II SA/Rz 141/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku W. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji dotyczącej nakazu rozbiórki - postanawia - I. zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 5 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 141/18 w ten sposób, że przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, II. odmówić zmiany postanowienia wymienionego w pkt I w zakresie dotyczącym kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę W. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie odmowy zmiany decyzji dotyczącej nakazu rozbiórki. Następnie, W. D. złożyła w tut. Sądzie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podniosła, że brak jest po jej stronie możliwości finansowych, by występować w sprawie z zawodowym pełnomocnikiem w celu należytej ochrony jej interesów prawnych. Jej jedyne źródło dochodu to renta kwartalna w wysokości 579,62 zł oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie 218 zł. Skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, lecz sprawuje opiekę nad mężem, którego stan zdrowia jest na tyle zły, że nie jest on w stanie samodzielnie funkcjonować. Pobiera on emeryturę w wysokości 1591,18 zł. Dochody te przeznaczane są głównie na zakup lekarstw. Majątek wymienionych to tylko dom, obora i stodoła, bowiem pozbawieni zostali innych nieruchomości. Dysponują także samochodem osobowym z 1990 r., a prowadzi go w razie potrzeby sąsiad. Stałe zobowiązania stron to: media – 200 zł, lekarstwa – 400 zł "i więcej", dojazdy do placówek medycznych – 200 zł, opał – 4000 zł, żywność – 700 zł, środki czystości – 100 zł. Ponadto, skarżąca i jej mąż nabywają jeszcze ubranie, obuwie, pościel. Ponoszą też koszty koszenia trawy oraz porąbania drewna. Do wniosku dołączone zostały dokumenty dotyczące wielkości ponoszonych przez stronę i jej męża wydatków. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że W. D. przed złożeniem niniejszego wniosku dwukrotnie w niniejszej sprawie wnosiła o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 5 marca 2018 r. referendarz sądowy zwolnił ją od wpisu od skargi oraz od obowiązku ponoszenia pozostałych opłat powyżej kwoty 50 zł. Odmówił jednocześnie ustanowienia na rzecz skarżącej adwokata. Tut. Sąd utrzymał w mocy to orzeczenie postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2018 r. Z kolei, po rozpoznaniu kolejnego wniosku W. D., postanowieniem z dnia 7 czerwca 2018 r., referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia z dnia 5 marca 2018 r. Wymienione postanowienie referendarza z 7 czerwca 2018 r. zostało utrzymane w mocy postanowieniem WSA w Rzeszowie z dnia 11 lipca 2017 r. Biorąc pod uwagę fakt, że przedmiotem rozpoznania przez referendarza sądowego, jego postanowieniem z dnia 5 marca 2018 r., było żądanie skarżącej tak zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia adwokata, a obecnie przedmiot wniosku strony jest taki sam, to uzasadnionym jest skorzystanie w sprawie z instytucji uregulowanej w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej "P.p.s.a"., na co zezwala art. 167a § 1 tego aktu. Ten ostatni przepis umożliwia mianowicie stosowanie do postanowień referendarza sądowego przepisów dotyczących postanowień sądu. Z mocy więc powołanego art. 165 P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Rozpoznając wniosek w trybie powołanej regulacji nie dokonuje się ponownej analizy okoliczności sprawy w kontekście zasadności wydania poprzedniego orzeczenia w sprawie, lecz sprawdza się, czy zaistniały jakieś nowe okoliczności, które uzasadniają obecnie odmiennej treści rozstrzygnięcie danej kwestii. Przedmiotowe unormowanie nie służy więc temu, by zmienić lub uchylić postanowienie, gdy wydający go uzna, że jego poprzednia ocena określonych okoliczności była błędna. W przypadku prawa pomocy, do zmiany wydanego wcześniej w tym przedmiocie orzeczenia potrzebna jest zmiana okoliczności przesądzających o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach wnioskodawcy. Te nowe informacje muszą być ponadto na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen w sprawie. Ze względu na fakt, że to wnioskujący o prawo pomocy jest zainteresowany pozytywnym rozstrzygnięciem jego wniosku, to on winien podać dane, które wskazują na potrzebę zmiany dotychczasowego orzeczenia w tym przedmiocie. Przy orzekaniu odnośnie do prawa pomocy w trybie wskazanego art. 165 P.p.s.a. nie zmienia się bowiem zasada, że to strona wnioskująca o określone wsparcie powinna wykazać, że go faktycznie potrzebuje (art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.). Dokonawszy analizy sytuacji materialnej skarżącej, tej przedstawionej na potrzeby rozpoznania pierwszego z jej wniosków o prawo pomocy oraz tego aktualnie złożonego stwierdzono, że sytuacja ta generalnie nie uległa zmianie, bowiem poziom dochodów i wydatków strony jest w istocie tożsamy. Z tej przyczyny nie zmieniano postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 marca 2018 r. w zakresie odnoszącym się do kosztów sądowych w sprawie. Oznacza to, że na skarżącej będzie spoczywał obowiązek uiszczenia tytułem opłaty kancelaryjnej za odpis zapadłego wyroku wraz z uzasadnieniem (o którego sporządzenie wniosła) kwoty 50 zł i takiej samej kwoty w razie, gdy zdecyduje się na złożenie skargi kasacyjnej tytułem wpisu od tegoż środka zaskarżenia. Takie same koszty będą obciążać skarżącą także w dwóch innych sprawach, które zainicjowała przed tut. Sądem i w których także wydano już wyroki (II SA/Rz 142/18 oraz II SA/Rz 143/18). Decydując się natomiast na zmianę postanowienia referendarza z 5 marca 2018r. w zakresie ustanowienia adwokata miano na uwadze, że zmieniła się sytuacja procesowa strony. Może ona bowiem ewentualnie zaskarżyć wydany w sprawie wyrok z 9 sierpnia 2018 r. tylko działając przez zawodowego pełnomocnika, który to wymóg wprowadza art. 175 § 1 P.p.s.a. Powyższą zmianę można jak najbardziej uznać za mieszczącą się w tej, o której mowa w art. 165 P.p.s.a. Zły stan zdrowia skarżącej i jej męża skutkujący ponoszeniem znacznych wydatków na leczenie powoduje, że nie jest ona w stanie bez uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika. Brak profesjonalnej pomocy prawnej na obecnym etapie sprawy mógłby zaś pozbawić stronę możliwości obrony swych praw. Z wyżej podanych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 167a § 1, art. 165 i art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.