś obowiązek taki nałożony został na wnioskodawcę w treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., który to przepis stanowi, że częściowe prawo pomocy (tj. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata) przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Aby więc dokonać rzetelnej tzn. wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony rozpoznający wniosek musi dysponować dokładnymi informacjami odnośnie do sytuacji rodzinnej i majątkowej strony, a dane te winien przedstawić wnioskodawca. Niekompletne informacje są niewystarczające do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją powyższego może być zaś odmowa przyznania prawa pomocy. Przyczyną, dla której brak jest podstaw do uwzględnienia żądania strony i ustanowienia na jej rzecz adwokata są właśnie występujące wątpliwości co do jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Zupełnie niewiarygodne jest bowiem twierdzenie strony, że nie uzyskuje ona jakiegokolwiek dochodu, a jednocześnie nie uzyskując od dłuższego już czasu wsparcia z pomocy społecznej prowadzi odrębne gospodarstwo domowe od L. W., z którym mieszka. Na fakt wspólnego prowadzenia przez wymienionych gospodarstwa domowego wskazują pośrednio akta administracyjne niniejszej sprawy, z których wynika, że mieszkanie, w którym przebywa skarżąca należy do L. W. (małżeństwo wymienionych zostało unieważnione wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia 22 listopada 2013 r. sygn. akt [...]). Składa się ono z kuchni i jednego pokoju, przy czym wywiad środowiskowy ze stroną przeprowadzony został tylko w kuchni wobec braku dostępu do pozostałego pomieszczenia z uwagi na stanowisko właściciela. W kuchni nie stwierdzono łóżka ani żadnych rzeczy osobistych skarżącej. Wszelkie opłaty związane z mieszkaniem pokrywa L. W. Ponadto, akta sprawy wskazują, że skarżąca jest często widywana w towarzystwie wymienionego, który pomaga jej w załatwianiu "spraw urzędowych" i jest dobrze zorientowany w sytuacji wnioskodawczyni. Przeprowadzony wywiad środowiskowy wskazuje, że strona jest osobą długotrwale bezrobotną tj. od listopada 1999 r., bez prawa do zasiłku. Nie podejmuje prac dorywczych, jednak oprócz informacji o pozostawaniu w stałym leczeniu brak jest danych, by była ona osobą niepełnosprawną, co mogłoby stanowić ewentualne utrudnienie w znalezieniu jakiejkolwiek pracy. Skarżąca nie wskazała także, kto pokrywa wydatki w związku ze wskazanym leczeniem w sytuacji, gdy jak twierdzi nie ma "znikąd pomocy". Mając wszystko powyższe na uwadze uznano, że niemożliwym jest udzielenie J. W. wsparcia, o które się ubiega tzn. w zakresie ustanowienia na jej rzecz zawodowego pełnomocnika. Wymieniona nie wskazała bowiem jakichkolwiek źródeł swojego utrzymania, a oczywistym jest, że dysponuje określonymi środkami pieniężnymi, które pozwalają jej na przeżycie. Brak wiedzy co do źródła i wielkości tych środków nie pozwala na przychylenie się do prośby strony. Z uwagi bowiem na wyjątkowość instytucji prawa pomocy, wszelkie wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawczyni nie mogą przemawiać na jej korzyść. Zaznaczenia wymaga, że w sprawie odstąpiono od zastosowania instytucji przewidzianej w art. 255 P.p.s.a., która umożliwia wezwanie strony do uzupełnienia złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Sprawa ta jest bowiem kolejną, którą J. W. zainicjowała przed tut. Sądem, przy czym w tych poprzednich także ubiegała się o prawo pomocy. Zatem doskonale zdawała sobie sprawę z tego, jakie dane są konieczne dla rzetelnego rozpoznania jej wniosku zwłaszcza, że podobne wątpliwości jak w sprawie niniejszej istniały już w tych innych, na co wyraźnie zwracano uwagę stronie w uzasadnieniach wydawanych orzeczeń. Z uwagi więc na to, że skarżąca nie wykazała, by spełniała ustawową przesłankę przyznania prawa pomocy odmówiono ustanowienia na jej rzecz adwokata. J. W. nie ujawniła mianowicie źródła i wysokości swoich dochodów, bez czego niemożliwa jest jakakolwiek analiza jej możliwości płatniczych. Jej stwierdzenie, że nie osiąga żadnych dochodów, a jednocześnie prowadzi z L. W., u którego mieszka, odrębne gospodarstwo domowe jest zupełnie niewiarygodne. Podstawę pkt II orzeczenia stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.