II SA/Rz 1369/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 14 sierpnia 2025 r. nr O-VII.6231.9.2025 w przedmiocie odmowy udostępnienia ksiąg stanu cywilnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z [....] z dnia 27 czerwca 2025 r. nr USC.5364.6.2025; II. zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz skarżącego M.H. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi M.H. (dalej: "skarżący") jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda" lub "organ odwoławczy") z dnia 14 sierpnia 2025 r. nr O-VII.6231.9.2025, odmawiająca udostępnienia ksiąg stanu cywilnego, wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu 30 maja 2025 r. do Urzędu Stanu Cywilnego w [....] wpłynął wniosek skarżącego, który wskazał, że reprezentuje Polskie Towarzystwo Genealogiczne, o udostępnienie w urzędzie akt stanu cywilnego, w celu ich zeskanowania, obejmujący wszystkie akta stanu cywilnego z miejscowości: [...]: księgę urodzeń lata 1872-1924, małżeństw i zgonów lata 1872-1944; [...]: księgę urodzeń 1920-1924, małżeństw 1935-1944, zgonów 1904-1944; [...]: księgę urodzeń 1920-1924, małżeństw 1921-1944, zgonów 1904-1944; [...]: księgę urodzeń 1872-1924, małżeństw i zgonów 1872-1944; [...]: księgę urodzeń 1893-1924, małżeństw i zgonów 1893-1944; [...]: księgę urodzeń 1872-1924, małżeństw i zgonów 1872-1944; [...]: księgę urodzeń 1922-1924, małżeństw 1901- 1944, zgonów 1933-1944; [...]: księgę urodzeń 1872-1924, małżeństw i zgonów 1872-1944. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że celem jego złożenia jest publikacja skanów ksiąg metrykalnych w bezpłatnym serwisie Polskiego Towarzystwa Genealogicznego Skanoteka. Decyzją z dnia 27 czerwca 2025 r. nr USC.5364.6.2025, Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [....] (dalej: "Kierownik USC" lub "organ I instancji"), działając na podstawie art. 128 ust. 1 i 1a w zw. z art. 130 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn. Dz.U z 2025 r. poz. 594; dalej: "p.a.s.c."), odmówił udostępnienia w siedzibie urzędu stanu cywilnego ksiąg stanu cywilnego zawartych w ww. wniosku, w celu zeskanowania wszystkich akt stanu cywilnego, dla których minęły okresy przechowywania określone w art. 128 ust. 1 i 1a ww. ustawy. Organ wyjaśnił, że Urząd Stanu Cywilnego w [...] posiada księgi parafialne dla miejscowości zawartych we wniosku, w większości przypadków są to księgi łączone zawierające zarówno akty uroczenia, małżeństwa i zgony. Ramy czasowe są jednak zupełnie inne niż opisane we wniosku, zaś księga podlega przekazaniu do archiwum państwowego po upływie 100 lat od ostatniego aktu urodzenia zapisanego w księdze. Taka księga jest traktowana jako całość, co wynika z art. 128 ust. 1 ustawy. Jeżeli więc w księdze stanu cywilnego była prowadzona więcej niż jedna księga stanu cywilnego, termin jej przechowywania jest liczony od daty zamknięcia ostatniej księgi stanu cywilnego prowadzonej w danej księdze, co powoduje, że okres przekazania do archiwum państwowego się wydłuża. W ocenie Kierownika USC, art. 130 ust 4 p.a.s.c. nie może być w tym przypadku zastosowany w odniesieniu do zasobu ksiąg parafialnych, będących w posiadaniu USC, ze względu na niespełnienie koniecznego warunku, jakim jest upływ okresów przechowywania wskazany w art. 128 ust. 1 i 1 a p.a.s.c. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 16a ust. 1, art. 16b ust. 2 pkt. 1 oraz art. 16d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach w zw. z art. 130 ust. 4 p.a.s.c. W ocenie skarżącego zupełnie nietrafiona jest argumentacja organu powołująca się na odmowę udostępnienia ksiąg ze względu na ochronę danych osobowych lub dóbr osobistych, gdyż w takiej sytuacji organ powinien konkretnie wskazać, że w danym przypadku (konkretny akt, konkretna osoba) może dojść do naruszenia danych osobowych lub dóbr osobistych konkretnej osoby. Nadto organ przy minimalnym nakładzie organizacyjnym może ochronić te dane podczas fotografowania, oddzielając akty młodsze od starszych. W wyniku rozpoznania odwołania, Wojewoda opisaną na wstępie decyzją z dnia 14 sierpnia 2025 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 11 ust. 2, art. 2 ust. 6, art. 128 ust. 1 p.a.s.c., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że data zamknięcia księgi stanu cywilnego jest decydującą przy ustalaniu, czy upłynął przewidziany w przepisach prawa okres jej przechowywania w urzędzie stanu cywilnego i tym samym stała się ona materiałem archiwalnym. Organ wyjaśnił, że księgi łączone nie są zbiorami oddzielnych ksiąg stanu cywilnego, lecz samodzielnymi księgami stanu cywilnego, zatem nie podlegają rozdzieleniu. Wszystkie księgi stanu cywilnego, niezależnie od tego, kiedy i gdzie zostały sporządzone łączy jedna wspólna cecha - są samodzielnymi, zamkniętymi zbiorami aktów stanu cywilnego, stanowiącymi dowody wyłączne zdarzeń w nich stwierdzonych. Wojewoda wyjaśnił kolejno, że terminy przechowywania ksiąg w urzędach stanu cywilnego określają przepisy p.a.s.c., stanowiące lex specialis w stosunku do przepisów ustawy o narodowym zasobie archiwalnym. Ustawodawca celowo i świadomie określił odrębnie moment, gdy księga stanu cywilnego staje się materiałem archiwalnym. Organ odwoławczy wskazał, że na gruncie obowiązujących przepisów p.a.s.c., kierownik urzędu stanu cywilnego przekazuje do właściwych archiwów państwowych księgi stanu cywilnego prowadzone przed dniem wejścia w życie tej ustawy wraz z aktami zbiorowymi rejestracji stanu cywilnego oraz skorowidzami alfabetycznymi po upływie 100 lat od zamknięcia księgi urodzeń, a po upływie 80 lat od zamknięcia księgi małżeństw i księgi zgonów. Jeśli w księdze stanu cywilnego była prowadzona więcej niż jedna księga stanu cywilnego, to termin jej przechowywania jest liczony od daty zamknięcia ostatniej księgi stanu cywilnego prowadzonej w danej księdze. W efekcie księga stanu cywilnego zawierająca np. księgi urodzeń, małżeństw, zgonów, powinna być przechowywana przez okres właściwy dla księgi urodzeń, czyli przez najdłuższy możliwy. Wojewoda zaznaczył, że sytuacja taka nie jest niedopatrzeniem ustawodawcy, lecz celowym działaniem wynikającym z ustaleń procesu legislacyjnego, w którym brało również udział Polskie Towarzystwo Genealogiczne. Organ wyjaśnił dalej, że udostępnianie ksiąg stanu cywilnego, dla których okres przechowywania w urzędzie stanu cywilnego już minął, w wyniku czego stały się one materiałem archiwalnym, obydwa się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (art. 130 ust 4 p.a.s.c.). Stwierdził następnie, że wnioskowane księgi znajdujące się w Urzędzie Stanu Cywilnego w [...] materiałem archiwalnym jeszcze nie są. W związku z powyższym, nie znajdzie zastosowania przepis art. 130 ust. 4 p.a.s.c., gdyż ten zezwala na udostępnianie jedynie ksiąg stanu cywilnego, co do których okres przechowywania już upłynął i powstał obowiązek ich przekazania do archiwum państwowego. Zdaniem Wojewody w niniejszej sprawie nie ma podstaw do udostępnienia aktów stanu cywilnego na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, a interpretacja ta jest również zgodna z wytycznymi Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, zaś orzecznictwo powoływane przez skarżącego może mieć jedynie charakter pomocniczy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika – radcę prawnego, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika USC oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 128 ust. 1, art. 130 ust. 4 p.a.s.c. w zw. art. 16a ust. 1, art. 16b ust. 2 pkt 1 oraz art. 16d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 164; dalej: "u.n.z.a"), poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi wskazał, że z art. 130 ust. 4 p.a.s.c. wynika jednoznaczny obowiązek kierownika urzędu stanu cywilnego udostępniania materiałów archiwalnych w postaci aktów stanu cywilnego lub aktów zbiorowych stanu cywilnego lub skorowidzów alfabetycznych po upływie okresów wskazanych w art. 128 ust. 1 p.a.s.c. W tym ostatnim przepisie mowa jest jedynie o ich przechowywaniu, co pozwala przyjąć, że przepis ten reguluje zasady udostępnienia materiałów o tyle, że wskazuje na podmiot odpowiedzialny za ich udostępnienie w okresie przejściowym, tj. przed przekazaniem ich do właściwego archiwum państwowego. Zdaniem skarżącego przepisy art. 128 ust. 1 p.a.s.c należy interpretować w świetle ogólnej zasady powszechnego dostępu do materiałów archiwalnych wyrażonej w art. 16a ust. 1 u.n.z.a., a ustawa o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach stanowi lex specialis względem przepisów ustawy prawo o aktach stanu cywilnego. Twierdzenie organu odwoławczego, że księga stanu cywilnego, w której są księgi urodzeń/małżeństw/zgonów, nie można udostępnić dopóki nie upłynie okres przechowywanie księgi, dla której okres jest najdłuższy, jest zatem błędna. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Dokonując kontroli w wyżej wskazanym zakresie Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w sposób uzasadniający ich uchylenie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana w przedmiocie odmowy udostępnienia ksiąg metrykalnych w celu zeskanowania. Na gruncie ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach obowiązuje zasada powszechności dostępu do materiałów archiwalnych – art. 16 a u.n.z.a. Przez materiały archiwalne należy rozumieć zgodnie z tą ustawą: wszelkiego rodzaju akta i dokumenty, korespondencję, dokumentację finansową, techniczną i statystyczną, mapy i plany, fotografie, filmy i mikrofilmy, nagrania dźwiękowe i wideofonowe, dokumenty elektroniczne w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 700, 730, 848, 1590 i 2294) oraz inną dokumentację, bez względu na sposób jej wytworzenia, mającą znaczenie jako źródło informacji o wartości historycznej o działalności Państwa Polskiego, jego poszczególnych organów i innych państwowych jednostek organizacyjnych oraz o jego stosunkach z innymi państwami, o rozwoju życia społecznego i gospodarczego, o działalności organizacji o charakterze politycznym, społecznym i gospodarczym, zawodowym i wyznaniowym, o organizacji i rozwoju nauki, kultury i sztuki, a także o działalności jednostek samorządu terytorialnego i innych samorządowych jednostek organizacyjnych - powstała w przeszłości i powstająca współcześnie. Materiały archiwalne wchodzą w skład zasobu archiwalnego, którym dysponują archiwa państwowe wykonujące usługi w zakresie wyszukania informacji i danych zawartych w materiałach archiwalnych. Skarżący działając na podstawie art. 16 a ust. 1 , art. 16b ust. 2 pkt 1, art 16 d ust. 1 pkt 1 u.n.z.a. w zw. z art. 130 ust. 4 P.a.s.c. zwrócił się o udostępnienie w celu wykonania skanów ksiąg metrykalnych znajdujących się w Urzędzie w celu zeskanowania wszystkich akt stanu cywilnego z wymienionych roczników. Organ I instancji odmówił udostępnienia akt wskazując, że znajdujące się w zasobach księgi są księgami łączonym zawierającymi akta urodzeń, małżeństw i zgonów. Maksymalne okresy przechowywania ksiąg łączonych nie upłynęły, w związku z czym nie powstał obowiązek ich przekazania do właściwego archiwum państwowego, nie stały się materiałami archiwalnymi. Dostępność do takich aktów rozpoczyna się z momentem zamknięcia księgi stanu cywilnego, co w przypadku księgi łączonej jest równoznaczne z zamknięciem ostatniej księgi prowadzonej w danej księdze i dopiero wówczas Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego uzyskuje uprawnienie do udostępnienia aktu stanu cywilnego zarejestrowanego w tej księdze. Z tym stanowiskiem zgodził się organ II instancji. Podkreślając, że znane jest mu odmienne orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazał na wiążące stanowisko Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Sąd nie zgadza się z tym stanowiskiem, co jak słusznie zauważył Wojewoda jest wynikiem wykładni powszechnie przyjmowanej przez sądy administracyjne. W rozpoznawanej sprawie kluczowe jest dokonanie prawidłowej wykładni art. 130 ust. 4 P.a.s.c. w związku z art. 128 ust. 1 P.a.s.c. Zgodnie z art. 128 ust. 1 omawianej ustawy kierownik urzędu stanu cywilnego przekazuje do właściwych archiwów państwowych księgi stanu cywilnego prowadzone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wraz z aktami zbiorowymi rejestracji stanu cywilnego oraz skorowidzami alfabetycznymi po upływie 100 lat od zamknięcia księgi urodzeń, a po upływie 80 lat od zamknięcia księgi małżeństw i księgi zgonów. Jeżeli w księdze stanu cywilnego była prowadzona więcej niż jedna księga stanu cywilnego, termin jej przechowywania jest liczony od daty zamknięcia ostatniej księgi stanu cywilnego prowadzonej w danej księdze. Na podstawie z kolei art. 130 ust. 4 P.a.s.c.: Akty stanu cywilnego sporządzone w księgach stanu cywilnego prowadzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, po upływie okresów, o których mowa w art. 128 ust. 1 i 1a, nie podlegają przeniesieniu do rejestru stanu cywilnego. Udostępnianie ich oraz akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub skorowidzów alfabetycznych przez kierownika urzędu stanu cywilnego przed przekazaniem księgi stanu cywilnego do właściwego archiwum państwowego odbywa się na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz. 164). Z powyższego przepisu wynika, że pomimo upływu wskazanych okresów kierownik urzędu stanu cywilnego musi nadal przechowywać akta stanu cywilnego, co nie oznacza jednak, że nie stają się one materiałami archiwalnymi. Jak stanowi bowiem przepis po upływie wskazanych terminów ich udostępnianie odbywa się na podstawie ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Nieprawidłowa jest interpretacja organów, zgodnie z którą brak upływu okresu przechowywania aktów stanu cywilnego ze względu chociażby na prowadzenie więcej niż jednej księgi stanu cywilnego w danej księdze stanu cywilnego, uniemożliwia udostępnienie tych ksiąg, dla których upłynął okres 100 lat w przypadku księgi urodzeń i 80 lat w przypadku księgi małżeństw lub zgonów. Kwestia przechowywania akt i zasad z tym związanych nie ma bezpośredniego przełożenia na kwestię udostępniania tych akt. Z art. 130 ust. 4 P.a.s.c. wynika jednoznaczny obowiązek kierownika urzędu stanu cywilnego udostępniania materiałów archiwalnych w postaci aktów stanu cywilnego lub aktów zbiorowych stanu cywilnego lub skorowidzów alfabetycznych po upływie okresów wskazanych w art. 128 ust. 1 i 1a P.a.s.c. W tym ostatnim przepisie mowa jest jedynie o ich przechowywaniu, co pozwala przyjąć, że przepis ten reguluje zasady udostępnienia materiałów o tyle, że wskazuje na podmiot odpowiedzialny za ich udostępnienie. Wykładnia art. 130 ust. 4 P.a.s.c. w związku z art. 128 ust. 1 i 1a P.a.s.c. musi odbywać się w świetle wyartykułowanej na wstępie ogólnej zasady powszechnego dostępu do materiałów archiwalnych określonej w art. 16a ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. W art. 16b ust. 2 pkt 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach mowa jest, że materiały archiwalne podlegają udostępnianiu nie wcześniej niż w przypadku: 1) aktów stanu cywilnego lub ksiąg stanu cywilnego, od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło odpowiednio sporządzenie aktu lub zamknięcie księgi, dotyczących: a) urodzeń - po 100 latach, b) małżeństw i zgonów - po 80 latach. Przepisy tej ostatniej ustawy stanowią lex specialis względem unormowań P.a.s.c. w zakresie, w jakim określają one co jest materiałem archiwalnym, oraz na jakich zasadach i w jakich formach odbywa się udostępnianie takich materiałów. W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych taka wykładnia spotkała się z uznaniem (zob. wyrok NSA z 22 stycznia 2019 r., II OSK 417/17 i prawomocne wyroki: WSA w Krakowie z 5 listopada 2019 r., III SA/Kr 925/19; WSA w Warszawie z 4 kwietnia 2019 r., IV SA/Wa 538/19; WSA w Rzeszowie z 9 lutego 2022 r., II SA/Rz 1540/21; WSA w Łodzi z 7 marca 2022 r., III SA/Łd 221/22, wyrok NSA z 1 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 192/22, wyrok NSA z 14 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 1243/21, wyrok NSA z 22 styczna 2019 r., sygn. akt II OSK 417/17 wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia nsa.gov.pl. ). Sąd w składzie rozpoznającym skargę ją podziela. W świetle powyższego stwierdzić należy, że okres przechowywania nie jest równoznaczny z okresem udostępniania akt. Jeszcze raz podkreślić należy, że przepisy art. 28 ust. 4 oraz 128 ust. 1 P.a.s.c. dotyczą okresu przechowywania i przekazywania akt do archiwów, a nie odnoszą się w ogóle do zasad udostępniania aktów stanu cywilnego. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, że w przypadku, gdy księgi urodzeń, małżeństwa i zgonów są prowadzone w odrębnych woluminach, okres ich przechowywania w urzędzie stanu cywilnego oraz ich przekazywania do archiwum jest różny i niezależny od siebie. Natomiast jeżeli w księdze stanu cywilnego była prowadzona więcej niż jedna księga stanu cywilnego, termin jej przechowywania jest liczony od daty zamknięcia ostatniej księgi stanu cywilnego prowadzonej w danej księdze. W przepisie nie ma mowy o zamknięciu księgi (woluminu) jako całości, co również błędnie wywodzą organy. Trudno sobie wyobrazić, aby w przypadku gdy w jednym woluminie są prowadzone razem księga urodzeń, małżeństwa i zgonów, urząd stanu cywilnego dzielił ten wolumin w celu odłączenia od niego ksiąg prowadzonych dla aktów ślubów i zgonów. Analogicznie należy postępować, gdy w jednym woluminie są dodatkowo prowadzone księgi z wielu lat. W spornej sprawie zachodzą oba te przypadki. Natomiast niczym nie jest usprawiedliwiony wniosek, jakoby zasady przechowywania akt stanu cywilnego dotyczyły również ich udostępniania. Gdyby przyjąć odmiennie, wówczas okres 80 lat ustalony dla aktów małżeństw i zgonów byłby fikcyjny. Bowiem musiałyby one "czekać" jeszcze 20 lat aby upłynął okres przechowywania aktów urodzenia. W przypadku gdy w jednej księdze (woluminie) są sporządzone nie tylko wszystkie trzy rodzaje aktów stanu cywilnego, ale jeszcze dodatkowo są one sporządzone od bardzo wielu lat, okres oczekiwanie na powszechne udostępnienie, w wielu przypadkach przekroczyłby 100 lat. Trudności techniczne w udostępnieniu materiałów archiwalnych, na które powołuje się organ I instancji w szczególności w sytuacji, gdy objęte okresem ochronnym akty urodzenia znajdują się w tej samej księdze co akty małżeństwa i zgonu - stanowiące zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 2 P.a.s.c. materiał archiwalny, a także w sytuacji, gdy księga stanu cywilnego jednego rodzaju obejmuje wiele lat, ze względu na fakt, że stanowiła księgę metrykalną prowadzoną i przechowywaną w parafii danego wyznania, nie mogą być ograniczeniem obowiązującej zasady powszechnego dostępu określonej w art. 16a ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Sposób prowadzenia ksiąg nie może bowiem ograniczać zasady powszechnego dostępu wynikającej z art. 16a ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Odczytując w świetle powyższego obecnie obowiązujące przepisy z zakresu udostępniania aktów stanu cywilnego należy wskazać, że art. 128 ust. 1 zd. 2 P.a.s.c. dotyczy również takiej sytuacji, gdy w jednej księdze stanu cywilnego przechowuje się łącznie księgi jednego rodzaju prowadzone przez wiele lat, a nie tylko sytuacji, gdy dana księga zawiera księgi łączone urodzeń, małżeństw i zgonów. Co do ograniczenia dostępu do dokumentów archiwalnych ze względu na ochronę dóbr osobistych i danych osobowych należy wskazać, że w tym przypadku punktem wyjścia dla oceny powinna być wyrażona w art. 16 a u.n.z.a., zasada powszechnego dostępu. Art. 16a ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach stanowi, że każdemu przysługuje prawo dostępu do materiałów archiwalnych - oznacza to, że dostęp do nich jest powszechny i żądający dostępu nie musi wykazywać "interesu prawnego" w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zatem przyjęta w art. 16a ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach zasada powszechnego dostępu nie wprowadza ograniczenia przez wskazanie kręgu podmiotowego uprawnionych do dostępu do materiału archiwalnego. Nie ma zatem podstaw prawnych do wyprowadzenia ograniczenia na mocy art. 45 ustawy o aktach stanu cywilnego. Jeśli zaś chodzi o ochronę danych osobowych, o których mowa w art. 16 b ust. 1 pkt 2 lit b ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach wymagają rozpoznania przy rozstrzygnięciu żądania udostępnienia, w trybie przepisów ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. ( patrz wyrok NSA z 22 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 417/17, por. wyrok WSA w Rzeszowie II SA/Rz 1118/25). Wobec powyższego zgodzić należy się ze skarżącym, że żądanie udostępnienia danych, które na skutek upływu przewidzianych w ustawie terminów należy uznać za prawnie dopuszczalne i uzasadnione, przypadki zaś odmowy, ze względu na chroniony interes, powinny zostać uzasadnione. Wynika to z woli ustawodawcy, który dał każdemu prawo do danych archiwalnych, czego wyrazem jest jednolite w tym zakresie orzecznictwo. Dostrzeżone w tym zakresie problemy powinny przybrać formę inicjatywy ustawodawczej zmieniającej dotychczasowe jasne w swej treści przepisy. W świetle tych przepisów również trudności techniczne udostępnienia materiałów archiwalnych, nie mogą stanowić ograniczenia ustawowego, skoro ich udostępnienie może być wynikiem czynności technicznych pracowników urzędu stanu cywilnego (art. 16a ust. 2 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach), czy przez umożliwienie żądającemu ich utrwalenia w formie zdjęć czy innego sposobu dostępnego (np. sporządzenie ksero). Nie można zatem ze sposobu sporządzenia ksiąg wyprowadzić naruszenia zasady powszechnego dostępu. Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 1 i 209 P.p.s.a.