II SA/Rz 1416/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Paweł Zaborniak Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego -skargę oddala- Przedmiotem skargi FK jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] (dalej: SKO w [.] lub Kolegium) z dnia [.] sierpnia 2014 r. nr [.] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego, którą wydano w następującym stanie sprawy: W podaniu z dnia 15 maja 2014 r. AK zwróciła się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [.] z wnioskiem o przyznanie FK zasiłku celowego na wykupienie leków, przydzielenie pomocy na zakup posiłków, wykonania podjazdu dla wózków inwalidzkich, zakupu telefonu dla osoby niedowidzącej Decyzją z dnia [.] maja 2014 r. nr [.], Burmistrz Gminy i Miasta [.] przyznał wnioskodawcy specjalny zasiłek celowy z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztu zakupu leków i środków opatrunkowych w kwocie 250 zł w miesiącu maju 2014 r., nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W ocenie organu I instancji, pomimo że wnioskodawca nie spełnił kryterium dochodowego do przyznania pomocy społecznej, to jednak zachodziły podstawy do uwzględnienia zgłoszonego żądania i przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.). Jest on osobą niepełnosprawną, samotnie gospodarującą (nie prowadzi ze wspólnie mieszkającą żoną jednego gospodarstwa domowego), wymaga stałego i systematycznego przyjmowania leków. Osiągany dochód nie wystarcza na pokrycie niezbędnych wydatków. Dlatego przyznano stronie pomoc finansową, której wysokość musiała uwzględniać możliwości finansowe pomocy społecznej w N. W odwołaniu od ww. decyzji FK zarzucił, że otrzymał zbyt małe wsparcie w stosunku do zgłoszonych potrzeb, co naraża go na utratę zdrowia. W jego ocenie ośrodek pomocy społecznej dysponuje odpowiednimi środkami, aby mógł mu udzielić większej pomocy, ponieważ proponowano mu m.in. usługi opiekuńcze w wymiarze 8 godzin dziennie wycenione na 11 zł za godzinę. Takiej pomocy finansowej jednak otrzymać nie mógł. Opisaną na wstępie decyzją z SKO w [.], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) dalej: "Kpa" oraz art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zasadniczo przyznanie pomocy społecznej uzależnione jest od spełnienia przez osobę potrzebująca kryterium dochodowego. W przypadku jego przekroczenia możliwe jest w szczególnie uzasadnionych przypadkach przyznania specjalnego zasiłku celowego. W rozpatrywanej sprawie okoliczności takie zostały stwierdzone, wobec czego zaistniały podstawy do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Jednocześnie podkreślono, że decyzja w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Organ pomocy społecznej nie ma zatem obowiązku zabezpieczenia wszelkich potrzeb osoby wymagającej pomocy. Ponadto ośrodek otacza wnioskodawcę również innymi formami pomocy, jak dofinansowywaniem posiłków. Z rozstrzygnięciem powyższym nie zgodził się FK, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę. W ocenie skarżącego SKO w [.] nie wyjaśniło dostatecznie sprawy, a skupiło się jedynie na tłumaczeniu błędnej decyzji organu I instancji. Błędnie ustalono stan faktyczny dotyczący stanu majątkowego jego rodziny, która nie ma finansowych możliwości wspierania go. W odpowiedzi na skargę SKO w [.] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (zob. art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwana: "Ppsa", stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 Ppsa). W myśl art. 145 Ppsa, sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Tak przeprowadzona kontrola wykazała, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a zaskarżone rozstrzygnięcia są zgodne z prawem. Z akt sprawy wynika, że AK zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie FK zasiłku celowego na wykupienie leków, przydzielenie pomocy na zakup posiłków, wykonania podjazdu dla wózków inwalidzkich, zakupu telefonu dla osoby niedowidzącej. W związku z ustaleniem, że wnioskodawca nie spełnia kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej z powodu jego przekroczenia, organy rozpatrzyły zgłoszony wniosek przez pryzmat przesłanek określonych w art. 41 tej ustawy. FK jest bowiem osobą niepełnosprawną, samotnie gospodarującą (nie prowadzi jednego gospodarstwa z mieszkającą w nim żoną), wymaga stałego i systematycznego przyjmowania leków. Osiągany dochód nie wystarcza mu natomiast na pokrycie wszystkich wydatków. Stosowanie do art. 41 pkt 1 Ups, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Wskazane świadczenie przyznawane jest w wyjątkowych okolicznościach i wymaga od organu pomocy społecznej rozważenia sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc w kategoriach przypadku szczególnie uzasadnionego. Wprawdzie w ustawie brak jest definicji "szczególnie uzasadnionego przypadku", to jednak należy przez nie rozumieć nadzwyczajną i wyjątkową sytuację życiową, dotkliwą w skutkach i głęboko ingerującą w plany życiowe, wynikającą ze zdarzeń niecodziennych. Świadczenie to stanowić powinno szczególną i doraźną pomoc ukierunkowaną na konkretny cel bytowy, podobnie jak w przypadku określonym w art. 39 cyt. ustawy. Wskazać również należy, że przyznawane jest ono w ramach instytucji uznania administracyjnego. Uprawnia to więc organ pomocy społecznej do wyboru jednego z kilku możliwych rozstrzygnięć danej sprawy, choć wymaga należytego i przekonywającego umotywowania uwzględniającego wskazówki określające zasady udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, w szczególności wynikające z art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma bowiem na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ma za zadanie wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Nie ulega w rozpatrywanej sprawie wątpliwości, że skarżący nie spełniał kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej; ustalony dochód jest wyższy niż określony w przepisach art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Niemniej, w ocenie organów, przez wzgląd na sytuację, w jakiej się znajduje, zasadne było przyznanie mu specjalnego zasiłku celowego w kwocie 250 zł w maju 2014 r. Podjęte decyzje zostały należycie umotywowane i w świetle przedstawionej wykładni art. 41 ustawy o pomocy społecznej oraz wymagań stawianych decyzji administracyjnej wynikających z art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego uznać należało, że uzasadnienie to spełnia wymagania powołanych przepisów. Decyzje te odpowiadają prawu. Skarżący kwestionuje wysokość przyznanej mu pomocy w stosunku do zgłoszonych potrzeb związanych z jego niepełnosprawnością. Jednak uprawnienia Sądu administracyjnego nie obejmują oceny słuszności czy celowości podjętej decyzji uznaniowej albo gospodarności w rozdysponowywaniu środków publicznych. Sąd bada jedynie zaskarżone decyzje pod względem kryterium zgodności z prawem, a znajdujący zastosowanie w sprawie przepis art. 41 ustawy o pomocy społecznej nie określa wysokości przyznawanego świadczenia. Ocena wysokości przyznawanej pomocy należy do organów, które przy podejmowaniu decyzji co do samego przyznania prawa jak i wysokości świadczenia powinny kierować się ogólnymi przesłankami pomocniczości i subsydiarności pomocy społecznej wynikającymi z przepisów art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Wymagania te zostały przez organy uwzględnione. Sąd zwraca również uwagę, że poza specjalnym zasiłkiem celowym będącym przedmiotem niniejszej sprawy, FK regularnie korzysta z takich i innych form pomocy społecznej. W aktach sprawy znajduje się bowiem m.in. decyzja z dnia [.] maja 2014 r. o przyznaniu mu w miesiącu maju i czerwcu 2014 r. pomocy na zakup posiłku lub żywności. Z kolei m. in. z akt spraw sądowych o sygn. II SA/Rz 1419/14 i II SA/Rz 902/14 wynika, że skarżący otrzymywał zasiłki także w innych okresach. Nie wydaje się przy tym możliwe, aby uwzględnione mogły zostać za każdym razem wszystkie zgłoszone żądania strony, ponieważ pomoc społeczna ma mieć charakter doraźny i nie może stanowić stałego źródła dochodu osoby potrzebującej. Nie kwestionując niepełnosprawności FK i niewątpliwych potrzeb z tego wynikających nie może on jednak oczekiwać, że specjalny zasiłek celowy stanie się w jego przypadku stałym źródłem dochodu, zastępując z naruszeniem ustawy o pomocy społecznej zasady przyznawania zasiłku stałego. Organy obowiązane są bowiem działać w każdej sprawie na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Istotne jest również to, że organy nie dysponują nieograniczoną pulą środków na pomoc społeczną, a osób potrzebujących pomocy w zaspokojeniu różnych niezbędnych podstawowych potrzeb z różnych powodów, w tym w pierwszej kolejności osób spełniających kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej, jest wiele. Z podanych względów, na podstawie art. 151 Ppsa, skargę oddalono.