II SA/Rz 1383/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa NSA Małgorzata Wolska Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego B. B. kwotę 357 zł /słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...], zaskarżoną w niniejszej sprawie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "K.p.a." w zw. z art. 15 ust. 2 oraz art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" uchylił decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] orzekającą o wymeldowaniu J.B. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] 103/1, P. i orzekł o odmowie wymeldowania J.B. z ww. lokalu. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] listopada 2013 r. Prezydent Miasta [...] wszczął na wniosek B.B. postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania J.B. o z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego (adres jak wyżej) należącego do wnioskodawcy. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. organ I instancji orzekł o wymeldowaniu J.B. ze spornego lokalu. Decyzja powyższa została uchylona decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., Prezydent Miasta [...] orzekł ponownie o wymeldowania J.B. spornego lokalu w następstwie ustalenia, że opuścił on miejsce stałego pobytu stałego w 2010 r. i zamieszkał pod innym adresem: ul. [...] 99 w P., gdzie znajduje się jego centrum życiowe. Potwierdziły to zeznania świadków oraz oględziny pomieszczenia, które zajmował J.B., a także zeznania samego J.B. Organ ustalił, że J.B. opuścił dobrowolnie sporny lokal, a decyzja ta nie była spowodowana przymusem fizycznym ani psychicznym. Ustalono ponadto, że J.B. zwracał się do B.B. w sprawie możliwości powrotu do lokalu, jednak B.B. nie wyraził zgody na powrót J.B. do lokalu i zamieszkanie w nim z kobietą, którą poznał. Ponadto oświadczył, że brak jest możliwości powrotu do lokalu z uwagi na agresywne i nieobliczalne zachowanie J.B. W odwołaniu od ww. decyzji J.B. reprezentowany przez pełnomocnika adw. S.J. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 15 ustawy poprzez bezpodstawne przyjęcie, że J.B. samowolnie i dobrowolnie, bez przymusu opuścił przedmiotowy lokal mieszkalny przy ul. [...] 103/1 w P. oraz, że ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe na stałe w innym lokalu. Mając na uwadze powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o odmowie wymeldowania z pobytu stałego w ww. lokalu. Podniósł, że organ I instancji nie wziął pod uwagę, że J.B. przysługuje prawo służebności osobistej do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu na podstawie umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego. Właściciel lokalu nie wywiązał się z tej umowy, bowiem przydzielił mu do zamieszkania pomieszczenie piwniczne nie nadające się do tego celu, a nie pokój. Ponadto odwołujący się podniósł, że wystąpił z powództwem o dopuszczenia do korzystania ze służebności osobistej mieszkania, ale ta okoliczność została pominięte przez organ I instancji, podobnie jak okoliczność wymiany zamków w spornym lokalu. Wojewoda [...] wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2014 r. uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie wymeldowania J.B. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] 103/1 w P. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy przesłankami wymeldowania są: opuszczenie miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Organ ustalił, że B.B. przysługuje odrębna własność lokalu mieszkalnego przy ul. [...] 103/1 w P., zaś J.B. przysługuje dożywotnia, nieodpłatna służebność osobista mieszkania w jednym pokoju usytuowanym w tym lokalu mieszkalnym. Na podstawie zeznań J.B. oraz B.B. organ ustalił, że w 2010 r. J.B. wyprowadził się z lokalu przy ul. [...] w P. i zamieszkał z A.J. przy ul. [...] w P. W 2013 r. J.B. chciał zamieszkać w spornym lokalu w pokoju na górze z kobietą, z którą chciał zawrzeć związek małżeński. Chciał ponownie zamieszać w suterenie, ale na to nie wyraził zgody B.B., który jesienią 2013 r. wymienił zamki w drzwiach. Z zeznaniami B.B. zgodne są zeznania żony H.B., która wyjaśniła, że nie ma takiej możliwości, aby J.B. zamieszał w pokoju na górze, gdyż w chwili obecnej zamieszkują tam inne osoby. Protokół oględzin potwierdził, że w suterenie spornego lokalu znajdują się meble telewizor, stare ubrania, umywalka z wodą bieżącą, piec, światło i garnki. Organ II instancji wskazał, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma znaczenie czy J.B. opuścił w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy miejsce pobytu stałego w lokalu mieszkalnym przy ul. [...]103/1 w P. Powołał się na orzecznictwo, z którego wynika, że za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została przez najemcę usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługującym jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Jak wynika z akt sprawy J.B. skorzystał z takiego środka prawnego wnosząc pozew do Sądu Rejonowego o dopuszczenie do korzystania ze służebności mieszkania, co oznacza, że nie opuścił swojego miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. B.B. reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego A.P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na wskazaną wyżej decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014r., wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: a to: art. 7, art. 77 § 7 i art. 80 oraz 107 § 3 K.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na jego dobrowolnej ocenie, braku rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i w konsekwencji przyjęcie przez organ drugiej instancji, że J.B. nie opuścił stałego miejsca pobytu, podczas gdy dowody zgromadzone w sprawie, na podstawie których został ustalony stan faktyczny wskazują, że J.B. opuścił przedmiotowy lokal dobrowolnie w 2010 r. bez zamiaru powrotu, tworząc swoje centrum życiowe w innym lokalu. II. przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 15 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy poprzez dokonanie błędnej subsumpcji do ustalonego stanu faktycznego i uznanie, że J.B. nie opuścił w rozumieniu ww. przepisu stałego pobytu oraz, że nie został dopuszczony do lokalu podczas, gdy dowody zgromadzone w sprawie świadczą o dobrowolnym opuszczeniu lokalu przez niego, co stanowić powinno podstawę do jego wymeldowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia. Mając na względzie przedstawiony zakres kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Art. 15 ust. 2 ustawy, będący materialnoprawną podstawą decyzji o wymeldowaniu stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Ustawową przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu jest opuszczenie miejsca pobytu przy jednoczesnym niedopełnieniu obowiązku meldunkowego. Na tle licznych orzeczeń zapadłych na gruncie wspomnianego wyżej przepisu wykształcił się i ugruntował kierunek jego wykładni. I tak o opuszczeniu lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy możemy mówić, jeżeli miało ono charakter trwały i dobrowolny. Taki charakter opuszczenia lokalu bez wymeldowania się jest przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu. Charakter dobrowolny ma takie opuszczenie lokalu, które wynika z woli danej osoby, a nie jest wynikiem bezprawnych działań lub zachowań innych osób (tak wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001r., sygn. akt: VSA 3169/00). Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, bądź dorozumiany – przez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. Dla kwestii przyjęcia istnienia lub braku dobrowolności w opuszczeniu dotychczasowego lokalu zameldowania, kluczowe znaczenie ma także okoliczność długotrwałego okresu zamieszkiwania w innym lokalu, przy jednoczesnym braku aktywności w skutecznym dochodzeniu ochrony prawa do posiadania poprzedniego lokalu. Zaniechanie to jest wyrazem woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie zainteresowana osoba nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami o ewidencji ludności jest nadal zameldowana. Ustalenie tej okoliczności nie może być jednak jedyną i wyłączną przesłanką wydania decyzji o odmowie wymeldowania. Z uzasadnienia organu II instancji wynika, że organ ten w istocie na tym stwierdzeniu oparł swoje rozstrzygnięcie o braku podstaw do wymeldowania nie dokonując analizy innych przesłanek wymeldowania z lokalu pod kątem wykazania, że opuszczenie nie miało charakteru trwałego i dobrowolnego wskazującego na brak możliwości zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy. Samo wytoczenie powództwa o dopuszczenie do korzystania ze służebności mieszkania nie jest jednak przesłanką wystarczającą do przyjęcia, że J.B. nie opuścił miejsca stałego pobytu. Organ w szczególności nie wyjaśnił, jaki charakter ma wytoczone przez J.B. powództwo i czy jest ono obwarowanie terminem czy też nie, podczas gdy tylko terminowe wytoczenie takiego powództwa pozwala na przyjęcie, że opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny. Nie wykazał także, jakoby w spornym lokalu znajdowało się w chwili obecnej tzw. centrum życiowe J.B., a więc miejsce (lokal), w którym nocuje, mieszka, spożywa posiłki, korzysta z przedmiotów urządzenia domowego, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania, przyjmuje korespondencje itd. Z akt sprawy zdaje się wynikać zupełnie odmienny wniosek. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony oraz rozpatrzony w sposób dostateczny do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Jakkolwiek organ II instancji dokonał szeregu czynności w ramach postępowania dowodowego, to jednak braki tego postępowania dotyczą ustalenia kluczowych dla wydania orzeczenia o wymeldowaniu bądź odmowie wymeldowania faktów. Organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i nie rozważył wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a zatem postępowanie przed organem II Instancji dotknięte jest brakami w zakresie postępowania dowodowego, co narusza art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., zaś uzasadnienie decyzji organu II instancji nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. Mając powyższe na uwadze jako, że wskazane wyżej uchybienia w postępowaniu mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. art. 7, art. 77 § 1 oraz 107 § 3 K.p.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Wskazówki co do dalszego postępowania wynikają wprost z uzasadnienia wyroku. Organ winien przedstawić gruntowną analizę okoliczności faktycznych sprawy i wskazać, jakie fakty uznał za udowodnione i na podstawie jakich dowodów dokonał konkretnych ustaleń w kontekście spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy.