II SA/Rz 1380/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. Sp. z o.o. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 15 grudnia 2015 r. sygn. II SA/Rz 1380/15 o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] lipca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry - p o s t a n a w i a - utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 grudnia 2015 r. W terminie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 400 zł, Prezes Zarządu działający za skarżącą Spółkę z o.o. A., wnioskiem o prawo pomocy złożonym na formularzu PPPr zwrócił się o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Wskazał, że Spółka prowadzi działalność usługową. Posiada niski kapitał zakładowy (5 tys. zł), a za ostatni rok obrotowy zanotowała ujemy bilans finansowy; wg dołączonego rachunku zysków i strat sporządzonego na 31 lipca 2015 r., była to kwota 33 064 zł (poprzedni rok obrotowy zamknął się dodatnią kwotą 2936 zł). Wskazano, że nie dysponuje środkami umożliwiającymi pokrycie kosztów sądowych. Spełnienie świadczenia na rzecz Sądu może nadwerężyć kondycję finansową Spółki, a nawet narazić na utratę płynności finansowej. Wg załączonego wyciągu z rachunku bankowego, na dzień 31 sierpnia 2015 r. na jej koncie znajdowała się kwota 174 zł. W złożonym w wyniku wezwania dodatkowym oświadczeniu reprezentujący Spółkę pełnomocnik (adwokat) wyjaśnił, że prowadzi ona działalność gospodarczą zgodnie z przedmiotem działalności uwidocznionym w Krajowym Rejestrze Sądowym, obejmując głównie sprzedaż, wydzierżawianie i udzielanie licencji na gry zręcznościowe. Nie zatrudnia pracowników, jedynie na podstawie umów cywilnoprawnych współpracuje z 8 podmiotami gospodarczymi. Decyzjami urzędów celnych nałożono na nią kary pieniężne na łączną kwotę 204 tys. zł, zaś wskutek wszczętych przez Izbę Celną [...] postępowań egzekucyjnych, w najbliższym czasie na poczet wykonalnych decyzji najprawdopodobniej zajęte będą konta finansowe Spółki. Wydatki związane z jej obsługą prawną regulowane są z bieżących dochodów, zaś płatności na rzecz [...] Funduszu Leasingowego (widniejące na wyciągach bankowych) wynikają z umowy z dnia 12 marca 2015 r. Jako załączniki zostały przedstawione: oświadczenie Prezesa Zarządu Spółki z wykazem spraw i wysokością nałożonych na nią kar pieniężnych z 26 października 2015 r., wyciągi z rachunku bankowego Spółki za okres od 1 września do 30 listopada 2015 r. z saldem końcowym 6,31 zł oraz deklaracje Spółki na poczet podatku od towarów i usług, wykazujące jako podstawę opodatkowania dla potrzeb rozliczenia podatku należnego za sierpień, wrzesień i październik 2015 r. odpowiednio kwoty 29 462, 33 313 i 44 580 zł. Postanowieniem z 15 grudnia 2015 r. referendarz sądowy WSA w Rzeszowie odmówił przyznania Spółce wnioskowanego prawa pomocy. Wskazał, że pomimo sygnalizowanych trudności, nie wykazano w wiarygodny sposób jej trudnej sytuacji finansowej i braku środków, o czym nie przesądza w szczególności ujemny wynik finansowy za ostatni rok obrotowy. Spółka nieprzerwanie prowadzi działalność gospodarczą i osiąga dochody, co potwierdzają deklaracje na poczet podatku od towarów i usług. Na bieżąco reguluje wszystkie zobowiązania, na poczet których na jej rachunek Prezes Zarządu (a jednocześnie jedyny wspólnik) dokonuje systematycznych wpłat. Od postanowienia referendarza działający w imieniu Spółki adwokat wniósł sprzeciw, zarzucając błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) poprzez przyjęcie, że nie wykazano spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W oparciu o zgłoszone zarzuty, na podstawie art. 259 w zw. z art. 246 P.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie skarżącej Spółce zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że jej bardzo niski kapitał zakładowy, strata za ostatni rok obrachunkowy w wysokości 33 064 zł oraz nałożone kary pieniężne dostatecznie wykazują brak środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Spółka mimo trudności ciągle obraca środkami, jednakże nie jest to równoznaczne z tym, że jej stan finansowy stwarza możliwości poniesienia tych kosztów. Wbrew uznaniu referendarza, stan konta Spółki - wynoszący na dzień 30 listopada 2015 r. 6,31 zł – stawia pod znakiem zapytania dalsze bieżące wypełnianie jej zobowiązań i uniemożliwia opłacenie wpisu w kwocie 400 zł. Przy tak złej sytuacji finansowej Spółka nie powinna być dyskryminowana ze względu na fakt, że nie ogłosiła upadłości czy nie zawiesiła działalności. Przychylność do jej sytuacji ma szansę pozwolić na poprawę kondycji finansowej i utrzymanie się na rynku. Bieżące dochody Spółki nie są stałe, koszty działalności pokrywa zaś Prezes poprzez indywidualne wpłaty na jej rachunek. Umowa Spółki nie przewiduje dopłat wspólników, stąd niezrozumiałe jest też wskazanie referendarza, by takowe wnieśli. Ocena sytuacji majątkowej strony powinna opierać się wyłącznie na analizie kosztów postępowania sądowego i jej aktualnej kondycji finansowej, stąd brak jest także podstaw, aby w normalnych warunkach obrotu gospodarczego przedsiębiorca a priori zakładał, że jednym ze skutków jego działalności będzie konieczność sądowego dochodzenia praw naruszonych przez inne podmioty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 P.p.s.a., sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 tej ustawy wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia i postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Wniosek skarżącej Spółki dotyczy prawa pomocy w zakresie częściowym, które może być przyznane w sytuacji wykazania, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). Odmawiając skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy referendarz sądowy trafnie ocenił, że przesłanka ta nie została spełniona. Sygnalizowana w oparciu o stratę za ostatni rok obrachunkowy i nałożone na Spółkę kary pieniężne jej trudna sytuacja finansowa nie została w dostateczny sposób wykazana. Przedłożony rachunek zysków i strat, świadczący o ujemnym na dzień 31 lipca 2015 r. bilansie finansowym za ostatni rok obrotowy, oznacza wyłącznie stratę w ujęciu księgowym i nie jest równoznaczny z rzeczywistym brakiem środków finansowych. Jak wskazano w postanowieniu referendarza, rozliczenie to dotyczy bowiem całego poprzedzającego tę datę okresu 12 miesięcy, w trakcie którego - mimo rzekomo złej sytuacji finansowej - doszło przecież do zawarcia umowy leasingu, obciążającej Spółkę comiesięczną płatnością w wysokości 1880 zł (zwrócenia uwagi wymaga przy tym, że mimo wezwania, nie został oznaczony przedmiot tej umowy, co także nie pozwala na ocenę, czy jej zawarcie faktycznie było uzasadnione i niezbędne dla dalszego kontynuowania działalności). Okres ten, tj. sprzed 31 lipca 2015 r., trudno uznać za miarodajny dla oceny bieżących możliwości płatniczych Spółki, skoro deklaracje rozliczeniowe podatku od towarów i usług za miesiące bezpośrednio po nim następujące, a więc sierpień, wrzesień i październik 2015 r., jako podstawy opodatkowania wykazują stosunkowo wysokie kwoty rzędu 30 – 40 tys. zł. Jako punkt odniesienia dla oceny możliwości płatniczych nie mogą być traktowane "kwoty końcowe" wykazane wyciągami załączonymi do wniosku PPPr (na 31 sierpnia 2015 r. 174 zł), czy do dodatkowego oświadczenia (na 30 listopada 2015 r. 6,31 zł). O ile same w sobie faktycznie nie pozwalałyby one na opłacenie wpisu od skargi, zauważenia jednak wymaga, że nie obrazują rzeczywistego przepływu środków finansowych Spółki. Z rachunku bankowego którego dotyczą, regulowane są wszystkie obciążające ją płatności (m.in. za usługi telekomunikacyjne, księgowe, z umowy leasingu, za dzierżawę urządzeń, za obsługę prawną), stosownie do wysokości których Prezes zarządu dokonuje odpowiednich "indywidualnych" wpłat. Nie wiadomo z jakich środków one pochodzą, gdyż przedstawione wyciągi nie obejmują wpływów (przychodów) z prowadzonej działalności, a trudno uznać, by w opisanej sytuacji jedyny wspólnik Spółki chciał ją przez dłuższy czas systematycznie dotować dochodami z innych źródeł w wysokości co najmniej kilku tysięcy złotych miesięcznie (wg załączonych wyciągów, średnio ok. 6 tys. zł.). Okoliczność ta nasuwa kolejny wniosek, że dla potrzeb prawa pomocy został wykazany tylko jeden "odpowiedni" rachunek bankowy, którą to tezę uprawdopodabnia zawarte w dodatkowym oświadczeniu twierdzenie o możliwości zajęcia na poczet orzeczonych kar kont finansowych Spółki (a więc więcej niż jednego, które zostało wykazane). Systematyczne i stałe regulowanie przez nią w/w należności i to w wysokości, która w skali miesiąca wielokrotnie przewyższa wysokość należnego od skargi wpisu nie pozwala więc na uznanie, że jednorazowe poniesienie kosztów sądowych (tak w niniejszej sprawie, jak i w równolegle toczących się sprawach o sygn. II SA/Rz 1383/15, II SA/Rz 1474/15 i II SA/Rz 1475/15) w jakikolwiek sposób wpłynie na kondycję finansową Spółki, a tym bardziej, że może zagrozić jej płynności finansowej czy w ogóle dalszemu kontynuowaniu działalności. Skutku takiego trudno wywodzić z wysokości nałożonych na Spółkę kar pieniężnych, skoro - jak wykazano - cały czas prowadzi działalność i nie znajduje się w fazie upadłości czy likwidacji. Podobnie rzecz się ma z kapitałem zakładowym Spółki, gdyż przyjęcie – za pełnomocnikiem – względu na jego małą wartość jako argumentu uzasadniającego przyznanie prawa pomocy, niejako "z góry" przesądzałoby o braku możliwości ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez cały okres jej istnienia. Jeżeli zaś nawet umowa Spółki w aktualnym brzmieniu nie przewiduje jego podwyższenia i dopłat ze strony wspólników, nic nie stoi na przeszkodzie do wprowadzenia takich zmian. Brak woli w tym zakresie absolutnie nie może prowadzić do przerzucania finansowego ciężaru prowadzenia sprawy na Skarb Państwa. W kontekście powyższego nie pozwala to ocenić wniosku Spółki o zwolnienie od kosztów sądowych inaczej, niż zostało to dokonane w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 15 grudnia 2015 r. Stosownie do powyższego, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.