II SA/Rz 1402/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Marcin Kamiński Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M. R. i J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego -skargę oddala- Przedmiotem skargi J. R. i M. R. (dalej w skrócie: "skarżący") reprezentowanych przez ojca A. R. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] października 2019 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] wydanej w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego. Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. W dniu 24 lipca 2018 r. do Urzędu Gminy w [...] wpłynął wniosek S. P. (dalej w skrócie: "wnioskodawca") o rozgraniczenie działek ew. nr 5039/2 i 4359 położonych w W. stanowiących jego własność z działkami należącymi do M. R. Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. SKO wyłączyło Wójta Gminy [...] od załatwienia ww. sprawy i do jej załatwienia wyznaczyło Wójta Gminy [...] (dalej w skrócie "Wójt"). W dniu 11 kwietnia 2019 r. do Urzędu Gminy [...] wpłynęło pismo wnioskodawcy, w którym cofnął swój wniosek o przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego. Wobec powyższego decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Wójt umorzył postępowanie rozgraniczeniowe. Po rozpoznaniu odwołania skarżących, SKO decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że organ administracji może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, jednakże przeszkodą do takiego rozstrzygnięcia jest sprzeciw innej strony postępowania. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Wójt działając na podstawie art. 104 § 1 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej w skrócie: "k.p.a.") - umorzył postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy działkami ew. nr 4359 i 5039/2 a działkami ew. nr 4358, 5041, 5042/1 i 6356 położonymi w W. W uzasadnieniu decyzji Wójt stwierdził, że cofnięcie wniosku o przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego jest równoznaczne z brakiem żądania, pochodzącego od wnioskodawcy, do rozpoznania wnioskowanej sprawy administracyjnej. Z chwilą cofnięcia przez wnioskodawcę wniosku odpadł jeden z koniecznych elementów sprawy administracyjnej (przedmiot), nierozerwalnie powiązany z wolą podmiotu do prowadzenia tego postępowania, co obligowało organ do umorzenia postępowania. W takiej sytuacji zachodziła tzw. obiektywna konieczność umorzenia postępowania, dla oceny której nie mają znaczenia przyczyny dla jakich doszło do cofnięcia wniosku. Natomiast strona nieusatysfakcjonowana rozstrzygnięciem postępowania może złożyć odrębny wniosek. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, SKO decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO wyjaśniło, że postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości, uregulowane jest przepisami art. 29 - 39 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, Dz. U. 2020 r. poz. 276, dalej w skrócie: "pgik". Jak wynika z art. 30 ust. 1 pgik, postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości prowadzone jest na wniosek lub z urzędu, przy czym z urzędu przeprowadza się je wyłącznie w przypadkach wymienionych w ust. 2. Sam wniosek strony nie wszczyna jeszcze bezpośrednio postępowania o rozgraniczenie nieruchomości, toczy się ono dopiero po wydaniu postanowienia o którym mowa w art. 30 ust. 3 pgik. SKO wskazało, że w realiach niniejszej sprawy takie postanowienie nie zostało wydane, gdyż wcześniej wnioskodawca wycofał swój wniosek o wszczęcie postępowania. W ocenie SKO w niniejszej sprawie mamy do czynienia z rezygnacją, wycofaniem wniosku o rozgraniczenie, w konsekwencji czego Wójt zastosował art. 105 § 1 k.p.a., a nie z wnioskiem o umorzenie postępowania - gdy stosuje się art. 105 § 2 k.p.a. Na poparcie swojego stanowiska SKO przytoczyło orzeczenia sądów administracyjnych. W ustawowym terminie skarżący wnieśli skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 105 § 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję Wójta z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...], w sytuacji gdy w myśl art. 105 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte. W dalszej części brzmienia przepisu mowa jest jednak, iż nie mogą się temu sprzeciwić pozostałe strony. W realiach niniejszej sprawy skarżący wyrazili sprzeciw co do umorzenia niniejszego postępowania i z tego też samego powodu decyzją z dnia [...] maja 2019 r. SKO uchyliło decyzję Wójta z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie rozgraniczeniowe obejmowało m. in. działkę gminną należącą do Gminy [...], co do której przebiegu granicy istnieje w dalszym ciągu spór, podobnie jak w przypadku przebiegu pozostałych granic. Zasadnym zatem było prowadzenie postępowania, celem rozstrzygnięcia sporu. Działka gminna została wydzielona m. in. z działki ew. nr 4357, przy czym Gmina [...] nie posiada dokumentacji w zakresie istnienia prawa do dysponowania gruntem. Ponadto SKO nie wskazało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czy umorzenie postępowania nie jest sprzeczne z interesem społecznym, co stanowi jedną z przesłanek umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 2 k.p.a., 2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję, w sytuacji gdy SKO winno uchylić zaskarżoną decyzję w całości na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Wobec powyższego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją Wójta z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] oraz o zasądzenie od SKO zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Realizując swoją kompetencję Sąd dokonał kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w wyniku której ostateczne konkluzje nie pozwalają na sformułowanie oceny negatywnej, skutkującej jej uchyleniem lub stwierdzeniem jej nieważności. Stan faktyczny sprawy ustalono prawidłowo, stosując się do reżimów statuowanych przepisami K.p.a. Również podstawa prawna kwestionowanej decyzji została zrekonstruowana prawidłowo, a wywiedzione na jej podstawie skutki prawne są adekwatne do poczynionych ustaleń. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja administracyjna umarzająca postępowanie rozgraniczeniowe z uwagi na cofnięcie wniosku przez podmiot, który je zainicjował. W sprawie jest bezsporne, że S. P. w dniu 24 lipca 2018 r. złożył w Urzędzie Gminy w [...] wniosek o rozgraniczenie działek ew. nr 5039/2 i 4359 położonych w W. stanowiących jego własność z działkami należącymi do M. R. Następnie podaniem z dnia 11 kwietnia 2019 r. S. P. cofnął swój wniosek o przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego. Z treści art. 30 ust. 1, 3 i 4 pgik wynika jednoznacznie, że postępowanie rozgraniczeniowe nie zostaje wszczęte z chwilą złożenia wniosku o rozgraniczenie, lecz z chwilą wydania postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego. Na gruncie niniejszej sprawy do cofnięcia wniosku o rozgraniczenie doszło przed wydaniem przedmiotowego postanowienia. W konsekwencji nie można przyjąć, że zainicjowano proces kształtowania stosunku prawnego łączącego właścicieli nieruchomości podlegających rozgraniczeniu. Cofnięcie wniosku o rozgraniczenie przed jego wszczęciem nie wymaga zatem oświadczania się innych podmiotów, których nieruchomości dotyczył wniosek, co do tego, czy żądają kontynuowania postępowania w celu ostatecznego ukształtowania ich sytuacji prawnej. Postępowanie nie zostało wszczęte, a zatem nie było podstaw do kierowania wobec skarżących zapytania, czy wyrażają sprzeciw wobec umorzenia postępowania wobec cofnięcia wniosku rozgraniczeniowego. Powyższe konkluzje znajdują bezpośrednie wsparcie w treści art. 105 § 2 K.p.a., który stanowi, że organ "może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte (...)". Jeżeli więc postępowanie rozgraniczeniowe nie zostało wszczęte, albowiem nie wydano postanowienia o jego wszczęciu, to brak jest podstaw do odbierania oświadczeń od strony, czy wyrażają sprzeciw wobec jego umorzenia. Z wyłożonych względów ocena prezentowanych przez SKO poglądów dotyczących podstaw umorzenia postępowania administracyjnego, a konkretnie, czy powinien to być art. 105 § 1, czy też art. 105 § 2 K.p.a. nie jest w sprawie tak istotna. Oczywiście, podzielając pogląd prezentowany w powołanych przez SKO orzeczeniach, należałoby przyjąć, że umorzenie postępowania w trybie art. 105 § 1 K.p.a. było uzasadnione. Nie można pominąć pewnej ułomności argumentacji organów i brak skorelowania z nią formuły procesowej podjętego przez nie działania. Jeżeli bowiem wychodzi się z założenia, że postępowanie nie zostało wszczęte, to nie ma potrzeby wydawania decyzji o jego umorzeniu. Na gruncie niniejszej sprawy, cofnięcie wniosku o rozgraniczenie, przed wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania powinno przełożyć się na wydanie postanowienia w trybie art. 61a § 1 K.p.a. – o odmowie wszczęcia postępowania. Pomimo tego uchybienia Sąd nie zdecydował się na uchylenie zaskarżonej decyzji uznając, iż stanowiłoby to wyłącznie ucieczkę w formalizm procesowy. Organy wprawdzie umorzyły postępowanie administracyjne, jednak podstawą do wydania takiego rozstrzygnięcia było ustalenie, że nie zostało ono wszczęte i odpadła podstawa do jego wszczęcia (cofnięto wniosek o wszczęcie postępowania), a z tymi ustaleniami Sąd się zgadza. Uchylanie zaskarżonej decyzji wyłącznie po to, aby organy wydały postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w istocie miałoby ten sam skutek: postępowanie nie zostałoby wszczęte. Na marginesie Sąd zauważa, że jeżeli skarżący uważają, że istnieje spór o granicę pomiędzy ich działkami – nr 4357 i nr 5042/1, a stanowiącymi własność gminy działkami 6356/1 i 6356/2, to mogą sami zainicjować postępowanie rozgraniczeniowe, co zresztą, według treści pisma procesowego z 25 lutego 2020 roku, już uczynili. Z wyłożonych względów Sąd skargę oddalił – art. 151 P.p.s.a.