II SA/Rz 1383/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2016 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. sp. z o.o. z/s [...] od postanowienia referendarza sądowego z dnia 15 grudnia 2015 r. sygn. II SA/Rz 1383/15 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy W terminie przewidzianym na uiszczenie wpisu od skargi, Spółka zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek podała, że posiada kapitał zakładowy w wysokości 5 000 zł, a za ostatni rok obrotowy zanotowała ujemy bilans finansowy. Stan rachunku bankowego Spółki na dzień 31 sierpnia 2015 r. wynosił 174 zł. W wyniku prowadzonych wobec niej przez urzędy celne 15 postępowań, nałożono na nią kary pieniężne na łączną kwotę 204 000 zł, a wskutek wszczętych przez Izbę Celną [...] postępowań egzekucyjnych, w najbliższym czasie na poczet wykonalnych decyzji najprawdopodobniej zajęte zostaną konta finansowe Spółki. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Zdaniem referendarza, oświadczenie o braku środków finansowych na pokrycie opłat sądowych nie jawi się jako w pełni wiarygodne, gdyż przedłożony rachunek zysków i strat Spółki dotyczy całego roku obrotowego, a więc okresu 12 miesięcy, które trudno uznać za miarodajne do oceny bieżących możliwości płatniczych zwłaszcza, że przedostatni rok obrotowy zakończył się dla Spółki "na plusie" kwotą 2 936 zł. Ponadto Spółka nieprzerwanie przez cały czas prowadzi działalność gospodarczą, osiąga dochody, reguluje bieżące zobowiązania za usługi księgowe, telekomunikacyjne, wynikające z umowy leasingu, za dzierżawę urządzeń i za obsługę prawną. Te okoliczności, zdaniem referendarza, nie pozwalały przyjąć, że skarżąca wykazała brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. We wniesionym sprzeciwie Spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Podniosła, że pomimo trudności obraca ciągle środkami, a prowadzona przez nią działalność nie została zawieszona, niemniej nie oznacza to, że jej stan finansowy pozwala na partycypację w kosztach postępowania sądowego. Skoro bowiem środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym Spółki wynoszą 6,31 zł, skarżąca nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 400 zł. Co istotne, umowa spółki nie przewiduje możliwości dopłat wspólników, a zatem dążenie referendarza aby wspólnicy takowe dopłaty wnieśli, w ocenie wnioskodawcy uznać należy za niezrozumiałe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; W myśl art. 260 § 1 i 2 Ppsa, w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Spółka ubiegając się o zwolnienie od opłat sądowych domaga się, zgodnie z art. 245 § 3 Ppsa, przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl zatem art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa, jej obowiązkiem było wykazanie, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dokonując analizy wniosku skarżącej, dokumentów dołączonych do wniosku oraz argumentacji zawartej we wniesionym sprzeciwie Sąd uznał, że referendarz sądowy w pełni zasadnie uznał, że Spółka nie wykazała niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania i w konsekwencji odmówił przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 199 Ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątkiem od tej zasady jest określona w rozdziale 3 Ppsa instytucja prawa pomocy. Z powyższego wynika, że przyznanie prawa pomocy winno być przyznane stronom, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej, a które jednocześnie podjęły maksimum wysiłku w celu jej przezwyciężenia. Innymi słowy strona, która nie ma wystarczających środków finansowych na zainicjowanie sprawy sądowej, oprócz należytego wykazania swojego stanu majątkowego winna wykazać, że dochowała należytej staranności w próbach przezwyciężenia niskiej kondycji finansowej. Wskazane powyżej okoliczności nie zachodzą w rozpoznawanej sprawie, co słusznie zostało wskazane przez referendarza sądowego. Po pierwsze, podana przez Spółkę wysokość kapitału zakładowego nie może stanowić punktu odniesienia dla zasadności złożonego wniosku. Kapitał zakładowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinien bowiem wynosić co najmniej 5 000 zł (art. 154 § 1 Ksh), a jego wysokość jest uzależniona tylko i wyłącznie od woli wspólników i nie stanowi punktu odniesienia bądź wyznacznika osiąganych przez spółkę dochodów. Po drugie, argument o brak zapisów w umowie zawiązania spółki o możliwości jej dokapitalizowania przez wspólników uznać należy za zupełnie niezrozumiały, gdyż wspólnik może (ale nie musi) takowe nakłady poczynić. Niemniej skoro jedyny wspólnik Spółki wyklucza możliwość jej dokapitalizowania, a wnioskodawca nie wyjaśnia motywów takiej decyzji, jak i okoliczności jej uzasadniających, nie sposób uznać, że Spółka podjęła maksimum starań aby przezwyciężyć swoją trudną sytuacje finansową, a w konsekwencji wykazała brak środków na poniesienia tak pełnych, jak i nawet częściowych kosztów postępowania. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do akceptacji stanu, w którym w razie wystąpienia trudności finansowych spółki jej wspólnicy w każdym wypadku i bez względu na okoliczności oraz posiadany przez nich majątek mogą odmówić jej dokapitalizowania, a sąd rozpoznając wniosek o przyznania prawa pomocy winien niejako automatycznie przyznać je w żądanym przez stronę zakresie i w istocie przerzucić ciężar ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa. Stanowiłoby to obejście wspomnianej powyżej zasady udziału stron w kosztach postępowania. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Nie wykazano bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 Ppsa, orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.