II SA/Rz 1382/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi K. N. na postanowienie Nadleśnictwa [...] z dnia [...] listopada 2018 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Nadleśnictwa [...] na rzecz skarżącego K. N. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania K. N. w sprawie oględzin i szacowania ostatecznego szkody łowieckiej wyrządzonej przez sarny i dziki w dniach 27 maja 2018 r., 17 czerwca 2018 r. i w dniu 1 lipca 2018 r. w uprawie rolnej kukurydzy w miejscowości T. nr działki 2339 i 2237/5 na obszarze obwodu łowieckiego Koła Łowieckiego. W podstawie prawnej postanowienia powołano art 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "K.p.a.") w związku z art 49a ust. 1 oraz art 46 d ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz.U. z 2018 r. poz 2033; dalej: "P.ł.") W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 3 września 2018 r. zostało przeprowadzone ostateczne szacowanie szkody, z którego sporządzono protokół. Organ wyjaśnił również, że w trakcie jego podpisywania był również obecny skarżący, który odmówił podpisania protokołu. Siedmiodniowy termin do złożenia odwołania zgodnie z art 46 d ust. 1 P.ł. rozpoczął bieg w dniu podpisania protokołu, w tym przypadku odmowy. W związku z tym wniesienie przez skarżącego odwołania w dniu 19 października 2018 r. organ uznał za złożone z uchybieniem wyżej wskazanego terminu. W skardze do Sądu skarżący zarzucił: - naruszenie ad. 7 art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 K.p.a. poprzez zaniechanie niezbędnych czynności prowadzących do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a przez to błędne ustalenie, że w dniu 3 września 2018r. zostało przeprowadzone ostateczne szacowanie szkody, z którego powołany zespół sporządził protokół ostatecznego szacowania szkód, a K. N. odmówił podpisania tego protokołu, - art. 75 § 1 K.p.a. w związku z naruszeniem art. 89 § 1 i 2 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu - na rozprawie administracyjnej - dowodu z przesłuchania świadków - osób uczestniczących w ostatecznym szacowaniu szkody, dla ustalenia przebiegu tych czynności, a w szczególności dla ustalenia, czy K. N. odmówił podpisania protokołu ostatecznego szacowania szkody i zastąpienie tego dowodu dowodem z oświadczeń członków zespołu szacowania szkody, co pozbawiło skarżącego możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu dowodowym w sprawie, a w szczególności możliwości zadawania świadkom pytań oraz złożenia wyjaśnień, - naruszenie art. 79a § 1 i 2 K.p.a. w związku z art. 10 § 1 i 11 K.p.a. w związku z art. 8 § 1 i art. 81 K.p.a. poprzez niesłuszne zaniechanie poinformowania skarżącego o braku wykazania, że odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przez ustawę terminie, a także o możliwości wydania decyzji niezgodnej z żądaniem, a ponadto niesłuszne pozbawienie prawa do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów, a także uznanie okoliczności, że skarżący odmówił podpisania protokołu z szacowania szkody za udowodnioną, pomimo, że nie miał możliwości wypowiedzenia się, co do "odrębnych oświadczeń" członków zespołu szacowania szkody, - naruszenie art. 46a ust. 1 i 4 oraz art. 46d ust. 1 P.ł. w związku naruszeniem art. 7 art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 K.p.a. poprzez błędne ustalenie, że protokół ostatecznego szacowania szkody datowany na dzień 3 września 2018r. stanowi protokół, o którym mowa w art. 46d ust. 1 P.ł., w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie nie sporządzono protokołu ostatecznego szacowania szkody, który spełnia wszystkie przewidziane prawem wymagania, - naruszenie art. 46d ust. 1 P.ł. poprzez błędne ustalenie, że odwołanie do Nadleśnictwa zostało wniesione do po upływie 7 - dniowego terminu wynikającego z art. 46d ust. 1 Prawa Łowieckiego. Na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) — dalej określanej jako "P.p.s.a." — sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które przysługuje zażalenie. Do tej właśnie kategorii należy zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie, a zatem sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, bez wyznaczania rozprawy. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie wydane zostało na podstawie art. 134 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia organ wskazał również art. 46d ust. 1 i 49 a ust. 1 P.ł. Zgodnie z art. 46 tej ustawy, dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego jest obowiązany do wynagradzania szkód wyrządzonych: 1) w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny; 2) przy wykonywaniu polowania. (ust. 1). Szacowania szkód, o których mowa w ust. 1, a także ustalania wysokości odszkodowania dokonuje zespół składający się z: 1) przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego; 2) przedstawiciela dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego; 3) właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda. (ust. 2). Wniosek o szacowanie szkód, o których mowa w ust. 1, w tym ustalenie wysokości odszkodowania, właściciel albo posiadacz gruntów rolnych składa do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego. (ust.3). Szacowanie szkody składa się z: 1) oględzin; 2) szacowania ostatecznego. (ust. 6). Zgodnie z art. 46 a, podczas oględzin ustala się: 1) gatunek zwierzyny, która wyrządziła szkodę; 2) rodzaj, stan i jakość uprawy; 3) obszar całej uprawy; 4) szacunkowy obszar uprawy, która została uszkodzona; 5) szacunkowy procent zniszczenia uprawy na uszkodzonym obszarze. (ust. 1). Oględzin dokonuje się niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3. (ust. 2). Niezwłocznie po zakończeniu oględzin dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół, który zawiera w szczególności następujące dane i informacje: 1) imiona i nazwiska osób biorących udział w oględzinach; 2) datę sporządzenia protokołu oraz datę dokonania oględzin; 3) dane podlegające ustaleniu podczas oględzin, o których mowa w ust. 1; 4) szkic sytuacyjny uszkodzonej uprawy; 5) czytelne podpisy osób biorących udział w oględzinach (ust.4). Protokół sporządza się w trzech jednobrzmiących egzemplarzach po jednym dla każdego członka zespołu, o którym mowa w art. 46 ust. 2.(ust. 6) – art. 46c ust. 5 i 7 P.ł. Zgodnie natomiast z art.46 d ust. 1, właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46 a ust. 4 albo art. 46 c ust. 5 P.ł. Z przywołanych przepisów wynika niewątpliwie, że ustalenie i wypłata odszkodowania za szkody łowieckie poprzedzona jest określoną w ustawie Prawo Łowieckie specyficzną dla tego rodzaju spraw procedurą. W pierwszej kolejności - po wpływie wniosku od osoby uprawnionej - dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego dokonuje szacowania szkody, które składa się z oględzin, a następnie szacowania ostatecznego. Niezwłocznie po zakończeniu oględzin dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół, który musi zawierać określone w ustawie elementy w tym między innymi imiona i nazwiska osób biorących udział w oględzinach, datę sporządzenia protokołu oraz datę dokonania oględzin oraz czytelne podpisy osób biorących udział w oględzinach. Protokół oględzin znajdujący się w aktach niniejszej sprawy warunków tych nie spełnia, bowiem nie zawiera daty sporządzenia protokołu, a jedynie datę oględzin (5 czerwca 2018 r.) oraz przede wszystkim nie zawiera podpisu wszystkich osób biorących udział w oględzinach, a w szczególności podpisu skarżącego. Zalegający w aktach drugi protokół, także bez daty wskazuje na oględziny z 25 czerwca 2018 r., a także zawiera datę ostatecznego szacunku szkody na gruncie tj. 3 września 2018 r. Protokół ten także nie zawiera podpisu skarżącego. Tymczasem odwołanie od ustaleń zawartych w tym protokole, po myśli art. 46 d ust. 1 P.ł., wnosi się do właściwego nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, a nie od daty dokonania oględzin, czy też nawet nie od daty sporządzenia tego protokołu. W sprawie jest bezsporne, że skarżący protokołu w ogóle dotychczas nie podpisał. Jak twierdzi, otrzymał kopię sporządzonych protokołów na jego pisemny wniosek z dnia 3 października 2018 r. z Urzędu Gminy i Miasta. To z kolei oznacza, że termin do wniesienia odwołania jeszcze się dla skarżącego nie rozpoczął i dopiero złożenie podpisu pod protokołem spowoduje ten skutek. Treść protokołu nie wskazuje na przyczynę niezłożenia podpisu przez skarżącego, co czyni ustalenia organu w tym zakresie całkowicie nieskutecznymi. Na marginesie dodać też należy, ze skoro w sprawie, po myśli art. 49 a P.ł., do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, to protokół powinien zawierać pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niego odwołanie, czego również nie zawiera. Wobec naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone postanowienie zostało uchylone na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.