II SA/Rz 1367/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia - postanawia - I. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił wniosek S. S. o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. W zażaleniu na powyższe orzeczenie S. S. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z uzasadnienia żądania wynika, że wymieniony jest rolnikiem; posiada gospodarstwo o pow. 4,7 ha, którego dochodowość jest bardzo niska. Gospodarstwo to zaspokaja potrzeby żywnościowe rodziny skarżącego w skład której wchodzą jego żona i dwie córki: 15 i 18 lat. Skarżący z powodu wypadku przy pracy, któremu uległ nie może osobiście prowadzić wspomnianego gospodarstwa. Z tego tytułu otrzymuje zasiłek w kwocie 680 zł. W ocenie skarżącego, sprawa niniejsza jest bardzo skomplikowana pod względem prawnym i o wyjątkowo poważnych skutkach dla mieszkańców jego miejscowości. Strona nie posiada zaś wiedzy prawniczej oraz doświadczenia procesowego. Wynagrodzenie żony za pracę wynosi 1300 zł. Comiesięczne wydatki rodziny są następujące: podatki i opłaty – 300 zł, telefon – 80 zł, utrzymanie domu i lekarstwa – 500 zł, odzież i środki czystości – 300 zł, wydatki na edukację dzieci – 200 zł, wyżywienie – 600 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W myśl art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", stronie postępowania sądowego może zostać przyznane prawo pomocy. W zakresie całkowitym obejmuje ono zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie radcy prawnego – art. 245 § 2 P.p.s.a. Natomiast częściowe wsparcie to zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie radcy prawnego – art. 245 § 3 P.p.s.a. Uzyskanie pełnego wymiaru pomocy przez Państwo wymaga wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Z kolei częściowa pomoc przeznaczona jest dla osoby, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W ocenie rozpoznającej niniejszy wniosek, składający go wykazał tylko częściową jego zasadność. Wprawdzie bowiem podane przez skarżącego dochody rodziny bilansują się z jej wydatkami (obydwie pozycje wynoszą 1980 zł), jednak okoliczność ta sama w sobie nie może jeszcze przemawiać za potrzebą uwzględnienia wniosku strony w całości. Takie najszersze granice prawa pomocy ustawodawca skierował do osób o braku jakichkolwiek dochodów bądź też dochody te posiadające, lecz w wysokości, która z trudem wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb danej osoby. Tymczasem potrzeby te w przypadku rodziny wnioskodawcy są bez trudu zaspokajane. Nadto, ponoszony jest również wydatek na telefon, który w podanej wysokości (80 zł) trudno zaliczyć do wydatku koniecznego w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Należy mieć także na uwadze, że składający wniosek ma możliwości zgromadzenia środków na poczet kosztów niniejszego postępowania, o czym świadczy fakt uiszczenia przez niego wpisu od skargi w niniejszej sprawie, wynoszącego 200 zł. Zaznaczenia także wymaga, że obecny etap postępowania nie wymusza udziału zawodowego pełnomocnika, który jest konieczny tylko do sporządzenia niektórych środków zaskarżenia. Sąd przy rozpoznawaniu sprawy ma zaś na uwadze wszystkie uchybienia przepisom postępowania, których dopuściły się organy administracji bez względu na zarzuty skargi i powołaną w niej podstawę prawną. Instytucja prawa pomocy ma szczególny charakter, bowiem stanowi wyjątek od zasady (art. 199 P.p.s.a.), że to strony postępowania sądowego obowiązane są do ponoszenia związanych z nim kosztów. Dlatego też odstępując od niej należy zachować należytą ostrożność przy interpretacji przesłanek jej zastosowania w kontekście okoliczności odnoszących się do konkretnego wnioskodawcy. Ilość środków publicznych, które mogą zostać rozdysponowane właśnie w ramach przedmiotowej instytucji jest ograniczona. To zatem strona w pierwszej kolejności powinna poczynić oszczędności poprzez ograniczenie własnych wydatków, a dopiero gdyby takie nie były możliwe, bowiem stanowiłyby o naruszeniu granic koniecznego utrzymania, możliwe jest udzielenie jej odpowiedniego wsparcia. Na możliwości wnioskodawcy w tym zakresie tj. zebrania stosownych środków pieniężnych na sfinansowanie udziału w sprawie wskazano już wyżej. Odnosząc się natomiast do powołanego argumentu strony o stopniu skomplikowania sprawy należy wskazać, że kwestia ta jest zupełnie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku o prawo pomocy, którego przesłanki wymienia wprost art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Mając to wszystko na uwadze uznano, że adekwatną formą pomocy dla S. S. będzie zwolnienie go od kosztów sądowych przy jednoczesnej odmowie ustanowienia na jego rzecz radcy prawnego. O powyższym orzeczono na podstawie art. 257 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.