II SA/Rz 1376/14

Dnia 30 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego przebudowy, rozbudowy i nadbudowy budynku gospodarczego - postanawia - odmówić M.K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych W dniu 17 października 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga M.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego przebudowy, rozbudowy i nadbudowy budynku gospodarczego. M.K. w skardze oraz w złożonym w dniu [...] października 2014r. formularzu PPF sformułował wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2014r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 25 listopada 2014r. W dniu 3 grudnia 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynął sprzeciw M.K. od wskazanego wyżej postanowienia, nadany za pośrednictwem poczty z dniu 2 grudnia 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zmianami), dalej "P.p.s.a" w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie udzielenia prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych określa art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Po myśli ostatniego z powołanych przepisów przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z istoty prawa pomocy wynika więc, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach wyjątkowych, gdy strona nie jest w stanie partycypować w kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. Literalna wykładnia powyższego unormowania, w szczególności sformułowanie "gdy wykaże" nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie prawa pomocy, leży po stronie ubiegającej się o takie prawo. Obowiązkiem podmiotu domagającego się pomocy ze środków Skarbu Państwa jest zatem przedstawienie rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz rodzinnej, w taki sposób, aby możliwa była ocena zdolności płatniczych w zakresie uiszczenia kosztów sądowych. W złożonym przez M.K. urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) zaznaczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, utrzymując się z dochodu uzyskiwanego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 2. 296 zł brutto (w przeliczeniu za okres od stycznia do września 2014r.) i wykazując, że w ostatnich dwóch miesiącach (sierpień i wrzesień 2014r.) żona wykazała stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynoszącą średnio 147, 38 zł miesięcznie, co daje średniomiesięczny dochód w wysokości 2. 148, 64 zł. Mieszka wraz z żoną w usytuowanym na 13-arowej działce domu o powierzchni 120 m.kw., którego jest współwłaścicielem w 1/6 części. Pozostali współwłaściciele tj. matka, siostra i brat przebywają za granicą, w związku z czym to on ponosi wszystkie łączące się z domem wydatki. Jako wydatki skarżący wskazał: 300 zł – podatek od nieruchomości, 100 zł – prąd, 50 zł – woda, 40 zł – telefon stacjonarny, 46 zł – internet, 7 zł – wywóz śmieci, 800 zł – wyżywienie, 250 zł – kosmetyki i środki czystości, 300 zł – paliwo, 100 zł – telefony komórkowe, 360 zł – czynsz za lokal, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza żony, 200 zł – media w tym lokalu, 4. 000 zł – opał na sezon grzewczy. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 listopada 2014r. podkreślił, że działalność gospodarcza, z której utrzymuje siebie i rodzinę wymaga stałego kontaktu z klientem, który umożliwia mu zarówno posiadania telefonu stacjonarnego, jak i telefonu komórkowego, z którego może korzystać przebywając poza miejscem prowadzenia działalności gospodarczej, czy w delegacji. Dostęp do internetu nie jest luksusem, a skarżący ponosi koszty związane z korzystaniem z internetu w celach zarobkowych, podobnie jak wydatki na paliwo, które w jego przypadku pozostają na stosunkowo niskim poziomie, biorąc pod uwagę, że dojeżdża do sklepów z częściami i dowozi sprzedane produkty do klienta. Powyższe wydatki stanowią wydatki konieczne, podobnie jak wydatki na środki czystości, które wykorzystuje między innymi do odrestaurowania odnowienia i umycia specjalnymi środkami sprzedawanych produktów. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że poza jego możliwościami finansowymi leży poniesienie kosztów sądowych. Wnioskodawca jest współwłaścicielem nieruchomości – domu. Oznacza to, że ma do dyspozycji majątek nieruchomy, który służy zaspokajaniu jego podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Skarżący nie ma innych osób na swoim utrzymaniu, tak więc uzyskiwany przez niego dochód w całości przeznaczany jest na zaspokajanie potrzeb własnych i żony. Podkreślenia wymaga, że fakt, że pozostali współwłaściciele domu nie partycypują w kosztach jego utrzymania nie jest argumentem przemawiającym za uznaniem wydatków z tym związanych za wydatki konieczne skarżącego i pośredniego przerzucania ciężarów z tym związanych na Skarb Państwa w ramach prawa pomocy. Istotne jest także to, iż przy rozstrzyganiu w przedmiocie prawa pomocy brane są pod uwagę wyłącznie wydatki, które są niezbędne dla utrzymania wnioskodawcy. Do takich z pewnością nie należą koszty prowadzenia działalności gospodarczej, które już raz pomniejszyły przychód skarżącego jako koszty jego uzyskania. Stosownie do szczegółowych i bezspornych oświadczeń, jakie złożył w tym zakresie skarżący w sprzeciwie, kosztem działalności gospodarzącej są zarówno podane przez niego wydatki na paliwo, jak i wydatki na internet, telefon komórkowy, telefon stacjonarny czy w części wydatki na środki czystości, skoro skarżący wykorzystuje je w celu osiągniecia przychodu. Powyższe koszty, podobnie jak koszt wynajmu czy opłat za lokal, w którym prowadzi działalność gospodarczą żona skarżącego, stanowią wydatki, które już raz zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, zatem nie mogą być brane pod uwagę po raz drugi jako wydatek pokrywany z dochodu, jaki ma do dyspozycji skarżący. Ponadto Sąd stwierdza, że planując budżet domowy skarżący winien był zabezpieczyć środki na uiszczenie wpisu sądowego i innych ewentualnych kosztów sądowych, tym bardziej, że inwestycja budowlana będąca przedmiotem niniejszej sprawy wiąże się z pewnością z koniecznością wydatkowania znacznie większej – w porównaniu do ewentualnych kosztów sądowych w tej sprawie – kwoty pieniężnej, którą skarżący niewątpliwie posiadał. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że skarżący nie wykazał, jakoby pokrycie kosztów sądowych mogłoby go narazić na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Nie wykazał tym samym, że w przedmiotowej sprawie zachodzi szczególna sytuacja uzasadniająca odstąpienie od zasady odpłatności postępowania sądowego wobec możliwości partycypowania w kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. Brak jest zatem podstaw do uznania, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie uiścić pełnej wysokości wpisu od jego skargi, wynoszącego 500 zł, jak też ponieść dalszych, ewentualnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na tym etapie postępowania mają jedynie hipotetyczny charakter (100 zł – opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia wraz z jego uzasadnieniem w razie oddalenia skargi oraz 250 zł – wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej). Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że brak jest podstaw do zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych i orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.