II SA/Rz 141/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Solarski po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.C. reprezentowanej przez M.C. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w połowie ich wysokości, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. . II SA/Rz 141/08 U Z A S A D N I E N I E D.C. reprezentowana przez męża M.C. wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nr [...]w przedmiocie umorzenia postępowania zwróciła się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 20 marca 2008r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w połowie ich wysokości a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Wskazane postanowienie doręczono pełnomocnikowi w dniu 27 marca 2008r. D.C. reprezentowana przez M.C. pouczona o prawie wniesienia sprzeciwu taki wniosła. Sprzeciw został złożony z zachowaniem terminu, o jakim mowa, w art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270. ze zm.)- zwanej dalej P.p.s.a., zatem postanowienie z dnia 20 marca 2008r. utraciło z mocy prawa moc prawną – art. 260 P.p.s.a., a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: wniosek jest częściowo uzasadniony. Istota prawa pomocy uregulowanego w przepisach art. 243 - 263 P.p.s.a. wyraża się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony postępowania od kosztów sądowych oraz stwarza możliwość ustanowienia zawodowego pełnomocnika - adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego. Przesłanki jego przyznania są ściśle uregulowane w przepisach, przy czym prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Owo częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ich w ułamkowej części albo w określonej kwocie pieniężnej. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. następuje gdy wnioskujący wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Zatem instytucja prawa pomocy jest w istocie pomocą państwa dla osób, które ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą w ogóle uiścić kosztów sądowych lub nie mogą ich uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny. Stan majątkowo-rodzinny wnioskodawczyni przedstawia się następująco: rodzina D.C. składa się z trzech osób. Mąż M.C. pobiera z ZUS-u zasiłek przedemerytalny w wysokości 642,62 zł, syn K. ma 26 lat, jest bezrobotnym absolwentem matematyki, natomiast D.C. z tytułu zatrudnienia otrzymuje 2.984,31 zł. Łącznie dochód rodziny wynosi 3.626,93 zł; wnioskodawczyni jest współwłaścicielem domu o pow. 100m² i nieruchomości rolnej o pow. 0,49ha. Rodzina posiada 9 letni samochód osobowy marki Ŝkoda Felicja. Wnioskodawczyni wskazała, że utrzymanie domu oraz opłaty są bardzo wysokie i poniesienie kosztów postępowania sądowego, w tym wpisu od skargi, przekracza możliwości jej rodziny. D.C. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wykazania przez skarżącego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przez skarżącą stan majątkowy, zdaniem Sądu, pozwala na uiszczenie 1/2 wpisu od skargi, (który w tego rodzaju sprawie wynosi 500zł), a więc kwoty 250 zł. Wprawdzie dochód rodziny wnioskodawczyni nie jest zbyt wysoki, jednakże sytuacja tej rodziny nie jest na tyle trudna, aby uzasadniała zwolnienie z kosztów sądowych w całości. Należy podkreślić, że "opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli" (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006r. II SA/Ol 588/2006 publ. LexPolonica nr 1324554). W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.