II SA/Rz 1419/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa NSA Małgorzata Wolska Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lutego 2015 r. sprawy ze skargi F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego -skargę oddala- Decyzją z dnia [.] lipca 2014 r. nr [.], Burmistrz Gminy i Miasta [.] odmówił F.K. przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego na częściowe dofinansowanie kosztów dojazdów do lekarzy specjalistów i na rehabilitację. Organ I instancji podał, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej w przypadku zasiłku, o którym mowa w art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.) dalej zwana: "Ups", uzależniona jest od spełnienia kryterium dochodowego wynoszącego 542 zł. Osiągany z renty oraz zasiłku pielęgnacyjnego dochód strony wynosi 575,23 zł. Ponadto w lipcu i sierpniu przyznano stronie z pomocy społecznej zasiłki celowe w kwocie 248 zł na zakup posiłku i żywności oraz specjalny zasiłek celowy na pokrycie kosztów zakupu leków, środków opatrunkowych i preparatu do dezynfekcji ran w lipcu w kwocie 160 zł. Wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną, samotnie gospodarującą (nie prowadzi go z mieszkającą z nim żoną, a mieszka wspólnie również z dwoma najmłodszymi córkami i córką K. i jej rodziną). Wymaga pomocy w codziennym funkcjonowaniu i jest mu ona zapewniana przez żonę A.K., która m. in. zawozi go do lekarzy i rehabilitantów. Wobec tego zgłoszone przez stronę potrzeby są zaspokajane bez konieczności angażowania pomocy społecznej. Po rozpatrzeniu odwołania FK decyzją z dnia [.] września 2014 r. nr [.], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] (dalej: SKO w [.] lub Kolegium), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej określający przesłanki specjalnego zasiłku celowego, który może zostać przyznany osobie przekraczającej kryterium dochodowe określone w tej ustawie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przypadki te powinny odnosić się do podstawowych potrzeb bytowych, takich jak żywność, lekarstwa czy zakup opału. Ponadto, świadczenia z pomocy społecznej powinny być udzielane, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Decyzja w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego do tego charakter uznaniowy. SKO w [.] zwróciło uwagę, że wnioskodawca objęty jest stałą pomocą społeczną; systematycznie otrzymuje specjalne zasiłki celowe. Podkreśliło jednak, że pomoc taka nie może stać się dla beneficjenta stałym źródłem dochodu, ponieważ pozostawałoby to w sprzeczności z akcesoryjnym jej charakterem. Kolegium zwróciło ponadto uwagę, że wywiązując się z obowiązku alimentacyjnego AK udziela mężowi pomocy dowożąc go do lekarzy i na rehabilitację. Z rozstrzygnięciem powyższym nie zgodził się F.K, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę. Podał w niej, że od trzech lat jest osobą bardzo chorą, głęboko niedowidzącą, porusza się na wózku inwalidzkim przy pomocy innych osób, ponieważ ma częściowo amputowane obie stopy. Ma problemy z mową i niedowidzi. Codziennie musi mieć zmieniane opatrunki oraz mierzony kilka razy dziennie poziom cukru. W związku z licznymi schorzeniami leczy się w wielu placówkach w różnych miejscowościach, a ośrodek pomocy społecznej nie zapewnia mu odpowiedniej pomocy w rehabilitacji. Zaoferowane mu zaś usługi opiekuńcze w wymiarze 8 godzin dziennie nie zaspokoiłyby jego potrzeb związanych z potrzebami opieki i finansowymi, dlatego odmówił ich przyjęcia; przede wszystkim potrzebuje pomocy pieniężnej. Skarżący zarzucił, że organy wadliwie przyjęły, jakoby A.K. została zobowiązana przez Sąd Rejonowy w [.] w ramach ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego do udzielania mężowi pomocy poprzez dowożenie go do lekarzy i na rehabilitację oraz pokrywanie kosztów transportu. Zakwestionował ponadto ustalenie, że pomoc społeczna jest mu udzielana regularnie, ponieważ jedynym świadczeniem otrzymywanym co miesiąc jest zasiłek na zakup żywności, i to tylko w wysokości 4 zł dziennie. W odpowiedzi na skargę SKO w [.] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (zob. art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwana: "Ppsa", stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 Ppsa). W myśl art. 145 Ppsa, sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Tak przeprowadzona kontrola wykazała, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a zaskarżone rozstrzygnięcia są zgodne z prawem. Kontroli Sądu poddano decyzje w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego. Z akt sprawy wynika, że FK zwrócił się do organu pomocy społecznej o przyznanie zasiłku na pokrycie kosztów dojazdów do lekarzy specjalistów i na rehabilitację. Organy ustaliły, że wnioskodawca nie spełnia kryterium dochodowego określonego w art. 8 Ups. Niemniej, jest osobą niepełnosprawną, samotnie gospodarującą (choć mieszka wspólnie z żoną, dwiema najmłodszymi córkami i córką K. wraz z jej rodziną). Z powodu niepełnosprawności wymaga pomocy w codziennym funkcjonowaniu, przy czym pomoc taka jest mu zapewniana przez żonę AK. Polega ona m.in. na wożeniu strony do lekarzy i rehabilitantów, przez co wywiązuje się ona wobec męża znajdującego się w niedostatku z ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego. Ustalono również, że przeciwko AK wytoczono na rzecz FK powództwo o alimenty, które zostało jednak oddalone z uwagi na ustalenie przez Sąd Rejonowy, że pozwana wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego względem męża m.in. właśnie poprzez sprawowanie nad nim opieki, wspieranie go finansowo, dowożenie do lekarzy i na rehabilitację. Ponadto strona korzysta z innych form pomocy społecznej. Wobec tego odmówiono przyznania żądanej pomocy. Stosowanie do art. 41 pkt 1 Ups, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Wskazane świadczenie przyznawane jest w wyjątkowych okolicznościach i wymaga od organu pomocy społecznej rozważenia sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc w kategoriach przypadku szczególnie uzasadnionego. Świadczenie to stanowić powinno szczególną i doraźną pomoc ukierunkowaną na konkretny cel bytowy. Wskazać również należy, że przyznawane jest ono w ramach instytucji uznania administracyjnego. Uprawnia to więc organ pomocy społecznej do wyboru jednego z kilku możliwych rozstrzygnięć danej sprawy, choć wymaga należytego i przekonywającego umotywowania uwzględniającego wskazówki określające zasady udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, w szczególności wynikające z art. 2 i 3 Ups. Pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ma za zadanie wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Istotne w rozpoznawanej sprawie jest to, że skarżący domagał się przyznania specjalnego zasiłku celowego na częściowe dofinansowanie kosztów dojazdów do lekarzy specjalistów i na rehabilitację. Zasadnie, zwłaszcza organ I instancji zwrócił uwagę, że potrzeby wnioskodawcy w tym zakresie są zaspokajane przede wszystkim przez żonę strony - AK. Jak wynika bowiem z lektury uzasadnienia wyroku z dnia [.] kwietnia 2014 r. VIII.RC. [.] /13 oddalającego powództwo wytoczone na rzecz FK przeciwko AK o alimenty, zasadniczym motywem, jakim kierował się Sąd Rejonowy w [.] – VIII Zamiejscowy Wydział Rodzinny i Nieletnich w [.] było ustalenie, że – pomimo orzeczonej między małżonkami separacji - AK spełnia swój obowiązek alimentacyjny względem męża m.in. właśnie poprzez zapewnianie mu pomocy w dojazdach do lekarzy i rehabilitantów. Okoliczność tę potwierdza również fakt, że towarzyszyła ona mężowi na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 4 lutego 2015 r. Tak więc pokrywa ona koszty takich dojazdów, co z kolei nakazywało uznać, że potrzeba strony w tym zakresie jest zaspokojona i nie wymaga wsparcia ze strony pomocy społecznej. W ustalonych okolicznościach można wręcz wskazać, że wnioskowany zasiłek miałby służyć nie tyle samemu wnioskodawcy, co jego żonie i pokrywać częściowo wydatki związane z wywiązywaniem się przez AK z ciążącego na niej względem będącego w niedostatku męża obowiązku alimentacyjnego. Skoro zatem skarżący ma zaspokojoną potrzebę dowozu go do lekarzy i rehabilitantów poprzez osobiste starania podejmowane przez AK, to nie zachodziła konieczność wsparcia go w tym zakresie w obecnym czasie przez pomoc społeczną. Prawidłowo zatem przyjęto, że nie ziściła się określona w art. 41 pkt 1 Ups przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku. Mając bowiem na względzie dyspozycję powołanego przepisu uznać należało, że zgłoszona przez skarżącego potrzeba nie nosiła znamion nagłości, okazjonalności czy znacznej trudności w przezwyciężeniu i wykraczającej poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości, a takie przesłanki warunkują przyznanie żądanej pomocy. Uzasadniając zatem powody odmowy przyznania zasiłku ograny nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a swoje stanowisko zaprezentowały w prawidłowy sposób, spełniający wymagania określone w art. 107 § 3 Kpa. Nie kwestionując stopnia niepełnosprawności skarżącego ani potrzeb z tym związanych jeszcze raz podkreślić należy, że uprawnieniem Sądu jest jedynie skontrolowanie, czy zaskarżone decyzje są zgodne z obowiązującym stanem prawnym. Sąd administracyjny nie może bowiem kierować się przesłankami słuszności i celowości, a jedynie legalności, jeżeli nie ma ku temu wyraźnej podstawy prawnej. Warto również wskazać, że skarżący nie jest pozbawiony jakiejkolwiek pomocy społecznej, ponieważ ta jest mu udzielana. Nie wydaje się jednak możliwe, aby uwzględnione były za każdym razem wszystkie zgłoszone żądania, ponieważ pomoc społeczna ma mieć charakter doraźny i nie może stanowić stałego źródła dochodu osoby potrzebującej. Ponadto organy obowiązane są działać na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Istotne jest również – co podkreślono w uzasadnieniu, że organy nie dysponują nieograniczoną pulą środków na pomoc społeczną, a osób potrzebujących pomocy w zaspokojeniu różnych niezbędnych potrzeb z różnych powodów jest sporo. Wbrew stanowisku zaprezentowanemu na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego z uzasadnienia wyroku Sądu Rodzinnego nie wynika, że małżonka skarżącego, wobec orzeczonej separacji, nie ma obowiązku alimentacyjnego względem FK. Powództwo zostało oddalone właśnie z uwagi na wywiązywanie się przez nią z tego obowiązku w różnych formach wobec znajdującego się w niedostatku męża, m. in. w tej, na którą skarżący domagał się przyznania zasiłku. Z podanych względów, na podstawie art. 151 Ppsa, skargę oddalono.