II SA/Rz 1382/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi R. S. i J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. R. S. zakwestionował wraz z J. S. w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Postanowieniami z dnia 23 listopada 2016 r. tut. Sąd odrzucił skargi wymienionych. Następnie, postanowieniem z dnia 8 grudnia 2016 r. Sąd odrzucił skargi kasacyjne R. S. i J. S. na postanowienie z dnia 23 listopada 2016 r. o odrzuceniu skargi R. S. W przedmiotowych środkach zaskarżenia składający je wnieśli o ustanowienie pełnomocnika. W przedłożonym następnie na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy R. S. zaznaczył, że domaga się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Wskazał, że nie jest w stanie ponieść związanych z postępowaniem niniejszym kosztów z uwagi na niskie dochody. Podkreślił, że nie mógł zgromadzić potrzebnych w tym celu środków, bowiem nie miał wiedzy, że wystąpi konieczność wstąpienia na drogę sądową. Jego jedyny majątek to nieruchomość rolna o pow. 0,98 ha. Zaznaczył, że zaciągnął kredyt na zakup autokaru w kwocie 300 000 zł. Dochód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej wynosi 1200 zł i w całości przeznaczany jest na czynsz za mieszkanie, wyżywienie i "inne". Dodatkowo R. S. przedłożył oświadczenie, które złożył na potrzeby drugiej ze spraw z jego skargi tzn. oznaczonej sygn. akt II SA/Rz 1383/16. Wynika z niego, że skarżący wydaje co miesiąc następujące kwoty: 700 zł – wyżywienie, 500 zł – utrzymanie mieszkania, 150 zł – telefon, 50 zł – Internet. Wnioskodawca zatrudnia w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą czterech pracowników. Uzyskanej w drodze darowizny od ojca nieruchomości nie wykorzystuje w żaden sposób, a ojciec ponosi związane z nią opłaty. Ponadto, z przedłożonych także w sprawie II SA/Rz 1383/16 dokumentów wynika, że saldo rachunku bankowego skarżącego na dzień 30 listopada 2016 r. wynosiło 16 891,53 zł, zeznanie podatkowe za 2015 r. (formularz PIT-36) wskazuje na uzyskanie przez stronę w wymienionym roku dochodu w wysokości 10 006,58 zł, deklaracje dla podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień i październik 2016 r. wskazują z kolei na podstawę opodatkowania wynoszącą odpowiednio: 30 543 zł, 35 967 zł i 33 682 zł. Skarżący dołączył także w wymienionej sprawie sygn. akt II SA/Rz 1383/16 postanowienie komornika o ustaleniu kosztów po zakończeniu postępowania egzekucyjnego na kwotę 295,06 zł oraz wezwanie do zapłaty kwoty 4366,50 zł (z dnia 29 lipca 2016 r.). Złożony w sprawie sygn. akt II SA/Rz 1383/16 wniosek o prawo pomocy wskazuje także, że składający go prowadzi działalność gospodarczą, z która związane są długi. Nie ma zleceń i jest "na skraju bankructwa". Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: R. S. ubiega się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, czego dokładnego zakresu nie podał oraz o ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Nie wykazał on jednak, by jego sytuacja materialna wskazywała na potrzebę udzielenia mu żądanego wsparcia. Strona twierdzi, że prowadzona działalność gospodarcza znajduje się "na skraju bankructwa" i związane są z nią same długi, a prowadzący ją nie uzyskuje żadnych zleceń. Takiego złego stanu rzeczy nie potwierdzają jednak przedłożone przez stronę dokumenty. Wynika z nich, że w 2015 r. wnioskodawca uzyskał dochód, deklaracje dla podatku VAT wskazują na stały obrót środkami pieniężnymi – podstawa opodatkowania w miesiącach od sierpnia do października wynosiła po ponad 30 000 zł. Poza tym, strona mimo deklarowanej złej sytuacji zatrudnia czterech pracowników. Na stałe uczestnictwo w obrocie gospodarczym wskazują także wyciągi z rachunku bankowego strony oraz dane widniejące w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (wpis aktywny). Należy zwrócić uwagę, że na formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy składający go wskazał jako swój dochód miesięczny kwotę 1200 zł i na taką określił też ogólnie swoje comiesięczne wydatki. Z kolei już odpowiadając (w sprawie II SA/Rz 1383/16) na wezwanie o uzupełnienie złożonego wniosku podał on, że jego dochód wynosi 834 zł miesięcznie, zaś wydatki to kwota 1400 zł. W ten sposób istnieją wątpliwości co do rzeczywistych dochodów i wydatków wnioskującego o wsparcie Państwa. Ponadto, zauważyć należy, że wydatek na telefon i Internet w łącznej kwocie 200 zł nie może zostać uznany za niezbędny dla koniecznego utrzymania. Tylko zaś wydatki o takim charakterze mogą korzystać z pierwszeństwa przed kosztami sądowymi jako należnościami publicznoprawnymi. Wynika to z brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", zgodnie z którym prawo pomocy w częściowym wymiarze (a więc np. zwolnienia od kosztów sądowych w określonym zakresie i ustanowienia pełnomocnika) może zostać przyznane tylko w razie niemożności poniesienia przez stronę pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jasne brzmienie powołanego przepisu wskazuje, że wykazanie zaistnienia w danym przypadku powyższej okoliczności należy do ubiegającego się o pomoc, przy czym jakiekolwiek wątpliwości w tym zakresie nie mogą przemawiać za przychyleniem się do żądania strony. Zasadniczo bowiem to właśnie strony obowiązane są do pokrycia kosztów postępowania we własnym zakresie, co wynika z brzmienia art. 199 P.p.s.a. Istniejące wątpliwości co do dochodów i wydatków strony skarżącej, fakt ciągłego prowadzenia działalności gospodarczej, pomimo powoływania się na znaczne trudności finansowe, ciągły obrót środkami pieniężnymi, majątek w postaci nieruchomości rolnej oraz okoliczność ponoszenia wysokich wydatków na telefon i Internet przemawiają za odmową udzielenia skarżącemu wsparcia w ramach instytucji prawa pomocy, która ma wyjątkowy charakter. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.